Seçili Derlem İstatistikleri
İLERİ ÇÖZÜMLEMELER
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
Aç / kapat Aç / kapat
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
İlk tarihsel tanık: 20 Eylül 735 · Bilge Kağan Yazıtı · PDF s. 54
yazıtın dikiliş tarihi. Kaynak, Çince yazıt ile Türkçe yazıtın tamamlanma süresinden hareketle anıtın 20 Eylül 735'te dikildiği sonucunu aktarır. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 14
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği
-
1
Tarihsel kaynak
720–735
Orhon Türkçesi
Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri
Biçim: kışın · zarf
Dönem anlamı
Kış mevsimi sırasında.
anlam ve biçim sürekliliğiCanlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Birincil metin tanıklarını aç (2)
kıırg(a)gl(ı)g : kuut(a)yin : kinl(i)g : (e)şg[(i)tis]in : özl(i)k (a)tin : (a)dg(ı)rin: k(a)ra k[işin] (BK Kİ2) kök : t(e)y(e)nin : türük(ü)me : bod(u)n(u)ma : k(a)zg(a)nu : birt(i)m :
Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 54
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
(BKT G12) bunça : bod(u)n : s(a)çin : kuulk(a)kin : [b]ıçdı : (e)dgü : özl(i)k (a)tin : k(a)ra : kişin : kök : t(e)y(e)nin : s(a)ns(ı)z : k(e)lür(ü)p : koop : koot(t)ı:
Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 74
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Kaynak dayanağını aç (2)
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
-
2
Güncel sözlük
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Biçim: kışın
1. güncel anlam
Yılın soğuk mevsimi boyunca ya da bu mevsimin belirli bir gününde gerçekleşen olayı belirtir. Hava koşullarına bağlı alışkanlıkları ve dönemsel değişimleri anlatırken, başka mevsimlerdeki durumla karşılaştırma kurulmasına da olanak verir.
Yöntem ve tarih sınırları
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Kış mevsimi sırasında.
Çağdaş arama bağı: kışın · biçim ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- kışın (yalın biçim)
Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 2. satır
Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.
Kaynak yayınlar ve okuma notu
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · kışın
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Bu maddeye atıf
Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.
İlgili Sözler
Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.