gitmek

(-e, -den, nesnesiz, yardımcı fiil, mecaz)

· 22 anlam · 0 geçiş

1.

(-e) Bir yere doğru yönelmek; gidedurmak, uzanmak.
2.

(-den) Bir yerden veya bir işten ayrılmak.
3.

Çıkmak, ulaşmak.
4.

Belli bir amaçla bir yere devam etmek veya bir işle uğraşmak.
5.

(nesnesiz) Sürmek, devam etmek.
6.

Yakışmak, yaraşmak.
7.

Tüketilmek, harcanmak.
8.

(nesnesiz) Götürülmek, gönderilmek.
9.

(nesnesiz) Yeter olmak, yetmek, yetişmek.
10.

(nesnesiz) Yürümek, yol almak.
11.

(nesnesiz) → dayanmak.
12.

(nesnesiz) Sona ermek.
13.

(nesnesiz) Herhangi bir durumda olmak.
14.

(nesnesiz) Yok olmak, elden çıkmak.
15.

(nesnesiz) → ölmek.
16.

→ başvurmak.
17.

(nesnesiz) Bir şey zarar görmüş olmak.
18.

(nesnesiz) Makine, işlemek, çalışmak.
19.

(-den) → satılmak.
20.

→ yapmak.
21.

(mecaz) Bir duruma, bir sonuca ulaşmak, varmak; yuvarlanmak.
22.

(yardımcı fiil) Değerlendirmek, saymak, karşılamak.

Birleşik Sözcükler

gide gele, gide gide, gitgide, git git, gitmeli gelmeli, gelimli gidimli

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat

Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 28

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Orhon Türkçesibar-fiilAnlamdan eşleşti: gitmek

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Belirli bir yere ulaşmak üzere gitmek ve oraya erişmek.

Çağdaş arama bağı: varmak · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

bardı (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 34., 39. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 32., 35., 40., 41. satırlar
bardıg (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 9. satır; Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 24. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 7. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 19., 20. satırlar
bardıgız (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güneydoğu yüzü
barduk (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 24. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 20. satır
barıgma (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 24. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 20. satır
barıp (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 7. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 6. satır
barır (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 10. satır
barmış (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 23., 28. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 22. satır
barsar (çekimli biçim)
Tanıklık: Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 6. satır
barur (çekimli biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, kuzey yüzü, 1. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 29. satır

Eski Anadolu Türkçesivar-fiil

Kaynak çevriyazıları:Kâbûs-nâme: var-

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Kâbûs-nâme: var-. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bir yerden hareket edip hedeflenen yere erişmek.

Tarihsel bağlam: Kâbûs-nâme'de yolculukta bir yere gitme, bir kişinin yanına çıkma ve mecazen ölüme ulaşma bağlamları vardır.

Anlamsal gelişim notu: Hedefe ulaşma anlamı varmakta sürmüş, yalın hareket anlamında gitmek yaygınlaşmıştır.

Çağdaş arama bağı: varmak, gitmek, ulaşmak · anlam daralmasıyla süreklilik · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

var- (yalın biçim)
Tanıklık: Kâbûs-nâme, 25a/5, 28b/4, 48a/5, 59b/3, 76a/4, 101b/14 (yaprak yüzü–satır)

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

(e)rm(i)ş : bil(i)g : bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g : (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi: ölt(ü)g : (KT G8) ol y(e)rg(e)rü : b(a)rs(a)r : türük : bod(u)n : ölt(e)çi s(e)n : ötük(e)n :

Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28 · çevriyazı güveni A

yük(ü)ntü[rm(i)ş : k(a)n(ı)m k(a)g(a)n : (a)nça il(i)g] (KT D16) törüg : k(a)zg(a)n(ı)p : uça : b(a)rm(ı)ş : k(a)n(ı)m : k(a)g(a)nka : b(a)şl(a)yu : b(a)z k(a)g(a)n(ı)g : b(a)lb(a)l: tikm(i)ş : ol törüde : üze :

Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 34 · çevriyazı güveni A

(BK K6) bilm(e)z : kişi : ol s(a)b(ı)g (a)l(ı)p : y(a)gru : b(a)r(ı)p : ük(ü)ş kişi : ölt(ü)g : ol y(e)r[g(e)r]ü : b(a)rs(a)r : türük : bod(u)n : ölt(e)çi s(e)n :

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52 · çevriyazı güveni A

[(e)rt]i: türük : bod(u)n : (e)rt(i)n : ökün : kür(e)gün(i)n : üç(ü)n : ig(i)dm(i)ş : <bilge> k(a)g(a)n(ı)na : (e)rm(i)ş : b(a)r[m(ı)ş : (e)dgü] (e)l(i)ne : k(e)ntü : y(a)n(ı)lt(ı)g : y(a)bl(a)k : kigürt(ü)g :

Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 62 · çevriyazı güveni A

aşağa siper. Tangn yolın bilmeği kendözüne (4) vâcib gör. Bu kitâb cem' olındı kırk dört bâb üzerine. Bu sağışda çok (5) hâşşıyyet var. Evvel bâb, Tangn te'l birliğin bildürür.

Eski Anadolu Türkçesi · Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · yaklaşık 1387 · PDF s. 85 · çevriyazı güveni B

Ve gözet kim eglenmegünden düzen düzici yolın elünden almaya. Ve eğlenmek (6) zamândadur, zamân geçi-cidür. Geçecek nesnenün öni şomı var. Ve oşbu cihân (7) ki görürsin, bağludur, anun bağın ser-seri şanma. Ve eyle sanma ki bu bağ (8)

Eski Anadolu Türkçesi · Şeyhoğlu Kâbûs-nâme Tercümesi · yaklaşık 1387 · PDF s. 87 · çevriyazı güveni B

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Keykâvus bin İskender bin Veşmgîr (2016). Kâbûs-nâme. Tercüme eden Şeyhoğlu Sadru’d-dîn Mustafa; hazırlayan Enfel Doğan. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · gitmek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Madde geçmişi ve atıf

Güncel içerik sürümü ve kayıtlı editoryal olaylar yükleniyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

aramak barmak binmek değmek dönmek gelmek gezmek geçmek gidici kaçmak kopmak çekmek çıkmak akmak

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.