Cesaret, açık sözlülük ve genç erkeklik.
(isim) → kahraman.
Tarihsel söz varlığı
İlk tarihsel tanık: 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · Dede Korkut Kitabı · PDF s. 94
hikâyelerin yazıya geçirilme dönemi. Kaynak, hikâyelerin tespitinin 15. yüzyılın ortalarında veya ikinci yarısında olduğunu; eldeki iki nüshanın ise 16. yüzyılda istinsah edildiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 76 ve 87
Anlamsal gelişim çizgisi
1400–1500 · Eski Anadolu Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: anlam daralması ve değerlenme
1400–1500
Tarihleme dayanağı: eserin telif veya dil katmanı için yaklaşık dönem
Biçim: yiğit · ad/sıfat
Dönem anlamı
Güç ve cesaret gösteren genç erkek.
anlam daralması ve değerlenmeDede Korkut'ta savaş, av ve topluluk önünde kendini kanıtlama bağlamlarında kahraman genç erkeği belirtir.
Günümüze uzanan değişim
Yiğit biçimi sürmüş, genç erkek anlamının yanında cesaret değeri belirginleşmiştir.
Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Dede Korkut 4 bir dahi şoylamış: Sarp yorır-iken kazdık ata nâmerd yiğit 5 bine bilmez, bininçe binmese yig. Çalııp keser öz kılıcı muhannetler6 çalınça çalmasa yig. Çala bilen yiğide ok-ile
Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 94
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Oğlan tahta çıkdı, babasınun 10 kırk yiğidin anmaz oldı. Ol kırk yiğit hased eylediler, birbirine 11 söylediler: Gelün oğlanı babasına kovlayalum, ola kim öldüre, 12 gine bizüm cizze-
Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 103
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Dede Korkut Kitabı II: İndeks–Gramer (1997). Hazırlayan Muharrem Ergin. Ankara: Türk Dil Kurumu.
Madde, yan biçim, çekimli biçim ve metin sayfası-satır gönderimleri için ana dizin.
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Biçim: yiğit
1. güncel anlam
Bedensel dayanıklılığıyla zorlu karşılaşmalara girme cesareti gösteren; ilgili: → kahraman.
2. güncel anlam
→ kahraman
3. güncel anlam
Muhatabının tepkisinden yılmadan inandığı şeyi açıkça savunan; ilgili: → mert.
4. güncel anlam
Çocukluk dönemini geçmiş, yetişkinliğinin ilk çağındaki erkek; ilgili: → genç (I).
5. güncel anlam
Buyruğunu kabul ettirip sonuç aldırabilen nüfuz sahibi; ilgili: → etki.
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Dede Korkut Kitabı: yiğit. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Güç ve cesaret gösteren genç erkek.
Tarihsel bağlam: Dede Korkut'ta savaş, av ve topluluk önünde kendini kanıtlama bağlamlarında kahraman genç erkeği belirtir.
Anlamsal gelişim notu: Yiğit biçimi sürmüş, genç erkek anlamının yanında cesaret değeri belirginleşmiştir.
Çağdaş arama bağı: yiğit, genç, delikanlı · anlam daralması ve değerlenme · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.
Dede Korkut Kitabı II: İndeks–Gramer (1997). Hazırlayan Muharrem Ergin. Ankara: Türk Dil Kurumu.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.
Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.
/karşılaştır umut ile ümit