(isim) Bir davranışın kurala veya beklentiye aykırı görülmesi üzerine, o davranışı önlemek ya da yinelemesini engellemek amacıyla uygulanan yaptırım.
Ceza, Arapça cazāʾ ‘karşılık’ sözünden alınmıştır; Stachowski araya soru işaretiyle Farsça ǯazā'yı koyar. Arapçada söz iyiliğin de kötülüğün de karşılığını anlatır: Karahanlı Kur'an Tercümesi'nde Tanrı ‘az amele çok karşılık veren’ diye nitelenir. Harezm metinlerinde ‘iyi karşılık’ ile ‘kötülüğün cezası’ yan yana yaşar; Anadolu'da XIII. yüzyıldan beri ‘ceza’ anlamı öne çıkar, 1451 tarihli Ferec'te ‘mükâfat’ anlamı da görülür. Kâmûs-ı Türkî sözün Osmanlı Türkçesinde yalnız kötülüğün karşılığına özgülendiğini belirtir; Türkiye Türkçesindeki ‘yaptırım’ anlamı bu daralmayla yerleşmiştir.
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.
Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.
/karşılaştır umut ile ümit