Harezm Türkçesiataad
Kaynak çevriyazıları:Muʿînü’l-Mürîd: ata, atadın, ataġa, atam, ataŋ, atası
Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Muʿînü’l-Mürîd: ata, atadın, ataġa, atam, ataŋ, atası. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Soy zincirinde kişiden önce gelen erkek; özellikle baba.
Tarihsel bağlam: Muʿînü’l-Mürîd’de ata aile bağı içinde yalın, iyelikli, ayrılma ve yönelme durumlarında kullanılır.
Anlamsal gelişim notu: Ata biçimi üst soy anlamıyla sürmüş; doğrudan erkek ebeveyn anlamında baba yaygınlaşmıştır.
Çağdaş arama bağı: ata, baba · anlam daralması ve sözlüksel ayrışma · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- ata (yalın biçim)
Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 261/1, 261/4, 392/1, 401/3, 406/4 (dörtlük/dize) - atadın ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 259/1 (dörtlük/dize) - ataġa ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 231/1 (dörtlük/dize) - atam ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 402/3 (dörtlük/dize) - ataŋ ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 231/3 (dörtlük/dize) - atası ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 231/3 (dörtlük/dize)
Eski Anadolu Türkçesiataad
Kaynak çevriyazıları:Dede Korkut Kitabı: ata, ata-y-ile, atanun, ataya, atadan, atam, atamun, atama, atamdan, atanı, atası, atası-y-ile, atasıdur, atasınun, atasını, atasına, atalar
Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Dede Korkut Kitabı: ata, ata-y-ile, atanun, ataya, atadan, atam, atamun, atama, atamdan, atanı, atası, atası-y-ile, atasıdur, atasınun, atasını, atasına, atalar. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Kişinin soyca önünde bulunan erkek; bağlama göre doğrudan baba.
Tarihsel bağlam: Dede Korkut'ta oğula örnek olan, adı sürdürülen ve soy bağını kuran erkek ebeveyn olarak geçer.
Anlamsal gelişim notu: Ata üst soy anlamında canlı kalmış, doğrudan erkek ebeveyn anlamında baba yaygınlaşmıştır.
Çağdaş arama bağı: ata, baba · anlam daralması ve sözlüksel ayrışma · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- ata (yalın biçim)
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 4-9, 4-10, 74-7, 117-10, 131-13, 143-12, 259-12, 260-2, 262-4, 262-10 (metin sayfası–satır) - ata-y-ile ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 153-5 (metin sayfası–satır) - atanun ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 3-13 (metin sayfası–satır) - ataya ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 2-8, 98-3 (metin sayfası–satır) - atadan ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 3-12, 210-1 (metin sayfası–satır) - atam ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 24-2, 54-3, 136-2, 170-9, 177-13, 191-9, 232-1 (metin sayfası–satır) - atamun ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 180-6, 284-4 (metin sayfası–satır) - atama ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 262-3 (metin sayfası–satır) - atamdan ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 262-4 (metin sayfası–satır) - atanı ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 96-5 (metin sayfası–satır) - atası ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 90-13, 117-11, 118-13, 262-13 (metin sayfası–satır) - atası-y-ile ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 246-8 (metin sayfası–satır) - atasıdur ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 195-1 (metin sayfası–satır) - atasınun ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 169-5, 177-5, 257-6, 263-1, 290-2 (metin sayfası–satır) - atasını ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 242-4 (metin sayfası–satır) - atasına ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 20-5, 117-3, 134-11 (metin sayfası–satır) - atalar ((PHP 3, PHP 4))
Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 125-11 (metin sayfası–satır)