etmek

Bitigçi Sözlük Maddesi

etmek

(nesnesiz, -i, -den, -e)
· 8 anlam · 0 geçiş
  1. 1.

    (nesnesiz) Bir işi yapmak; eylemek.

  2. 2.

    "İyi, kötü" zarflarıyla birlikte davranmak.

  3. 3.

    (-i) Bir zamana erişmek.

  4. 4.

    (-i, -den) Birini bir şeyden yoksun bırakmak.

  5. 5.

    Eşit değer kazanmak.

  6. 6.

    Herhangi bir değerde olmak.

  7. 7.

    Kötülükte bulunmak.

  8. 8.

    (-e) Küçük veya büyük abdestini yapmak.

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 28

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Orhon Türkçesikıl-fiilAnlamdan eşleşti: etmek

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir işi yapmak veya bir şeyi belirli bir duruma getirmek.

Çağdaş arama bağı: kılmak · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • kılmış (çekimli biçim)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 13. satır
  • kıltı (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 16. satır; Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 15. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 7., 14. satırlar
  • kıltıg (çekimli biçim)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 20. satır
  • kıltım (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 10. satır; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 29., 30. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 4. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 7., 9., 12. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 23., 24. satırlar
  • kılu (çekimli biçim)
    Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, güney yüzü, 7. satır

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

(KT G10) yok : çıg(a)n : bod(u)n(u)g : koop kuubr(a)td(ı)m : çıg(a)n : bod(u)n(u)g : b(a)y kılt(ı)m : (a)z bod(u)n(u)g : üküş : kılt(ı)m : (a)zu bu s(a)b(ı)mda : ig(i)d b(a)rgu : türük: : b(e)gl(e)r : bod(u)n : bunı

Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28 · çevriyazı güveni A

(e)çim k(a)g(a)n : ol(u)rtı : (e)çim k(a)g(a)n : ol(u)r(u)p(a)n : türük : bod(u)n(u)g : yiçe : itdi : < yiçe> ig(i)t(t)i : çıg(a)n(ı)g [b(a)y kıltı : (a)z(ı)g ük(ü)ş kıltı]

Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 34 · çevriyazı güveni A

ol(u)r(u)p: yok çıg(a)n : bod(u)n(u)g : koop : kubr(a)td(ı)m : çıg(a)n : bod(u)n(u)g: b(a)y kılt(ı)m : (a)z bod(u)n(u)g : ük(ü)ş kılt(ı)m : (a)z[u bu]

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52 · çevriyazı güveni A

(BK Kil) köz(ü)n : körm(e)dük : kuulk(a)k(ı)n : (e)ş(i)dm(e)dük : bod(u)n(u)m(ı)n : ilg(e)rü : kün: tu[gs(ı)kına] bir(i)g(e)rü [kün

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 54 · çevriyazı güveni A

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · etmek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Madde geçmişi ve atıf

Güncel içerik sürümü ve kayıtlı editoryal olaylar yükleniyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.