kutlu

(sıfat)

· 1 anlam

(sıfat) → uğurlu.

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat

Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · Atebetü’l-Hakayık · PDF s. 16

yazarın kaynakta verilen yaşama döneminden türetilen telif aralığı. Kaynak, Edib Ahmed'in 11. yüzyıl sonlarıyla 12. yüzyılın ilk yarısında yaşadığını bildirir; kesin telif yılı verilmez. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 7

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1100–1300 · Karahanlı Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

1

1100–1300
Karahanlı Türkçesi
Tarihsel kaynak

Tarihleme dayanağı: yaklaşık telif dönemi · nüsha ve dil katmanı için yaklaşık dönem

Biçim: ḳutluġ, kutlugı · sıfat

Dönem anlamı

Kut taşıdığı veya kutla donandığı düşünülen; uğurlu, bereketli ve kutsanmış olan.
anlam ve biçim sürekliliği
Atebetü’l-Hakayık ile Rylands tercümesinde ḳutluġ, kişi ve varlıkların Tanrısal iyilik veya uğurla nitelenmesinde kullanılır.

Günümüze uzanan değişim
Ḳutluġ > kutlu gelişiminde sondaki ġ düşmüş; uğur ve kutsanmışlık anlamı sürmüştür.

Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

Birincil metin tanıklarını aç (2)
22 öküş huş yititip sözümni anga 23 ol ol halkda yigi kişi kutlugı 24 töretmişde yok bil anga tuş tenge
Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 16
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
250 ahılık irür bil buhul küzgüsi 251 iliglerde kutlug birigli ilig 252 akıp birmegen il ilig kutsuzı
Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 46
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

Kaynak dayanağını aç (2)
Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Yandex yerel kitaplığındaki numaralı özgün dize metni; biçim ve dize tanıklığı.
Ata, Aysu (2019). Karahanlı Türkçesinde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yandex yerel kitaplığındaki metin ve eksiksiz Türkçe dizin; cilt, yaprak, satır, sure ve ayet tanıklığı.
2

Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Güncel sözlük

Biçim: kutlu

1. güncel anlam

→ uğurlu

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Karahanlı Türkçesiḳutluġsıfat

Kaynak çevriyazıları:Atebetü’l-Hakayık: kutlugıİlk Kur’an Tercümesi (Rylands): ḳutluġ

Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ḳ, ġ işaretleri korunmuştur. Atebetü’l-Hakayık baskısının işaretsiz çevriyazısı kendi tanıklarında aynen bırakılmıştır; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Kut taşıdığı veya kutla donandığı düşünülen; uğurlu, bereketli ve kutsanmış olan.

Tarihsel bağlam: Atebetü’l-Hakayık ile Rylands tercümesinde ḳutluġ, kişi ve varlıkların Tanrısal iyilik veya uğurla nitelenmesinde kullanılır.

Anlamsal gelişim notu: Ḳutluġ > kutlu gelişiminde sondaki ġ düşmüş; uğur ve kutsanmışlık anlamı sürmüştür.

Çağdaş arama bağı: kutlu · biçim değişimiyle anlam sürekliliği · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

kutlugı (çekimli biçim)
Tanıklık: Atebetü’l-Hakayık, 23. dize
ḳutluġ (yalın biçim)
Tanıklık: İlk Kur’an Tercümesi (Rylands), 34. cilt, 59a yaprağı, 1. satır; 38. sure, 29. ayet

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

(2) peygamber. 31 Hem laldı mini kutluğ namâzlı zekâtlı, (3) kayda bolsam hem buyurdı maıigar namâznı [13al] hem zekâtnı tirig barerginçe.

Karahanlı Türkçesi · Karahanlı Türkçesi Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 102 · çevriyazı güveni B

30 Kaçan keldi erse anga ündenildi (3) kolnung ong yanındın, mübarek [21 al] orun içinde / kutluğ orun içinde yığaçdııı (2) kim: ey Müsâ men men Tangrı câlemnüng (3) idisi.

Karahanlı Türkçesi · Karahanlı Türkçesi Rylands Kur’an Tercümesi · yaklaşık 12–13. yüzyıl · PDF s. 117 · çevriyazı güveni B

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Ata, Aysu (2019). Karahanlı Türkçesinde İlk Kur’an Tercümesi (Rylands Nüshası: Giriş–Metin–Notlar–Dizin). 3. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · kutlu

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

kutluluk kutlulama kutlulamak kutlulanma kutlu olsun kutlulanmak kutlu gün doğuşundan bellidir acve uğurlu kutlama kutlamak kutsamak Allah mübarek etsin

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.