işaret

Bitigçi Sözlük Maddesi

işaret

(isim)
[işa:ret] Arapça işāret · 4 anlam
  1. 1.

    (isim) Önceden kararlaştırılmış bir karşılığı bulunan çizim, renk veya simge; yön bulmayı, uyarıyı ya da seçimi kolaylaştırır, onu tanıyan kişiler aynı görüntüden aynı iletiyi çıkarabilir; bel (I), im, delalet.

  2. 2.

    (isim) → gösterge.

  3. 3.

    (isim) Başın, elin veya yüzün belirli bir yönde hareket ettirilmesiyle karşıdakine verilen anlatım ya da yönlendirme; konuşmaya eşlik ederek söyleneni güçlendirebilir, sessiz kalınması gereken durumda sözü bütünüyle üstlenebilir; sim (II).

  4. 4.

    (isim) İçe doğan belirti.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

işaret etimolojisi ve tarihsel dönemleri

İşaret, Arapça išāra(t) ‘gösterme, işaret etme’ sözünden alınmıştır; Tietze ve Kâmûs-ı Türkî sözü ş-w-r kökünden kurulmuş bir mastar olarak açıklar. Türkçedeki en eski tanıklar Tarihsel Derlem'deki Karahanlı dönemi Kur'an Tercümesi'ndedir: işaret ḳıl- ‘işaret etmek’ birleşik fiili burada kullanılır (_işaret ḳıldı olarḳa_, Ku. T. 31/7a3). XIV. yüzyılda söz Harezm, Kıpçak ve Anadolu metinlerinde el, parmak ve göz işaretini anlatır; 1451 tarihli Ferec ba'de'ş-Şidde'de işāret et- ‘el ya da gözle buyurmak’ anlamındadır. Kâmûs-ı Türkî ‘el, göz ve kaşla gösterme’, ‘alamet, nişan’ ve ‘dolaylı emir’ anlamlarını sıralar.

  1. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: işāret
  2. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: işāret
  3. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: işāret
  4. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: işāret
  5. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: işāret
  6. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: işāret
  7. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: işaret
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · işaret

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Bu Madde Hakkında Sorular ve Yanıtlar

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç
Tanım Anlam / Tanım

El işareti kullanılması, kişinin o sırada hiç konuşmadığını mı gösterir?

İşaret sessizce kullanılabilir veya konuşmaya eşlik edebilir; hareketin varlığı tek başına konuşmayı dışlamaz.
Alan ve tür yayılımı Maddebaşı

İşaret sözcüğü yalnız kâğıda veya ekrana çizilmiş bir simgeyi mi adlandırır?

Görsel simgeler yanında başın, elin ya da yüzün anlatım taşıyan hareketi de işaret olarak adlandırılabilir.

İlgili Sözler

işaretli işaretçi işaretlik işaretsel işaretsiz işaretleme işaret biti işaretlemek işaretlenme işaretleşme işaretlilik işaretçilik işaret adılı işaret etmek

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.