hareket

Bitigçi Sözlük Maddesi

hareket

(isim, fizik, coğrafya, felsefe, fizyoloji, müzik, spor, ticaret)
Arapça ḥareket · 12 anlam

Kıpırdanma, yer değiştirme ve ortak eylem

  1. 1.

    Bedensel kıpırtı

    (isim) Bedenin veya bir organın bulunduğu duruşu değiştirmesi; ilgili: → devinim.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Tutum ve eylem

    (isim) → davranış.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Yolculuğa başlama

    (isim) Beklenen yerden ayrılıp gidilecek yere doğru ilerlemeye başlama; ilgili: → başlangıç.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Fiziksel konum değişikliği

    (isim, fizik) Referans alınan noktaya göre bir nesnenin tamamının veya bölümünün zamanla farklı konuma geçmesi; ilgili: → devinim.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Ortak amaçlı girişimler

    (isim) Bir görüşü yaymak veya ortak hedefe ulaşmak üzere yürütülen bağlantılı girişimlerin oluşturduğu süreç; ilgili: → akım.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Sınırlı toplu başkaldırı

    (isim) Yönetime veya bir karara itiraz ederek sınırlı bir çevrede birlikte eyleme geçme; ilgili: → ayaklanma.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Yer sarsıntısı

    (isim, coğrafya) → deprem.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  8. 8.

    Trenlerin işletilmesi

    (isim) Trenlerin oluşturulmasını, sefer saatlerini ve hat üzerindeki buluşmalarını planlayıp yürütme işi; ilgili: → demir yolu.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  9. 9.

    Felsefi ve fizyolojik değişme

    (isim, felsefe, fizyoloji) → devinim.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  10. 10.

    Müzikte tempo

    (isim, müzik) Eserin icrasında vuruşların birbirini hangi çabuklukta izlediğini belirleyen özellik; ilgili: → hız.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  11. 11.

    Bedensel uygulama

    (isim, spor) Kasların ve eklemlerin çalışmasıyla bedenin bir bölümünün belirli doğrultuda gerçekleştirdiği yer değişimi; ilgili: → alıştırma.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)
  12. 12.

    Sayısal değer değişikliği

    (isim, ticaret) Piyasada izlenen bir tutarın veya göstergenin önceki düzeyinden farklılaşması; ilgili: → değişim.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 06.11.2026 20:13:10 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

hareket etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Hareket, Arapça ḥaraka ‘kımıldanma, devinim’ sözünden alınmıştır; Tietze'ye göre Türkçeye Farsçadaki ḥarakat biçimiyle girmiştir. Anadolu'da Yûnus Emre'nin şiirlerinde _Hareket itdi_ biçiminde geçer; XIV. yüzyılda Harezm Türkçesinde Kısasü'l-Enbiyâ'da ve Kıpçak Türkçesinde Gülistan Tercümesi'nde hareket kıl- kalıbıyla görülür. XV. yüzyıl ortasında ‘davranış, tutum’, ‘yola çıkış’ ve ‘kıpırdama’ anlamlarıyla, hareket et-, harekete gel-, harekete getir- kalıplarıyla birlikte tanıklanır. Osmanlıcada ‘iş görme’, ‘coşkunluk’ ve bilim terimi anlamları eklenmiş; hareket-i arz ‘yer sarsıntısı’ tamlaması kısalarak ‘deprem’ anlamı doğmuştur.

  1. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: hareket
  2. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: hareket
  3. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: hareket
  4. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: hareket
  5. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: ḥareket
  6. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: ḥareket
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: hareket
  8. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: hareket
  9. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: hareket
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · hareket

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

hareketli hareketlik hareketsel hareketsiz hareket ediş hareket hızı hareket imge hareket yönü hareketlenme hareketlilik hareket alanı hareket etmek hareket farkı hareket kaydı

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.