çekilmek

Bitigçi Sözlük Maddesi

çekilmek

(nesnesiz, -e, -den, mecaz)
· 12 anlam
  1. 1.

    (nesnesiz) Çekme işi yapılmak.

  2. 2.

    (-e) Kendini geriye veya bir yana çekmek.

  3. 3.

    (-den) Bir işten, bir görevden kendi isteğiyle ayrılmak; istifa etmek.

  4. 4.

    Bir şey azalmak.

  5. 5.

    Yok olmak.

  6. 6.

    Bir yerden uzaklaşmak, bir yere uğramamak.

  7. 7.

    Geri gitmek; ricat etmek.

  8. 8.

    (-den) Katılmamak, vazgeçmek.

  9. 9.

    Katlanmak, üstlenmek, tahammül etmek.

  10. 10.

    → tartılmak.

  11. 11.

    Parça hâlindeki et kıyma biçimine getirilmek.

  12. 12.

    (mecaz) Uzaklaşmak, araya mesafe koymak.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

çekilmek etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Çekilmek, çekmek fiilinin kökü çek-'e -(i)l- ekinin getirilmesiyle kurulmuş Türkçe bir fiildir. Tietze iki kullanım ayırır: ‘tartılmak, çekilerek getirilmek’ anlamlı edilgen çekil- ve ‘geri çekilmek, uzaklaşmak, istifa etmek’ anlamlı dönüşlü çekil-. Fiilin incelenen kaynaklardaki en eski tanığı Divanü Lugati't-Türk'tedir: _bitik çekildi_ ‘yazı noktalandı’. Eski Anadolu Türkçesinde XIV. yüzyıldan beri ‘katlanılmak’, ‘çekip götürülmek’ ve ‘geri çekilmek’ anlamlarıyla görülür; Dede Korkut Kitabı'nda Kazan'ın vurduğu köpek çekilip geldiği yola gider. Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'nde usret çekilmek, gülbâng çekilmek, su çekilmek gibi pek çok kullanımla geçer.

  1. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: çekil-
  2. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: çekil-
  3. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: çekil-
  4. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: çekil-
  5. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: çekil-
  6. 18. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: çekil-
  7. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: çekil-
  8. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: çekil-
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · çekilmek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.