arzu

Bitigçi Sözlük Maddesi

arzu

(isim)
Farsça ārzū · 1 anlam · 0 geçiş

  1. (isim) → istek.

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 1069–1070 · Kutadgu Bilig · PDF s. 80

eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, şairin 18 ay çalıştığı eserini H. 462 (1069/1070) yılında tamamladığını belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 23

Karahanlı TürkçesitilekadAnlamdan eşleşti: arzu
Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: tilek, tileki, tilekim, tilekin, tilekke, tilekni, tilekçe

Transkripsiyon notu: Kaynak yayının işaretsiz çevriyazısı aynen korunmuştur; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Gerçekleşmesi istenen sonuç veya bu sonuca yönelen iç istek ve yakarış.

Tarihsel bağlam: Kutadgu Bilig’de tilek, kişinin istediği sonuca yönelmesi, istemesi ve isteğini bildirmesi bağlamlarında kullanılır.

Anlamsal gelişim notu: Tilek > dilek gelişiminde ilk ünsüz ötümlüleşmiş; istek ve istenen sonuç anlamları korunmuştur.

Çağdaş arama bağı: dilek · biçim değişimiyle anlam sürekliliği · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • tilek (yalın biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 116, 122, 125, 136, 567, 602, 753, 822, 1045, 1095, 1122, 1123, 1254, 1268, 1400, 1617, 1647, 1882, 2428, 2720, 3000, 3092, 3138, 3313, 3315, 3324, 3325, 3410, 3420, 3454, 3481, 3604, 3702, 3727, 3772, 3857, 3874, 3963, 4023, 4050, 4089, 4234, 4388, 4499, 4681, 4701, 4728, 4732, 4744, 4784, 4785, 4796, 4802, 4936, 4955, 4957, 4980, 4986, 5025, 5096, 5192, 5429, 5438, 5482, 5612, 5732, 5749, 5798, 5819, 5895, 6118, 6120, 6200, 6535, 6542. beyitler
  • tileki (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 503, 508, 1194, 1423, 1609, 1631, 2125, 2937, 3629, 3729. beyitler
  • tilekim (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 184, 192, 287, 3019, 3023, 3153, 3316, 3861, 3884, 3909, 4732, 4764, 4937, 5093, 5855, 5871, 6501, 6504. beyitler
  • tilekin (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 349, 606, 1051, 1799, 1875, 2051, 2393, 2416, 2666, 2709, 3313, 3322, 3702, 3867, 3901, 3904, 5044, 5152, 5432, 6248, 6614. beyitler
  • tilekke (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 155, 331, 428, 615, 675, 1797, 1821, 2627, 2637, 3860, 3870, 4019, 4179, 4936, 5042, 5597, 5660, 6607. beyitler
  • tilekni (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 4935. beyit
  • tilekçe (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kutadgu Bilig, 316, 1077, 2240, 5896, 6231. beyitler

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

37 atasın anasın yuluğ kıldı ol tilek ümmet erdi ayu birdi yol

Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · PDF s. 80 · çevriyazı güveni B

bu at merîgü kaldı ay terken kutı 116 ya rab üste devlet tükel kıl tilek kamuğ işte bolğıl sen arka yülek

Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · PDF s. 88 · çevriyazı güveni B

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.

Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · arzu

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Madde geçmişi ve atıf

Güncel içerik sürümü ve kayıtlı editoryal olaylar yükleniyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

arzulu arzusal arzusuz arzulama arzulamak arzulanma arzululuk arzu etmek arzulanmak arzusuzluk arzu duymak arzu buyurmak arzu doğurmak arzusu kalmak

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.