Bitigçi'ye Yeni Eklenenler

Bitigçi · Yeni madde, sözcük ve gönderme kayıtları

Ana SayfaNeden Bitigçi?Kullanım Kılavuzu - Sistem HakkındaSistem KısaltmalarıGenel Arama Üye Ol Neden üye olmalıyım? Bitigçi Okul SözlükleriYENİ Bitigçi Büyük Türkçe Anlam AtlasıYENİ Sözcük Evreni HaritasıYENİ Bitigçi Etimoloji AtlasıYENİ Sözlük Bilimi TerimleriKavram Alanları SözlüğüHesaplamalı Türkçe Dil BilgisiHesaplamalı Eş AnlamlılarHesaplamalı Zıtlık ve KarşıtlıkBitigçi AnsiklopedisiBitigçi'ye Yeni EklenenlerAnlık OluşumlarBitigçi Derlemi (BD) SorgulaAraştırma LaboratuvarıAraştırma ve AtıfDerlem İstatistikleriSözcük Yaşam EğrisiBağlam DinamikleriSıkça Sorulanlar English
Bitigçi menüsü Bölümler
Ana Sayfa Genel Arama Üye Ol
Arama ve sözlüklerSözcükleri, anlamları ve alanları keşfedin
Kavram Alanları Sözlüğü Hesaplamalı Eş Anlamlılar Hesaplamalı Zıtlık ve Karşıtlık Sözlük Bilimi Terimleri Bitigçi Ansiklopedisi Bitigçi Okul SözlükleriYENİ Bitigçi Büyük Türkçe Anlam AtlasıYENİ
Derlem ve araştırmaBD verisini ve hesaplamalı araçları inceleyin
Bitigçi Derlemi (BD) Sorgula Araştırma Laboratuvarı Sözcük Evreni HaritasıYENİ Bitigçi Etimoloji AtlasıYENİ Derlem İstatistikleri Sözcük Yaşam Eğrisi Bağlam Dinamikleri Hesaplamalı Türkçe Dil Bilgisi Bitigçi'ye Yeni Eklenenler Anlık Oluşumlar
Bitigçi ve hesabımKılavuz, atıf, üyelik ve dil seçenekleri
Neden Bitigçi? Kullanım Kılavuzu - Sistem Hakkında Sistem Kısaltmaları Araştırma ve Atıf Sıkça Sorulanlar Neden üye olmalıyım? English
Sadece eklemeler

Yeni eklenen deyimler ve birleşik fiiller

Toplam sayıyı kart başlığında görebilir, maddeleri incelemek için kartı açabilirsiniz.

Yeni eklenen deyimlerSayı hesaplanıyor…

Yeni eklenen birleşik fiillerSayı hesaplanıyor…

Güncel liste

Yeni eklenen sözcükler

En yeni sözlük maddeleri üstte gösterilir; sözcüğe tıklayarak madde sayfasına gidebilirsiniz.

Yeni maddeler geldiğinde listede vurgulanır. Ses için düğmeye bir kez tıklayın.
Yalnız Bitigçi'ye yeni eklenen kayıtlar içinde arar.
Öneriler için en az iki harf yazın.

Son yayımlanan sözlük maddeleri

  1. güvensiz olmak

    1. Bir kişi, ortam, araç veya uygulama, olası tehlike ve zararlar karşısında yeterli koruma sağlayan koşullara sahip bulunmamak, içinde bulunulduğunda ya da kullanıldığında kayıp veya zarar yaşama olasılığına açık bir nitelik taşıyarak rahatça yararlanılmaya elverişsiz olmak.

  2. itici olmak

    1. (mec.) Bir kişi, nesne, davranış veya anlatım, başkalarında hoşnutsuzluk ve uzak durma isteği uyandıran bir nitelik taşımak, görünüşü veya karşılaşılan özellikleri nedeniyle sevilmeye ve yaklaşılmaya elverişsiz bulunarak olumsuz bir izlenim bırakmak.

  3. mantıklı olmak

    1. Bir düşünce veya eylem, dayandığı nedenler ve içinde gerçekleştiği koşullar bakımından akla uygun bulunmak, öne sürülen gerekçelerle ulaşılan sonuç arasında çelişki taşımayarak anlaşılabilir, tutarlı ve yerinde bir özellik göstermek.

  4. korkak olmak

    1. Bir kişi veya hayvan, tehlike ve güçlükler karşısında cesaret göstermekte zorlanmak, zarar görebileceği düşüncesiyle adım atmaktan ve bir işe girişmekten kaçınmak, güvenle hareket etmek yerine bekleme, geri çekilme veya uzak durma eğilimi taşımak.

  5. yapmacık olmak

    1. Bir söz, davranış veya anlatım, içten ve kendiliğinden doğmuş izlenimi vermemek, belli bir etki uyandırmak amacıyla kurulmuş ya da özenilmiş görünümü nedeniyle doğal rahatlıktan uzaklaşıp içtenliksiz, zorlama veya sahte bir nitelik taşımak.

  6. zeki olmak

    1. Bir kişi veya hayvan, karşılaştığı bilgileri, durumları ve aralarındaki ilişkileri çabuk ve kolay kavrayabilmek, öğrendiklerinden yararlanarak sorunları çözmeye elverişli bir düşünme yeteneği taşımak, yeni koşullara uygun çıkarım ve karşılıklar geliştirebilmek.

  7. tedbirsiz olmak

    1. Karşılaşılabilecek tehlike, zarar veya aksaklıkları önceden yeterince hesaba katmamak, bunların doğmasını engelleyecek veya etkilerini azaltacak gerekli önlemleri zamanında almadan davranmak, kendisini veya başkalarını önlenebilir risklere açık bırakacak bir nitelik taşımak.

  8. tutkulu olmak

    1. Bir uğraş, amaç, düşünce veya kişiye karşı geçici bir beğeniyi aşan güçlü ve sürekli bir ilgi duymak, yöneldiği şeyi yoğun biçimde önemseyip ona duygusal bağlılık göstermek, ilgisini ve enerjisini bu yönde yoğunlaştırmaya istekli bir nitelik taşımak.

  9. özgüvenli olmak

    1. Bir kişi, kendi yeteneklerine, kararlarına ve bir işi başarabilme gücüne inanmak, karşılaştığı durumlarda kendisini yetersiz görüp geri çekilmek yerine yapabileceklerine dayanarak rahatça hareket eden, davranışında kendinden emin bir nitelik taşımak.

  10. çelimsiz olmak

    1. Bir kişi veya hayvan, beden yapısı bakımından kuvveti az ve zayıf görünüşlü bulunmak, kasları ve genel yapısı güçlü bir bedenin sağlamlığını göstermediği için fiziksel yönden güçsüz veya narin bir nitelik taşımak.

  11. ürkek olmak

    1. Bir kişi veya hayvan, beklenmedik bir hareket, yabancı bir varlık veya alışılmamış bir durum karşısında kolayca korkuya kapılmaya yatkın olmak, çevresine güvenle yaklaşamayıp geri çekilme ve uzaklaşma eğilimi gösteren çekingen bir nitelik taşımak.

  12. çevik olmak

    1. Bir kişi veya hayvan, bedenini gereken harekete kısa sürede uyarlayıp hızlı ve kolay hareket edebilmek, bir engeli aşarken ya da yön değiştirirken ağır ve hantal kalmayarak hareketlerini gecikmeden düzenleyebilen atik bir bedensel nitelik taşımak.

  13. sıcakkanlı olmak

    1. (mec.) Başkalarıyla ilişkilerinde içten, dostça ve yakın bir tutum göstermek, karşısındaki kişiye rahatlıkla yaklaşarak onunla iletişim kurmaya istekli bulunmak, tanışma ve birlikte bulunma sırasında katı veya mesafeli davranmayıp cana yakın bir özellik taşımak.

  14. sessiz olmak

    1. Bir yer veya ortam, çevredeki konuşma, hareket veya başka kaynakların işitilebilir gürültü yaratmaması ya da bunların çok düşük düzeyde kalması nedeniyle dingin bir nitelik taşımak, içinde belirgin bir işitsel hareketliliğin bulunmadığı bir mekân durumunda olmak.

  15. sıradan olmak

    1. Bir kişi, olay, nesne veya uygulama, benzerleri arasında yaygın biçimde karşılaşılan alışılmış özellikleri taşımak, kendisini belirgin biçimde ayıran özel bir niteliği bulunmadığı için olağan beklentilerin dışına çıkmadan genel görünüm ve işleyiş içinde yer almak.

  16. tatsız olmak

    1. (mec.) Bir olay, durum veya deneyim, kişilere hoşnutluk ya da keyif vermemek, beklenen rahatlığı ve olumlu duyguyu sağlayamadığı için can sıkıcı veya huzur kaçırıcı bir özellik taşımak, içinde bulunanlar açısından istenmeyen ya da memnuniyetsizlik uyandıran bir nitelikte olmak.

  17. temizleme sütü

    1. (a.) Su ve yağın emülsiyon hâlinde birleştirilmesiyle hazırlanan, cilt yüzeyindeki kiri ve makyaj kalıntılarını yumuşatıp uzaklaştırmak için kullanılan, genellikle beyaz renkli ve akışkan kıvamıyla uygulanan bölgeye kolayca yayılan kozmetik bakım ürünü.

  18. banyo köpüğü

    1. (a.) Yıkanma suyuna katıldığında veya ıslak cilde sürüldüğünde çok sayıda hava kabarcığı oluşturan, kir ve yağın uzaklaştırılmasına yardımcı yüzey etkin maddeler içeren, çoğunlukla sıvı ve kokulu olarak hazırlanan kişisel bakım ürünü.

  19. parlak olmak

    1. Bir nesne veya ışık kaynağı, yaydığı ya da yüzeyinden yansıttığı ışık sayesinde gözle kolayca seçilen belirgin bir aydınlık görünüm taşımak, çevresindeki daha donuk öğelerden ışıklı oluşuyla ayrılarak bakıldığında güçlü ve canlı bir görsel etki vermek.

  20. süslü olmak

    1. Bir nesne, yapı veya görünüş, temel işlevini yerine getirmesi için gerekli olmayan bezek, desen, renk ya da biçim ayrıntıları taşımak, dış görünüşüne eklenmiş bu öğelerle daha gösterişli veya dikkat çekici bir nitelik kazanarak yalnız kullanım amacıyla sınırlı kalmamak.

  21. kalabalık olmak

    1. Bir yer, olağan kullanımı veya bulunduğu ortamın genişliğiyle karşılaştırıldığında çok sayıda insanı aynı anda barındırmak, içine gelen ya da içinde yaşayan kişilerin sayıca fazla oluşuyla tek kişinin veya az sayıdaki kişinin bulunduğu yerlerden farklı bir yoğunluk taşımak.

  22. tohum nemi

    1. (a., tarım) Bitkilerin çoğalmasını sağlayan taneciklerdeki suyun toplam kütle içindeki payını gösteren, genellikle yüzdeyle belirtilen ve kurutma, saklama süresi ile çimlenme yeteneğinin değerlendirilmesinde kullanılan, ortam koşullarına göre değişebilen özellik.

  23. akıllı ölçüm

    1. (a., ölç. b.) Su, gaz veya enerji tüketiminin algılayıcı ve elektronik sayaçlarla otomatik olarak kaydedildiği, elde edilen verilerin iletişim ağı üzerinden aktarılıp değerlendirilerek kullanım değişimlerini izlemeye ve yönetmeye olanak verdiği veri toplama yöntemi.

  24. bakır konsantresi

    1. (a., mdn.) Cevherin öğütülüp içindeki yararsız minerallerin flotasyon gibi işlemlerle ayrılması sonucunda elde edilen, kızıl renkli iletken metali taşıyan bileşenlerin oranı başlangıçtaki kayaca göre yükselmiş, ergitme ve arıtma tesislerine gönderilen ara ürün.
Diğer özellikler Takvim, dağılım ve kılavuz özelliklerini görmek için bu kartı açın.
📖 Bu Sayfa Nedir? — Kılavuz

Amaç

Bitigçi'ye yeni eklenen madde, sözcük ve gönderme kayıtlarını en yeni üstte olacak biçimde göstermek; her kaydın sözlüğe alınma gerekçesini tanım kaynağı ve derlem kanıtıyla izlenebilir kılmak.

Ne İşe Yarar?

  • Bu sayfada yalnızca sözlüğe yeni eklenen madde/sözcük ve gönderme kayıtları listelenir; mevcut maddelere eklenen yeni anlamlar ayrı bölümde gösterilir.
  • Kartlarda maddebaşı, kategori/alan etiketi, söz türü, tanım, köken/alan bilgisi, zaman damgası ve tanım kaynağı birlikte verilir.
  • Bitigçi için özgün olarak hazırlanan tanımlarda ＋ BİTİGÇİ özgün içerik üretimi; doğrudan insan editör tarafından yazılan tanımlarda Editör tanımı rozeti görünür.
  • Derlemde yazım farklılığıyla yakalanan biçimler ayrıca işaretlenir; varsa ilgili standart maddeye gönderme bağlantısı korunur.
  • Derlem kanıtı kartı ClickHouse derlem özetlerinden geçiş sayısını, varsa farklı cümle sayısını, milyon başına kullanımı, yaygınlık bandını, sıra/yüzdeliği ve öne çıkan çekimli biçimleri gösterir.
  • Derlem kanıtları ve alan rozetleri sayfa verisi alınırken güncel hesaplanır; üst istatistikler yalnız yüklenen 100 kayıtla değil, tüm yeni eklenenler havuzuyla üretilir.
  • Belge türü dağılımı, tüm zamanlardaki yeni maddelerin gözden geçirilmiş tanıklarını ve eski kayıtların maddebaşı kaynak profillerini birlikte sınıflandırır; yeni maddeler yayımlandıkça kümülatif sonuçlar kendiliğinden yenilenir.
  • Liste 24 kayıtlık sayfalara bölünür; rozet filtresi seçildiğinde ilgili etiketin tüm kayıtları içinde sayfalama yapılır.
  • Yeni sözcük ekleme takviminde ay ve yıl değiştirildiğinde seçilen ayın kayıtları, bir güne basıldığında yalnız o Türkiye takvim gününde eklenen kayıtlar gösterilir; gün rozetleri o tarihteki ekleme sayısını verir.
  • Yönetici girişi yapılmışsa aynı sayfada madde düzenleme ve gerekiyorsa geri alma işlemleri yapılabilir.
  • Yönetici girişi yapılmışsa yeni eklenen bir madde sözlükten geri çekilip askıya alınabilir; askıdaki maddeler aynı sayfadan tekrar sözlüğe yüklenebilir.

Sözlükbilimsel Tanımlanabilirlik Nedir?

Bir adayın doğal dil tanıklarından hareketle; tek bir kişi, olay veya cümleye bağlı kalmayan, kanıtla desteklenen, döngüsüz, sınırları belirli ve aynı anlamdaki başka kullanımlara taşınabilir bir sözlük tanımıyla temsil edilebilme derecesidir. Bir kullanımın bağlam içinde anlaşılması tek başına yeterli değildir; çıkarılan tanımın bağlamı aşması ve tanıklardaki anlamı değiştirmeden açıklaması gerekir.

Tanımlanabilirlik sıklıkla aynı şey değildir. Az görülen, hatta tek tanıklı bir aday güçlü anlamsal kanıt taşıyabilir; ancak bu durum onun yerleşik olduğunu kanıtlamaz. Buna karşılık sık görülen bir dize serbest öbek, çekimli biçim veya gürültü olabilir. Sistem bu nedenle sıklığı tek başına kabul ya da ret ölçütü yapmaz.

Algoritma Nasıl Çalışır?

  1. ClickHouse derleminden doğal tanıklar, belge/kaynak çeşitliliği ve yazım değişkeleri toplanır.
  2. Maddebaşı, birim sınırı ve sözlükbirimlik kararı dilbilimsel kanıtlarla doğrulanır.
  3. Gerçeklik (A), birimlik (L), tanımlanabilirlik (T) ve yerleşiklik (Y) birbirinden bağımsız puanlanır.
  4. Tanımlanabilirlik; anlam çekirdeği, üst kavram/işlev, ayırıcı özellik, bağlamdan bağımsızlaştırma, ikame/taşınabilirlik, kanıt desteği ve bağımsız çözümleme uzlaşmasıyla hesaplanır.
  5. Üç geçiş uygulanır: önce kanıt çıkarılır, sonra yalnız bu kanıttan tanım kurulur, son olarak tanımdaki her iddia tanıklara bağlanarak karşı çözümleme yapılır.
  6. Tanım; döngüsellik, kapsam, bağlam bağımlılığı, ikame ve taşınabilirlik testlerinden geçirilir. Kanıtlanmayan ayrıntılar çıkarılır.
  7. Yalnız güçlü kanıt taşıyan, editör denetimi tamamlanan ve accepted_reviewed durumuna getirilen kayıtlar bu kamu listesinde yayımlanır.

Kartlardaki yüzdeler kesin doğruluk olasılığı değildir; farklı karar boyutlarının eldeki kanıtla ne ölçüde desteklendiğini gösterir. Ayrıntılı formül ve karar eşikleri için genel kılavuzdaki Tanımlanabilirlik bölümüne bakabilirsiniz.

Tanım Özgünlük Skoru Nedir?

Tanımın Bitigçi içindeki başka tanımları veya dayandığı kanıt cümlelerini ne ölçüde yinelemeden, maddebaşını tanımın içine taşımadan ve kalıp anlatımlara yaslanmadan bağımsız bir sözlük açıklaması kurduğunu; ayrıca tanımı yapan, model, zaman ve denetim kaydının sistem içinde izlenebildiğini gösteren 0-100 arası kanıt temelli ölçüdür. Amaç, içeriğin Bitigçi içinde özgün üretildiğine ilişkin denetlenebilir göstergeleri birlikte sunmaktır. Bu değer bir intihal olasılığı ya da bütün dış yayınları kapsayan hukuki telif kararı değildir.

Sistem tüm etkin sözlük tanımlarından karakter ve sözcük parmak izleri çıkarır; en yakın başka tanımı yaklaşık komşulukla bulduktan sonra gerçek metin benzerliğini yeniden ölçer. Sözlük içi uzaklık, bağlamdan bağımsızlık, yaygın tanım kalıplarından uzaklık, maddebaşından bağımsızlık, anlatım özgüllüğü ve üretim izi bütünlüğü ayrı puanlanır. Tanım değiştiğinde metin karması değişeceği için eski skor gösterilmez ve güncel metin yeniden hesaplanır.

O = 0,30U + 0,20B + 0,10K + 0,08M + 0,12A + 0,20Ü

Tam kanıtlı kayıtta U sözlük içi uzaklık, B bağlamdan bağımsızlık, K kalıp uzaklığı, M maddebaşından bağımsızlık, A anlatım özgüllüğü ve Ü üretim izi bütünlüğüdür. Bağlam veya üretim izi bulunmadığında eksik boyut sıfır sayılmaz; kalan boyutların ağırlıkları toplam yine 1 olacak biçimde yeniden dağıtılır ve kanıt kapsamı ayrıca gösterilir.

Üstteki Ortalama Özgünlük, yayımdaki bütün etkin ve güncel uygulanabilir tanımların puanları toplanıp tanım sayısına bölünerek hesaplanır. Her tanım eşit ağırlıktadır; sayfalama, arama ve alan süzgeci ortalamayı değiştirmez. Bağımsız tanım taşımayan gönderme kayıtları ortalamaya katılmaz, tanımı değişmiş fakat henüz yeniden hesaplanmamış kayıtlar da eski puanla temsil edilmez.

Terimler

  • ＋ BİTİGÇİ özgün içerik üretimi: Yeni sözcüğün bağlam, yaygınlık ve alan ipuçları denetlenerek Bitigçi için özgün bir sözlük tanımıyla eklenmesi.
  • Editör tanımı: Tanımın doğrudan editör notundan, editörün verdiği tanımdan veya editörün belirlediği sözlükçülük ilkesinden alınması.
  • Derlemde yazım farklılığı: Derlemdeki biçimin Bitigçi'deki standart maddebaşından farklı yazılması; örneğin bitişik/ayrı yazım, kısa çizgili kullanım veya gönderme biçimi.
  • Derlem kanıtı: BD içindeki sayısal kullanım ve yaygınlık ölçüleri; kaydın sözlüğe alınma gerekçesini gözlemlenebilir veriyle destekler.
  • Tanımlanabilirlik kanıtı: Adayın gerçeklik, birimlik, tanımlanabilirlik ve yerleşiklik boyutları ile üç geçişli tanım denetiminin kamuya açık özetidir.
  • Tanım özgünlük skoru: Tanımın sözlük içindeki diğer tanımlardan, kanıt cümlelerinden, maddebaşından ve sık kullanılan kalıplardan metinsel bağımsızlığını açıklayan bileşik puandır.
  • Konu/alan etiketi: Madde, tanım, bağlam ve alan ipuçlarından üretilen yönlendirici etiket. Seslenme ve hitap yalnız açık seslenme biçimleri için kullanılır.

Not: Derlem kanıtları derlem güncellendikçe yeniden hesaplanabilir; sayfa bu nedenle sözlüğe giriş kayıtlarını ve güncel derlem yaygınlığını birlikte okutur.

Kullanım İpuçları

  • Kategori etiketlerine tıklayarak yalnız o kategoriye ait eklemeleri görebilirsiniz.
  • Takvimde önceki/sonraki aya geçebilir, “Bugün” ile güncel Türkiye tarihini açabilir veya “Tüm zamanlar” ile tarih süzmesini kaldırabilirsiniz.
  • Sayfa içi arama yalnız bu sayfadaki ekleme kayıtlarında çalışır; iki harften sonra öneriler açılır.
  • Maddebaşına veya gönderme bağlantısına tıklayarak ilgili Bitigçi madde sayfasına geçebilirsiniz.
  • Derlem kanıtı hazırlanıyorsa karttaki ilerleme çubuğunun tamamlanmasını bekleyin.
  • Yönetici düzenleme işlemleri için Yönetim Konsolu oturumu gereklidir.

Yeni Eklenenler Gözlemevi

Bitigçi yayın hareketi ile BD kullanım kanıtını birbirine karıştırmadan gösterir.

Kavramsal sınır: Buradaki her kayıt Bitigçi'ye yenidir. Bu, sözcüğün Türkçede yeni olduğu veya ilk kez BD'de kullanıldığı anlamına gelmez.

Pano yükleniyor…

Yenilik türü dağılımı

Hazırlanıyor…

Alan ısı haritası

Ay × canlı kanonik Bitigçi alan etiketi

Hazırlanıyor…