anlatmak

Bitigçi Sözlük Maddesi

anlatmak

(-e, -i)
· 3 meanings

Bir şeyi kavranır biçimde iletme, açıklama ve olayları aktarma.

  1. 1.

    Bilinen veya yaşananı iletme

    (-e, -i) Düşünceyi, bilgiyi veya yaşanmış olayı başkasının kavrayacağı biçimde iletmek; ilgili: → aktarmak.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:37:36 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    İşleyişi açıklama

    (-e, -i) Konunun nedenlerini veya işleyişini ayrıntı ve örneklerle kavranır hâle getirmek; ilgili: → açıklama.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:37:36 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Olayları gelişimiyle aktarma

    (-e, -i) Olayları aralarındaki bağ ve gelişme düzeniyle sözlü veya yazılı olarak aktarmak; ilgili: → nakletmek.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 22:37:36 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

anlatmak etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Anlatmak, anla- ‘anlamak’ fiiline -t- ekinin getirilmesiyle kurulmuş görünür; ek fiile ettirgenlik katar, sözün asıl anlamı da ‘birinin anlamasını sağlamak’tır (Bitigçi açıklaması; incelenen kaynaklardan hiçbiri bu türetmeyi açıkça ele almaz). Tabanın kökeni ise iyi bilinir: Tietze ve Gülensoy anla-'yı Eski Türkçe aŋla- fiiline, bunu da ‘anlayış, düşünce, idrak’ anlamlı aŋ adına -la- ekinin getirilmesine bağlar. Fiil XIII. yüzyılda Şeyyad Hamza'nın Yûsuf u Züleyhâ'sında geçer (_Başa geçmiş işleri bu anlatır_), XIV. yüzyılda Kıpçak, XV. yüzyılda Çağatay metinlerinde de görülür; 1687'de Meninski onu Latince ‘birinin anlamasını sağlamak’ karşılığı olarak kaydeder.

  1. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: añlat- ~ añlad-
  2. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: aŋlat-
  3. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: aŋlat-
  4. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: añlatmak ~ anlatmak
  5. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: anlatmak
  6. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: anlatmak
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · anlatmak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.