kıymetli

(sıfat)

· 1 anlam

kıymetli anlamı nedir?

Maddi karşılığı, yararı veya kişisel anlamı nedeniyle önemsenen.

Önem ve değer taşıma

(sıfat) Maddi karşılığı yüksek olduğu, yarar sağladığı veya insan için özel anlam taşıdığı için önem verilen; eş anlamlı: → değerli.

Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 15:33:34 · Türkiye saati (UTC+3)
Son güncelleme (Türkiye saati): 17.10.2026 15:33:36

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat

Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 1069–1070 · Kutadgu Bilig · KB 210 · Tarihsel Derlem

eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, şairin 18 ay çalıştığı eserini H. 462 (1069/1070) yılında tamamladığını belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 23

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1069–1070 · Karahanlı Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: mecazlaşmayla anlam genişlemesi

1

1069–1070
Karahanlı Türkçesi
Tarihsel kaynak

Tarihleme dayanağı: eserin yazılış dönemi

Biçim: aġır, aġırı · sıfat

Dönem anlamı

Toplumsal değeri, saygınlığı veya manevi ağırlığı yüksek olan.
mecazlaşmayla anlam genişlemesi
Kutadgu Bilig’de kişiye ve değere yönelen aġır kullanımları fiziksel ağırlıktan saygınlık ve kıymet alanına geçen mecazı gösterir.

Günümüze uzanan değişim
Fiziksel ağırlıktan değer ve saygınlığa uzanan mecaz kolu çağdaş ağır, değerli ve kıymetli kullanımlarıyla sürer.

Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

Birincil metin tanıklarını aç (2)
yaşıl köktin indi yaġız yirke söz sözi birle yalŋuḳ aġır ḳıldı öz
Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 210 · Kaynakta aç
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
sini bilsü ötrü yüzüŋ körsüni uçuz tutmasunı aġır tutsunı
Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 540 · Kaynakta aç
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

Kaynak dayanağını aç (2)
Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
Madde, anlam, çekimli biçim ve beyit numarası için ana dizin.
Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Dizindeki biçimlerin beyit metninde karşılaştırıldığı eleştirmeli metin yayını.
2

Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Güncel sözlük

Biçim: kıymetli

1. güncel anlam

Maddi karşılığı yüksek olduğu, yarar sağladığı veya insan için özel anlam taşıdığı için önem verilen; eş anlamlı: → değerli.

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Karahanlı Türkçesiaġırsıfat

Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: aġır, aġırı

Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ġ işaretleri korunmuştur; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Toplumsal değeri, saygınlığı veya manevi ağırlığı yüksek olan.

Tarihsel bağlam: Kutadgu Bilig’de kişiye ve değere yönelen aġır kullanımları fiziksel ağırlıktan saygınlık ve kıymet alanına geçen mecazı gösterir.

Anlamsal gelişim notu: Fiziksel ağırlıktan değer ve saygınlığa uzanan mecaz kolu çağdaş ağır, değerli ve kıymetli kullanımlarıyla sürer.

Çağdaş arama bağı: değerli, kıymetli · mecazlaşmayla anlam genişlemesi · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

aġır (yalın biçim)
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 210, 900, 902, 903, 1054, 1056, 1200, 1248, 1281, 1507, 1603, 1835, 1836, 1874, 1875, 2066, 2147, 2257, 2569, 2641, 3013, 3117, 3328, 3347, 3676, 4085, 4101, 4337, 4520, 4838, 4873, 4950, 4999, 5115, 5238, 5580, 5870, 5910, 5963, 6135, 6187. beyitler
aġırı (çekimli biçim)
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1028, 6446. beyitler

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · kıymetli

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

kıymetlilik kıymetli taş kıymetli olmak kıymetli kılmak kıymetli evrak hukuku kıymetli taş piyasası kıymet bedelsiz bedesten bijuteri cevherli düşürmek gömüleme mücevher

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.

Seçili Derlem İstatistikleri