nesne
(isim, dil bilgisi, felsefe, bilişim)
· 4 anlam
Seçili Derlem İstatistikleri
İLERİ ÇÖZÜMLEMELER
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
Aç / kapat Aç / kapat
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
İlk tarihsel tanık: 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · Atebetü’l-Hakayık · PDF s. 12
yazarın kaynakta verilen yaşama döneminden türetilen telif aralığı. Kaynak, Edib Ahmed'in 11. yüzyıl sonlarıyla 12. yüzyılın ilk yarısında yaşadığını bildirir; kesin telif yılı verilmez. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 7
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
1069–1220 · Karahanlı Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: sözcüksel değişim ve anlam ayrışması
-
1
Tarihsel kaynak
1069–1220
Karahanlı Türkçesi
Tarihleme dayanağı: eserin yazılış dönemi · yaklaşık telif dönemi
Biçim: neñg, neng, neñgi, neñgin, neñgke · ad
Dönem anlamı
Adı belirtilmeyen somut veya soyut varlık; bağlama göre nesne, mal ya da herhangi bir şey.
sözcüksel değişim ve anlam ayrışmasıKutadgu Bilig’de neñg ve Atebetü’l-Hakayık’ta neng, belirsiz varlığı ve sahip olunan malı gösteren bağlamlarda kullanılır.
Günümüze uzanan değişim
Neñg/neng genel dilde çekilmiş; belirsiz varlık anlamını şey, somut varlık anlamını nesne karşılamıştır.
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Birincil metin tanıklarını aç (2)
7 senin birligingke delil arkagan 8 bulur bir neng içre deliller minge fefi külli şey'in lehü ayetti tedallü
Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 12
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
99 baka körgil emdi uka sınayu 1 00 ne neng bar bilig teg asıglık öngin 1 01 bilig birle alim yakar yokladı
Atebetü’l-Hakayık · 11. yüzyıl sonu–12. yüzyılın ilk yarısı · PDF s. 28
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Kaynak dayanağını aç (3)
Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
Madde, anlam, çekimli biçim ve beyit numarası için ana dizin.
Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Dizindeki biçimlerin beyit metninde karşılaştırıldığı eleştirmeli metin yayını.
Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Yandex yerel kitaplığındaki numaralı özgün dize metni; biçim ve dize tanıklığı.
-
2
Güncel sözlük
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Biçim: nesne
1. güncel anlam
Belli bir ağırlığı ve hacmi, rengi olan her türlü cansız varlık, şey; parça, obje
2. güncel anlam
Geçişli fiili tümleyen, yalın veya belirtme durumunda bulunan tümleç; düz tümleç
3. güncel anlam
Öznenin dışında kalan her konu; obje
4. güncel anlam
Programlama ve veri modellemede özellikleri ve davranışları olan bağımsız veri/işlem birimi.
Yöntem ve tarih sınırları
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Karahanlı Türkçesineñgad
Kaynak çevriyazıları:Kutadgu Bilig III: İndeks: neñg, neñgi, neñgin, neñgkeAtebetü’l-Hakayık: neng
Transkripsiyon notu: Kaynak çevriyazısındaki ñg işaretleri korunmuştur. Atebetü’l-Hakayık baskısının işaretsiz çevriyazısı kendi tanıklarında aynen bırakılmıştır; işaretsiz biçimler yalnız aramada eş değer anahtar olarak kullanılır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Adı belirtilmeyen somut veya soyut varlık; bağlama göre nesne, mal ya da herhangi bir şey.
Tarihsel bağlam: Kutadgu Bilig’de neñg ve Atebetü’l-Hakayık’ta neng, belirsiz varlığı ve sahip olunan malı gösteren bağlamlarda kullanılır.
Anlamsal gelişim notu: Neñg/neng genel dilde çekilmiş; belirsiz varlık anlamını şey, somut varlık anlamını nesne karşılamıştır.
Çağdaş arama bağı: şey, nesne · sözcüksel değişim ve anlam ayrışması · kaynak biçimi, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- neñg (yalın biçim)
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1517. beyit - neng (yalın biçim)
Tanıklık: Atebetü’l-Hakayık, 198. dize - neñgi (çekimli biçim)
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 3681. beyit - neñgin (çekimli biçim)
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 1517. beyit - neñgke (çekimli biçim)
Tanıklık: Kutadgu Bilig, 5390. beyit
Kaynak yayınlar ve okuma notu
Arat, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III: İndeks. İndeksi neşre hazırlayanlar: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya ve Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
Arat, Reşid Rahmeti. Kutadgu Bilig I: Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Edib Ahmed Yüknekî (2016). Atebetü’l-Hakayık. Çeviren: Ayşegül Çakan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · nesne
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Bu maddeye atıf
Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
İlgili Sözler
nesneci
nesneli
nesnecik
nesnelik
nesnesel
nesnesiz
nesnevari
nesne bağı
nesne kodu
nesne tipi
nesnecilik
nesneleşme
nesne alanı
nesne dünya
Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.