sessiz

Bitigçi Sözlük Maddesi

sessiz

(sıfat, zarf, isim, dil bilgisi)
· 7 anlam

İşitilir belirti vermeme, az söz söyleme ve dil bilgisi terimi

  1. 1.

    İşitilir titreşim üretmeyen

    (sıfat) İşitilebilir bir titreşim üretmeyen; ilgili: → ses.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:57:54 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    İşitilir belirti vermeyen eylem

    (sıfat) Yapılışı sırasında çevredekilere işitilir bir belirti vermeyen; ilgili: → hareket.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:57:54 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Gürültüsüz ortam

    (sıfat) İşitilecek bir gürültünün bulunmadığı (ortam); ilgili: → oda.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:57:54 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Söz söylemeye isteksiz

    (sıfat) Duygularını veya düşüncelerini dile getirmeye pek girişmeyen (kişi); ilgili: → konuşmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:57:54 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Çekişmeden uzak

    (sıfat) Çevresiyle çekişmeye girmeden yaşamını sürdüren (kişi); ilgili: → sakin.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:57:54 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    İşitilir iz vermeden

    (zarf) Yapılan iş çevredekilerce işitilmeyecek biçimde; ilgili: → hareket.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:57:54 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Konuşma sesi türü

    (isim, dil bilgisi) → ünsüz.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 21:57:54 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

sessiz etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Sessiz, ses adına yokluk bildiren -siz ekinin getirilmesiyle kurulmuş bir sıfattır; Gülensoy sessiz'i ses'in Türkiye Türkçesindeki türevleri arasında sayar. Tabanın kökeni tartışmalıdır: Gülensoy ses'in Eski Türkçede ve Karahanlı Türkçesinde bulunmadığını, o dönemde ün sözünün kullanıldığını belirtir ve yansıma kökenli *sē+s biçimini önerir; Stachowski ise Ortak Türkçe *ses biçimine bağlar. Sessiz, 1831'de Hindoğlu'nun sözlüğünde Fransızca silencieux karşılığı olarak görülür; Şemseddin Sâmî sözü ‘ses çıkarmayan’ ve ‘gürültü etmeyen, sakin’ diye açıklar.

  1. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: sessiz
  2. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: sessiz
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · sessiz

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Bu Madde Hakkında Sorular ve Yanıtlar

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç
Köken Maddebaşı

Ses sözü Eski Türkçe metinlerde geçmiyorsa sessiz sözcüğü ne zaman ortaya çıktı?

Görece geç. Etimoloji kartına göre Gülensoy ses sözünün Eski Türkçe ve Karahanlı metinlerinde bulunmadığını, o dönemde sesi anlatmak için ün dendiğini belirtir. Sessiz ise 1831'de Hindoğlu'nun sözlüğünde Fransızca silencieux karşılığı olarak kaydedilmiştir.

İlgili Sözler

sessizce sessizlik sessiz mod sessiz oda sessiz adım sessiz alan sessiz lüks sessiz ofis sessiz otel sessiz saat sessiz vlog sessiz öfke sessizleşme sessiz bölge

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.