sefer

Bitigçi Sözlük Maddesi

sefer

(isim, askerlik)
Arapça sefer · 3 anlam · 0 geçiş
  1. 1.

    (isim) → yolculuk.

  2. 2.

    (isim) → kez.

  3. 3.

    (isim, askerlik) Genellikle ülke dışına yapılan askerî harekât, savaş için yapılan yolculuk.

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 1069–1070 · Kutadgu Bilig · KB 36 · Tarihsel Derlem

eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, şairin 18 ay çalıştığı eserini H. 462 (1069/1070) yılında tamamladığını belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 23

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1069–1070 · Karahanlı Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: mecazlaşmayla anlam genişlemesi

  1. 1

    1069–1070

    Karahanlı Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: eserin yazılış dönemi

    Biçim: yol, yola, yolda, yoldın, yolḳa, yolum, yoluġ, yolça, yolı, yolın, yolında, yolındın · ad

    Dönem anlamı

    Bir yerden başka bir yere ulaşmayı sağlayan güzergâh; bir amaca varmak için izlenen yöntem ve tutum.

    mecazlaşmayla anlam genişlemesi

    Kutadgu Bilig’de yol; gidilen fiziksel güzergâhın yanında doğru yaşayış, yöntem ve yönelişi anlatan öğüt bağlamlarında kullanılır.

    Günümüze uzanan değişim

    Fiziksel güzergâhtan yöntem ve davranış biçimine uzanan mecazlaşma çağdaş yol sözcüğünde sürmektedir.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    oḳıçı ol erdi bayattın saŋa sen ötrü köni yolḳa kirdiŋ toŋa

    Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 36 · Kaynakta aç

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    atasın anasın yuluġ ḳıldı ol tilek ümmet erdi ayu birdi yol

    Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 37 · Kaynakta aç

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

    Madde, anlam, çekimli biçim ve beyit numarası için ana dizin.

    Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Dizindeki biçimlerin beyit metninde karşılaştırıldığı eleştirmeli metin yayını.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: sefer

    1. güncel anlam

    → yolculuk

    2. güncel anlam

    → kez

    3. güncel anlam

    Genellikle ülke dışına yapılan askerî harekât, savaş için yapılan yolculuk

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Karahanlı TürkçesiyoladAnlamdan eşleşti: sefer
Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: yol, yola, yolda, yoldın, yolḳa, yolum, yoluġ, yolça, yolı, yolın, yolında, yolındın

Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ḳ, ġ işaretleri korunmuştur; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir yerden başka bir yere ulaşmayı sağlayan güzergâh; bir amaca varmak için izlenen yöntem ve tutum.

Tarihsel bağlam: Kutadgu Bilig’de yol; gidilen fiziksel güzergâhın yanında doğru yaşayış, yöntem ve yönelişi anlatan öğüt bağlamlarında kullanılır.

Anlamsal gelişim notu: Fiziksel güzergâhtan yöntem ve davranış biçimine uzanan mecazlaşma çağdaş yol sözcüğünde sürmektedir.

Çağdaş arama bağı: yol · mecazlaşmayla anlam genişlemesi · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • yol (yalın biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 129, 208, 268, 382, 384, 393, 677, 766, 837, 872, 1322, 1391, 1417, 1473, 1518, 1685, 1793, 2490, 2499, 2537, 2554, 2717, 3056, 3249, 3253, 3508, 3669, 3903, 3986, 4141, 4194, 4341, 4343, 4376, 4407, 4539, 4817, 4876, 4896, 4929, 5277, 5550, 5662, 5798, 5855, 5909, 6114, 6179, 6285, 6308, 6395, 6561. beyitler
  • yola (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 4347, 6260. beyitler
  • yolda (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 2550, 3089, 3560, 3702, 4514, 4727, 5546, 5691, 6113, 6498, 6540. beyitler
  • yoldın (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 5282. beyit
  • yolḳa (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1417, 1488, 1536, 2485, 4545, 4810, 5739, 6365. beyitler
  • yolum (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 474, 1135, 1170, 5414, 5638, 5976, 6179. beyitler
  • yoluġ (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1128, 1813, 1842, 2115, 2163, 3322, 4535, 5171, 5210, 5400, 5584, 5788, 6373. beyitler
  • yolça (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 4353, 6309, 6498. beyitler
  • yolı (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 388, 861, 1421, 2990, 3434, 3648, 3806, 3888, 3893, 3986, 3988, 4393, 4518, 4858, 6104, 6270, 6498, 6499. beyitler
  • yolın (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 2884, 3524, 3987, 5130. beyitler
  • yolında (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 249, 4093. beyitler
  • yolındın (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 886. beyit

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

oḳıçı ol erdi bayattın saŋa sen ötrü köni yolḳa kirdiŋ toŋa

Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 36 · çevriyazı güveni B · Tarihsel Derlem’de aç

atasın anasın yuluġ ḳıldı ol tilek ümmet erdi ayu birdi yol

Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 37 · çevriyazı güveni B · Tarihsel Derlem’de aç

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · sefer

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Madde geçmişi ve atıf

Güncel içerik sürümü ve kayıtlı editoryal olaylar yükleniyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

seferli seferlik sefersiz sefer etmek sefer iptali sefer sıklığı sefer tası gibi seferlik kiralama dönüm parti posta tayfa koster trenci

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.