dayanmak

Bitigçi Sözlük Maddesi

dayanmak

(-e, nesnesiz, mecaz)
· 11 anlam
  1. 1.

    (-e) Bir yere yaslanmak, kendini dayamak.

  2. 2.

    Temelde bir şeyle ilgili olmak.

  3. 3.

    (mecaz) Zarar görmemek, varlığını korumak, hasar görmemek; gitmek.

  4. 4.

    (mecaz) Varmak, ulaşmak.

  5. 5.

    (mecaz) Bütün gücünü kullanarak bir işi yapmak.

  6. 6.

    (mecaz) Bir iş sonunda birinin veya bir şeyin üzerinde kalmak.

  7. 7.

    (mecaz) Birinden, bir şeyden güç almak, güvenmek; istinat etmek.

  8. 8.

    (nesnesiz, mecaz) Uzun süre kullanılmaya uygun olmak.

  9. 9.

    (nesnesiz, mecaz) Tutunmak, karşı durmak, karşı koymak; mukavemet etmek.

  10. 10.

    (nesnesiz) Yetişmek, yeter olmak.

  11. 11.

    (nesnesiz, mecaz) Güç bir duruma katlanmak; sabretmek, tahammül etmek.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

dayanmak etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Dayanmak, Eski Türkçe tayan- fiilinin devamıdır: Clauson, Tietze, Stachowski, Räsänen ve ÈSTJa fiili ‘bir şeye dayamak, desteklemek’ anlamlı taya- fiiline dönüşlülük eki -n-'nin getirilmesiyle açıklar. Söz Maniheist ve Budist Uygur metinlerinden beri ‘yaslanmak’ ve ‘güvenmek’ anlamlarıyla belgelenir; Divanü Lugati't-Türk ve Kutadgu Bilig'de tayan-, XV. yüzyıl Anadolu metinlerinde dayan- biçimindedir; Harezm metinlerinde ‘durmak, kesilmek’ anlamı da görülür. Tietze'ye göre ‘direnmek, katlanmak’ anlamları yaslanma anlamından gelişmiştir. Gülensoy ve ÈSTJa taya-'nın da bir ad tabanından türemiş olabileceğini düşünür, ancak bu taban belgelenmemiştir.

  1. 8. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: tayan-
  2. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: tayan-
  3. 13. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: taya:n-
  4. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: tayan-
  5. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: dayan-
  6. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: tayan-
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: dayan-
  8. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: dayanmak
  9. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: dayanmak
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · dayanmak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

dayanma dayanılma dayanılmak dayanılabilir atlatmak direnmek götürmek tutunmak çıkarmak akliyat dayanış hayalîlik katlanmak kıvranmak

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.