doğmak

Bitigçi Sözlük Maddesi

doğmak

(nesnesiz, -e, mecaz)
· 4 anlam

Yaşamın başlangıcında dünyaya gelmek, ufukta belirmek veya yeni durum oluşmak.

  1. 1.

    Bağımsız yaşama başlama

    (nesnesiz) Anne bedeninden veya yumurtadan yavru olarak ayrılmak; ilgili: → doğum.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 02:18:39 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Ufukta görünür olma

    (nesnesiz) Gök cismi, gözlem noktasında ufuk çizgisini aşarak görünür hâle gelmek; ilgili: → ufuk.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 02:18:39 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Zihinsel tasarım belirmesi

    (-e) Zihinde daha önce bulunmayan bir düşünce veya tasarım belirmek; ilgili: → düşünce.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 02:18:39 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Koşullardan sonuç oluşması

    (nesnesiz, mecaz) Belirli koşulların etkisiyle yeni durum veya sonuç ortaya çıkmak; ilgili: → oluşmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 02:18:39 · Türkiye saati (UTC+3)
Fiilimsilerİsim-fiil · sıfat-fiil · zarf-fiil

Bağlamda doğrulanan kullanım biçimlerini görmek için kartı açın.

Serbest ÖbeklerSözlük maddelerinden ayrı, bağlamda çözümlenen öbek adayları

Öbekleri ve derlem tanıklarını görmek için kartı açın.

Fiilimsiler ve serbest öbekler nasıl bulunur?

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

doğmak etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Doğmak, Eski Türkçede hem ‘dünyaya gelmek’ hem de ‘güneşin, ayın ufukta yükselmesi’ anlamını taşıyan toğ- ~ tuğ- fiilinin Oğuz kolundaki devamıdır; Oğuz dillerinde söz başındaki t- ünsüzü d- olmuştur. Fiil Uygurca metinlerde, Kâşgarlı Mahmud'un kün toğdı ‘güneş doğdu’, oğul toğdı ‘çocuk doğdu’ örneklerinde ve Kutadgu Bilig'de yaygındır. Tietze Eski Anadolu Türkçesindeki doğ- fiilini 1451 tarihli tanıklarla ‘dünyaya gelmek’, ‘ufuktan yükselmek’ ve ‘meydana gelmek’ anlamlarında gösterir. Bazı Türk dillerinde ve Anadolu ağızlarında fiil geçişli olarak ‘doğurmak’ anlamını da kazanmıştır.

  1. 9. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: tuğ- ~ toğ-
  2. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: toğ-
  3. 13. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: toğ- ~ tuv-
  4. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: toğ-
  5. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: tuğ- ~ toğ-
  6. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: doğ-
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: doğ-
  8. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: doğmak
  9. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: doğmak
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · doğmak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

doğma doğulmak düşmek azmak tan yeri açabilmek doğayazma doğuverme gün atmak doğayazmak doğuvermek mütevellit abanabilmek adayabilmek

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.