göbek

ḫaẟele Ar. Iṣṭılâḥât-ı ṭıbbiyyeden olup baṭn üzerinde göbek ile ḳaṣığıñ aralığına dinilür; cemʿi ḫaẟelât.

Osmanlı Türkçesi · Bitigçi Osmanlı Türkçesi Derlemi · PDF s. 582 · madde 13076 · çevriyazı güveni Kaynak çevriyazısı · Tarihsel Derlem’de aç

ḫaẟelî Ar. Iṣṭılâḥât-ı ṭıbbiyyeden olup baṭn üzerinde göbek ile ḳaṣığıñ aralığına teṣâdüf iden nâḥiye-i bedeniyyeye müteʿalliḳ ve mütedâʾir olan maʿnâsına gelür.

Osmanlı Türkçesi · Bitigçi Osmanlı Türkçesi Derlemi · PDF s. 582 · madde 13077 · çevriyazı güveni Kaynak çevriyazısı · Tarihsel Derlem’de aç

zaḥîr Ar. İshâl nevʿinden bir ʿillet adıdır ki şiddet üzere bağırṣaḳ ṣıyrındısı ve göbek burundısı ile ʿârıż olup içi geçerek ve ḳarnı bükilerek müsterâḥa varınca ḳan gelür ki Türkçede iç ağrısı taʿbîr olunur ve ıṣṭılâḥât-ı ṭıbbiyyeden olup vecaʿlı ıḳındıya dinilür ki ḳanlı bâsûrlarda ve meẟâneniñ iltihâbında vâḳiʿ olur.

Osmanlı Türkçesi · Bitigçi Osmanlı Türkçesi Derlemi · PDF s. 735 · madde 15990 · çevriyazı güveni Kaynak çevriyazısı · Tarihsel Derlem’de aç

serr Ar. Göbek kesmek ve herkesi dâʾimâ mesrûr ve dil-şâd iden âdem ve göbekde zaḥmet olmaḳ ve şâdlıḳ.

Osmanlı Türkçesi · Bitigçi Osmanlı Türkçesi Derlemi · PDF s. 780 · madde 16919 · çevriyazı güveni Kaynak çevriyazısı · Tarihsel Derlem’de aç

sereṭân-ı miʿde Ar. Iṣṭılâḥât-ı ṭıbbiyyeden olup miʿdeniñ sereṭân dinilen ḫabîẟ ṭabîʿatli yumrı ile ʿilletlenmesine dinilür ki ekẟeriyyâ elli yaşını mütecâviz müsin erkeklerde ẓuhûr ider. Maraż-ı meẕkûr iştihâsızlık ve ṭaʿâmdan ṣoñra sükûn bulan evcâʿ-ı miʿde[v]iyye yaʿnî miʿde ağrıları ve ṭabîʿat-ı marîżde bedḫûyluḳ ve maġmûmiyyet ve ḥiddet-i mizâc gibi ʿalâmât ile bedʾ idüp bi’l-âḫire muʿannid ḳabızlıḳ ve sıḳ sıḳ istiġfârât ve göbek ḥiẕâsında ve biraz üst ṭarafında yumurṭa ḥacminde ve baʿżan yumruḳ büyüklüğünde bir şiş ve sürʿatle derece-i nihâyeye resîde olan bir żaʿfiyyet ile nâ-ḳâbil-i şifâ bir ḥâl ile nihâyet bulur yaʿnî bu ḫastalığa giriftâr olan marîż pençe-i ecelden bir vech ile taḫlîṣ-i girîbân idemez ve marîż rüʾyâsında bir ḫaylî żiyâfetlerde bulunur. Bu marażıñ başluca esbâbı şarâbıñ içilmesidir.

Osmanlı Türkçesi · Bitigçi Osmanlı Türkçesi Derlemi · PDF s. 786 · madde 17053 · çevriyazı güveni Kaynak çevriyazısı · Tarihsel Derlem’de aç

ʿavret Ar. Derbendlerde ve serḥadlerde ve maḥall-i muḥârebelerde olan ḫavfnâk gedik ve puṣulanacaḳ yer ve insânda setri ve örtülmesi vâcib olan aʿżâ ki ud yeri dinilür. Erkeklerde yalñız göbek ile diz ḳapağı arasıdır ve leyl ve nehârdan üç sâʿate ıṭlâḳ olunur ki her biri ʿavret yerinin güşâde olacaḳ vaḳtidir, biri ṣalât-ı fecrden evvelce olan sâʿatdir ki yataḳdan ḳalḳup gicelik libâsını nezʿ eyleyecek hengâm olmağla bir kimse ʿale’l-ġafle sır vaḳtine duḫûl eylese ekẟerî mekşûfu’l- ʿavret olmağla emr-i maḥẓûra düçâr olur ve biri nıṣf-ı nehâr vaḳtidir ki ḳaylûle yaʿnî öyle vaḳti uyḳusı vaḳtidir, biri daḫi yatsu namâzından ṣoñraḳi vaḳtdir ki ṣoyunup yatacaḳ hengâmdır. İşte bu sâʿatlere ʿavret ıṭlâḳı ıṭlâḳât-ı şerʿiyyedendir, meʾḫaẕı sûre-i Nûr’daḳi âyet-i kerîme-i maʿlûmedir ve nıṣf-ı nehâr vaḳtinde faḫr-i ʿâlem ṣalla’llâhu teʿâlâ ʿaleyhi ve sellem ḥażretleri Fârûḳ-ı aʿẓamı iḥżâr içün Enṣâr’dan biriniñ çocuğunı ḫâne-i müşârun ileyhe gönderdiği ṣırada ḳaylûle yaʿnî öyle uyḳusı ile meşġûl ve ʿavret yerinden ẟevb ber-ṭaraf olmağla meẕkûr çocuḳ baġteten duḫûl ve îḳâẓ ve emr-i hümâyûnı teblîġ eyledikde bu ḥâlden münfaʿil ve âzürde-dil olaraḳ ḳıyâm ile kâşki cenâb-ı Mevlâ bu vaḳtlerde bî-iẕn ve iʿlâm bir âdemiñ sır vaḳtine duḫûl olunmamaḳ bâbında emr-i semâvî inzâl buyura idi temennâsıyla ḫâk-i pây-i nebevîye duḫûlünde âyet-i mezbûre şerefyâfte-i nüzûl olmuşdur ve muṭlaḳâ şerm ve istiḥyâ olunacaḳ şey ve ḫâtûn, ḳarı, zen, nisvân ve zevce, menkûḥa, cemʿi ʿavrât gelür ve żarar gelecek yer.

Osmanlı Türkçesi · Bitigçi Osmanlı Türkçesi Derlemi · PDF s. 1046–1047 · madde 21095 · çevriyazı güveni Kaynak çevriyazısı · Tarihsel Derlem’de aç

ġâret Ar. Şeb-ḫûn, târâc, yağma ve çapul idüp ḳapışmaḳ ve baṣḳın virüp ṣoymaḳ ve göbek, surre.

Osmanlı Türkçesi · Bitigçi Osmanlı Türkçesi Derlemi · PDF s. 1055 · madde 21201 · çevriyazı güveni Kaynak çevriyazısı · Tarihsel Derlem’de aç

fetḳ-ı sürrevî Ar. Iṣṭılâḥât-ı ṭıbbiyyeden olup baṭnıñ göbek dinilen maḥall-i maʿlûmundan ince bağırṣaḳlarla miʿde ve iç yağınıñ veyâ bunlardan biriniñ cild-i baṭnı iterek fırlaması ḥâline dinilür ki ḥacmi bir noḫûd büyüklüğünden insân ḳafâsı ḳadar büyük olabilir. Hele fetḳ-ı velâdîde yaʿnî raḥm-i mâderde iken ḫılḳî olaraḳ vuḳûʿ bulan fetḳden ince bağırṣaḳlar ile ber-â-ber ḳalın bağırṣaḳlarıñ bir ḳıṭʿası ve baʿżan ḳaraciger bile fırlar.

Osmanlı Türkçesi · Bitigçi Osmanlı Türkçesi Derlemi · PDF s. 1094–1095 · madde 21763 · çevriyazı güveni Kaynak çevriyazısı · Tarihsel Derlem’de aç