Bitigçi Okul Sözlükleri

Sözcüklerle büyüyen
bir öğrenme yolculuğu.

Doğayı tanımak, birlikte yaşamak, araştırmak ve düşüncelerini anlatmak için. Sözcüklerin anlamlarını düzeyine göre keşfet; gerçek metinlerde nasıl kullanıldıklarını gör.

2316 madde · 4113 anlam · 4144 derlem tanığı

Üç çocuk birlikte fidan dikiyor; biri fidanı tutuyor, biri toprağı yerleştiriyor, diğeri su getiriyor.
yardımlaşmak Bir işi yaparken birbirine yardım etmek.

SÖZCÜKLERİ KEŞFET

Her düzeyden sözcükler

2316 madde

azmanlaşmak

fiil
LiseOkuma ve anlatma

Yaşına veya türüne göre olağandan çok iri ve güçlü hâle gelmek.

Derlem tanığıyla

azmetmek

fiil
OrtaokulAraştırma ve düşünme

Bir işi başarmaya kesin olarak karar vermek ve bu kararı sürdürmek.

LiseAraştırma ve düşünme

Bir amaca ulaşmak için güçlü bir kararlılık göstererek çaba harcamayı üstlenmek.

Derlem tanığıyla

azmettirmek

fiil
OrtaokulBirlikte yaşam

Birine bir suçu işlemeye karar verdirmek.

LiseBirlikte yaşam

Başkasında belirli bir suçu işleme kararı oluşturarak onu bu eyleme yöneltmek.

Derlem tanığıyla

azoik

sıfat
LiseDoğa ve bilim

Eski jeoloji metinlerinde, fosil içermediği düşünülen kayaçları nitelemek için kullanılan söz.

Derlem tanığıyla

azonal

isim, sıfat
OrtaokulDoğa ve bilim

Bulunduğu yerin enleminden çok, su ve yer şekilleri gibi yerel koşullara bağlı olan coğrafi özellik.

LiseDoğa ve bilim

Enleme bağlı iklim kuşaklarıyla doğrudan açıklanamayan; yer şekilleri, su veya ana kaya gibi yerel etkenlerle oluşan coğrafi olgu ya da özellik.

Derlem tanığıyla

azot

isim
OrtaokulDoğa ve bilim

Havada en çok bulunan gazı oluşturan, canlıların yapısına da katılan element.

LiseDoğa ve bilim

Simgesi N olan; atmosferde çoğunlukla iki atomlu gaz hâlinde bulunan ve proteinler gibi biyolojik bileşiklerin yapısına giren element.

Derlem tanığıyla

azrail

isim
OrtaokulBirlikte yaşam

İslam inancında, Allah'ın buyruğuyla insanların canını almakla görevli melek.

LiseBirlikte yaşam

İslam geleneğinde ölüm sırasında canı almakla görevlendirildiğine inanılan ölüm meleğinin adı.

Derlem tanığıyla

az az

zarf
İlkokulBirlikte yaşam

Küçük miktarlar hâlinde.

OrtaokulBirlikte yaşam

Bir şeyi her seferinde küçük bir miktar kullanarak veya vererek.

Derlem tanığıyla

az buçuk

zarf
OrtaokulOkuma ve anlatma

Biraz, sınırlı ölçüde.

LiseOkuma ve anlatma

Miktarı veya derecesi az olmakla birlikte tamamen yok olmayan ölçüde.

Derlem tanığıyla

az çok

zarf
OrtaokulMatematik ve dil

Bir ölçüde, tamamen olmasa da.

LiseMatematik ve dil

Miktarı kesinleştirilmeden, belirli bir derecede.

Derlem tanığıyla

az daha

zarf
OrtaokulMatematik ve dil

Gerçekleşmesine çok az kalmışken; neredeyse.

LiseMatematik ve dil

Bir olayın gerçekleşme sınırına çok yaklaşıldığını belirten söz.

Derlem tanığıyla

az gelişmiş

sıfat
OrtaokulAraştırma ve düşünme

Gelişme bakımından beklenen veya karşılaştırılan düzeye henüz ulaşmamış.

LiseAraştırma ve düşünme

Yapısı, yetenekleri veya işlevleri bakımından gelişimi sınırlı kalmış, karşılaştırılan örneklere göre daha düşük bir gelişme düzeyinde bulunan.

OrtaokulBirlikte yaşam

Üretim, eğitim, sağlık ve altyapı olanakları sınırlı olan ülke için kullanılan niteleme.

LiseBirlikte yaşam

Ekonomik üretim kapasitesi, gelir ve toplumsal hizmetlere erişim gibi alanlarda gelişme düzeyi sınırlı kalan ülkeleri niteleyen söz; tek başına değişmez bir ülke sınıflaması belirtmez.

Derlem tanığıyla

babaanne

isim
İlkokulOkuma ve anlatma

Bir kişinin babasının annesi olan kadın akraba.

Derlem tanığıyla

baba mirası

isim
LiseOkuma ve anlatma

Önceki kuşaktan bir erkeğin çocuğuna bıraktığı değerli varlık veya yakınlık bağı, maddi bir eşya ya da servetin yanı sıra onun sağlığında kurulmuş ve ölümünden sonra da sürdürülen dostluğun sonraki kuşağa aktarılmış biçimi.

Derlem tanığıyla

baba nasihati

isim
LiseOkuma ve anlatma

Genç birine hayatını daha doğru yönlendirmesi için olgun bir kimsenin verdiği rehberlik, yıllar boyunca karşılaştığı olaylardan öğrendiklerini koruyucu bir yakınlıkla aktararak olası güçlükler ve yanlış seçimler konusunda yol gösterme.

Derlem tanığıyla

baba soyluluk

isim
LiseOkuma ve anlatma

Bir ailede kuşaklar arası bağlılığın erkek ebeveynin çizgisinden kurulması, akrabalık aidiyetinin, mal aktarımının ve toplumsal konumun anne kolu yerine öncelikle veya yalnızca erkek soy hattı esas alınarak belirlendiği düzen.

Derlem tanığıyla

baba tarafı

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Erkek ebeveynin köken aldığı aile kolundaki akrabaların bütünü, bu kişinin soyundan geldiği önceki kuşaklar ile kardeşlerinden uzanan yakınlık bağlarını kapsayan ve annesi üzerinden kurulan akrabalıklardan ayrı değerlendirilen soy çevresi.

Derlem tanığıyla

baba yadigârı

sıfat
OrtaokulOkuma ve anlatma

Kişinin erkek ebeveyninden kendisine kalan ve onun anısını yaşattığı düşünülen eşya ya da varlık, maddi değerinin yanı sıra aile geçmişiyle kurduğu bağ nedeniyle saklanan veya sonraki kuşaklara aktarılan hatıra niteliğindeki şey.

Derlem tanığıyla

badana

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

İç veya dış yüzeylerin rengini yenilemek ve lekelerini örtmek için sürülen sulu kaplama; fırça ya da ruloyla yayılır, kuruyunca ince bir kat oluşturur.

Derlem tanığıyla

badanalamak

fiil
OrtaokulOkuma ve anlatma

Yapının iç ya da dış yüzeyini yenilemek amacıyla önce kir ve gevşek katmanlardan arındırıp uygun sulu karışımı fırça veya ruloyla uygulamak, kuruduğunda yüzeyin rengini ve temiz görünüşünü değiştiren ince bir örtü oluşturmak.

Derlem tanığıyla

badem şekeri

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Kabuğu çıkarılmış yemişin ince ve sertleşmiş tatlı bir örtüyle çevrilmesiyle hazırlanan, çiğnendiğinde dış katmanı kırılıp içi hissedilen, çoğunlukla kutlanacak günlerde ikram edilen küçük parça biçimindeki şekerleme.

Derlem tanığıyla

badem yağı

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Yemiş çekirdeğinin ezilip sıkılmasıyla çıkarılan, cilde sürüldüğünde esneklik sağlayan veya işlenmiş hayvan postlarının sertleşmesini önleyen, elde ediliş biçimine göre saflığı değişebilen açık sarı renkli ve hafif kokulu bitkisel sıvı.

Derlem tanığıyla

bağdaş

isim
OrtaokulOkuma ve anlatma

Yerde otururken dizlerin yana doğru açılıp iki bacağın gövdenin önünde çapraz konuma getirildiği duruş; eller serbest kalır ve sırt dik tutulabilir.

Derlem tanığıyla

bağdaşık

sıfat
LiseOkuma ve anlatma

Bir bütünün parçaları temel özellikleri bakımından birbirinden keskin biçimde ayrılmayan, dağılımı boyunca aynı yapıyı gösterdiği için herhangi bir bölümüne bakıldığında genel niteliği anlaşılabilen; mütecanis, homojen.

Derlem tanığıyla

BİRİKEREK BÜYÜYEN SÖZLÜK

Bir sözcük, farklı öğrenme basamakları.

Düzeyi her anlam için ayrı öneriyoruz. Yakın çevredeki somut anlamlardan bilimsel ve soyut anlamlara ilerliyoruz. Örneğin bitkinin kökü ile bir sözcüğün kökü aynı öğrenme amacına hizmet etmiyor.

İlkokul 1–4. sınıf

Yakın çevreyi tanıma, birlikte yaşama ve öğrenme alışkanlıkları.

Ortaokul 5–8. sınıf

Araştırma yapma, bilgiyi karşılaştırma ve kavramlar arasında ilişki kurma.

Lise 9–12. sınıf

Soyut düşünme, bilimsel açıklama ve eleştirel okuma.

Tanıklar, düzeyler ve görsel içerikler hakkında

Tanımlar, öğrenme amaçları ve düzey önerileri BİTİGÇİ özgün içerik üretimi kapsamında hazırlanır. Düzeyler sınıf bantlarına göre başlangıç önerisidir; her öğrencinin sözcük deneyimi farklıdır. Sözcük sıklığı tek başına düzey belirlemez; anlamın somutluğu, gerekli ön bilgi ve öğrenme amacı birlikte değerlendirilir.

Tanıklar Bitigçi derlemindeki cümlelerden seçilir. Alıntı, kaynağı ve derlem cümle numarasıyla gösterilir. Yalnız noktalama çevresindeki boşluklar okunabilirlik için düzenlenir; cümlenin bir bölümü seçilmişse belirtilir. Tanıklardaki dil, yazıldığı kaynağın dilidir.

Özgün çizim ve animasyonlar öğrenmeye yardımcı olmak için hazırlanır; kaynak metinden alıntı sayılmaz. Görseller alternatif metinle, animasyonlar durdurma ve adımlama denetimleriyle sunulur.

Sınıf bantları için: MEB İlkokul Türkçe, MEB Ortaokul Türkçe ve öğretim programları.

Seçili maddeleri metin olarak indirJSON indir