ceviz

Bitigçi Sözlük Maddesi

ceviz

(isim, sıfat, bitki bilimi)
Arapça cevz · 3 anlam
  1. 1.

    (isim, bitki bilimi) Cevizgillerden, kalın gövdeli, uzun ömürlü, sert kabuklu ve yağlı tohumlu meyve veren ağaç (Juglans regia).

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · Codex · 2026-09-15T13:30:29+03:00 · Europe/Istanbul
  2. 2.

    (sıfat) Bu ağacın kerestesinden yapılmış.

  3. 3.

    (sıfat) Bu ağacın dışı kabuklu, içi yağlı ve nişastalı yemişi; koz.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

ceviz etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Ceviz, Arapça cawz ‘ceviz’ sözünden alınmıştır; Eren, Stachowski ve Räsänen'e göre Arapça söz de Farsça gauz ~ gōz'den gelir. Eski Anadolu ve Osmanlı metinlerinde uzun süre Arapçadaki gibi cevz yazılmış, iki ünsüz arasına ünlü girmesiyle oluşan ceviz biçimi Evliya Çelebi'de yaygınlaşmıştır. Eren'e göre aynı Farsça söz Türkçeye ayrıca koz olarak geçmiştir; Eski Türkçede ise ceviz için yaŋak adı kullanılırdı. Tarihsel Derlem'deki erken tanıkların çoğu cevz-i bevvâ ‘küçük Hindistan cevizi’ birleşiğidir; ceviz anlamındaki ilk açık tanık, telif tarihi kesin olmayan Müntahab-ı Şifâ'dadır; kesin tarihli ilk tanık ise Tietze'nin verdiği 1451 tarihli Ferec'tedir.

  1. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: cevz
  2. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: cevz
  3. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: cevz
  4. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: ceviz
  5. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: cevz ~ ceviz
  6. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: ceviz
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · ceviz

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

cevizli cevizlik cevizimsi ceviz sütü ceviz yağı ceviz ağacı cevizgiller ceviz ezmesi ceviz fidanı ceviz kabuğu ceviz kırmak ceviz macunu ceviz reçeli ceviz bahçesi

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.