giriş

Bitigçi Sözlük Maddesi

giriş

(isim, edebiyat, müzik, bilişim)
· 7 meanings
  1. 1.

    (isim) Girmek işi.

  2. 2.

    (isim) Bir yapıda içeri geçilen yer; methal, antre.

  3. 3.

    (isim, edebiyat) Bir eserin konusunu tanıtan ön sözden sonra yer alan bölüm; methal.

  4. 4.

    (isim) Bir anlatımda gelişme bölümüne hazırlık yapmayı sağlayan bölüm.

  5. 5.

    (isim) Bir bilime hazırlık amacıyla yazılan eser.

  6. 6.

    (isim, müzik) Bir müzik parçasında baştaki bölüm; methal.

  7. 7.
    Yeni

    (isim, bilişim) Yazılım, model, aygıt veya veri işleme sürecine sonuç üretmesi için verilen veri, sinyal ya da başlangıç bilgisi.

    Description source: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 24.06.2026 08:39:58 · Türkiye saati (UTC+3)

ADVANCED ANALYSES

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat

İlk tarihsel tanık: 1310 · Kısasü’l-Enbiyâ · PDF s. 49

eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, yazarın esere H. 709'da başlayıp bir yılda tamamladığını ve H. 710/M. 1310 tarihini metnin sonundaki kayda dayandırır. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 12; metin sonu PDF s. 404

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1200–1400 · Harezm Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

  1. 1

    1200–1400

    Harezm Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: eserin telif veya dil katmanı için yaklaşık dönem

    Biçim: adaḳ, adaḳġa, adaḳımnı, adaḳımġa, adaḳıŋ, adaḳıŋnı, adaḳıŋdaḳı, adaḳı, adaḳınıŋ, adaḳın, adaḳını, adaḳıġa, adaḳıŋġa, adaḳıŋa, adaḳında, adaḳındın, adaḳıŋıznı, adaḳlarıŋıznı, adaḳları, adaḳların, adaḳlarını, adaḳlarıġa, adaḳlarınġa, adaḳlar, adaḳlarnı, ayaḳ, ayaḳġa, ayaḳı, ayaḳınıŋ, ayaḳın, ayaḳını, ayaḳınġa, ayaḳıŋa, ayaḳında, ayaḳları, ayaḳların, adaḳım, adaḳımdın, adaḳıḳa, adaḳındaḳı, adaḳlarıdın, adaḳlarıŋız, adak, adakıga, adakı, adakıng, adakınga · ad

    Dönem anlamı

    Bacağın sonunda bulunan, yere basma, ayakta durma ve yürüme işlerini üstlenen beden bölümü; bağlama göre bir varlığın alt veya giriş tarafını da belirten organ adı.

    anlam ve biçim sürekliliği

    Kısasü’l-Enbiyâ’da Âdem’in ayağının Mekke yönünde oluşu ve namazda ayağın kıbleye uzatılması; Muʿînü’l-Mürîd’de abdestte ayağın topukla yıkanması; tefsirde ellerle birlikte anılan ve iple bağlanan ayak; Hâfız’da sevgilinin ayağı ve ayak toprağı bağlamları birlikte denetlendi.

    Günümüze uzanan değişim

    Harezm alanında adaḳ ile ayaḳ yan yana tanıklanır; d > y değişmesi sürerken temel beden anlamı korunur. Hâfız yayınının adak yazımı kendi işaretsiz çevriyazı sistemini gösterir.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    artukrak boldı. Kırk yılda (8) kedin ol tofraknı kudreti birle şüret kıldı, başı Tâyif sırjar, adakı Mekke sıt]ar. (9) Su’âl: Mekke Tâyifdin fâzılrak turur, Âdem başı Tâyif tapa adakı Mekke sıt]ar bolmakınğa (10) hikmet ne erdi? Cevâb: İdi cazze ve celle ti

    Kısasü’l-Enbiyâ · 1310 · PDF s. 49

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    bu nerseler atını. Kavluhu tacâlâ: r>l ^jj L (11-33) (17) Âdem atlarnı aytu bérdi; bu yığaç, bu taş, bu suw, kamuğ nersenir] atını bu idiş, (18) bu ayak nime tegrede kamuğ tiller birle beyân kıldı. Hitâb keldi: Ey ferişteler siz- (19) -lerge

    Kısasü’l-Enbiyâ · 1310 · PDF s. 53

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (6)

    Rabgûzî, Nâsırü’d-dîn bin Burhânü’d-dîn (1997). Kısasü’l-Enbiyâ II: Dizin. Hazırlayan Aysu Ata. Ankara: Türk Dil Kurumu.

    Madde, yan biçim, (PHP 3, PHP 4) ve yaprak yüzü-satır gönderimleri için ana dizin.

    Ata, Aysu (1998). Nehcü’l-Ferâdîs III: Dizin–Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu.

    (PHP 3, PHP 4) ile metin sayfası-satır gönderimleri için ana Nehcü’l-Ferâdîs dizini.

    Yüce, Nuri. Mukaddimetü’l-Edeb: Hvarizm Türkçesi ile Tercümeli Şuşter Nüshası — Giriş, Dil Özellikleri, Metin, İndeks. 2. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu.

    Kaynak çevriyazısı, kısa metin bağlamları ve metin sayfası-satır gönderimleri.

    Toparlı, Recep ve Mustafa Argunşah (2008). Muʿînü’l-Mürîd: İnceleme–Metin–Çeviri–Dizin–Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu.

    Dörtlük ve dize düzeyinde özgün metin, çeviri ve eksiksiz biçim dizini.

    Borovkov, A. K. (2002). Orta Asya’da Bulunmuş Kur’an Tefsirinin Söz Varlığı (XII–XIII. Yüzyıllar). Çevirenler Halil İbrahim Usta ve Ebülfez Amanoğlu. Ankara: Türk Dil Kurumu.

    XII–XIII. yüzyıl tefsirindeki kaynak biçim, bağlam ve yazma yaprağı-satır tanıkları.

    Toparlı, Recep (1994). Harezmli Hâfız Divanı’ndan Seçmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı.

    Yandex yerel kitaplığındaki numaralı gazel metni ve yayına özgü işaretsiz sözlük biçimleri.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: giriş

    1. güncel anlam

    Girmek işi

    2. güncel anlam

    Bir yapıda içeri geçilen yer; methal, antre

    3. güncel anlam

    Bir eserin konusunu tanıtan ön sözden sonra yer alan bölüm; methal

    4. güncel anlam

    Bir anlatımda gelişme bölümüne hazırlık yapmayı sağlayan bölüm

    5. güncel anlam

    Bir bilime hazırlık amacıyla yazılan eser

    6. güncel anlam

    Bir müzik parçasında baştaki bölüm; methal

    7. güncel anlam

    Yazılım, model, aygıt veya veri işleme sürecine sonuç üretmesi için verilen veri, sinyal ya da başlangıç bilgisi.

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Harezm TürkçesiadaḳadAnlamdan eşleşti: giriş
Kaynak çevriyazıları:Kısasü’l-Enbiyâ: adaḳ, adaḳġa, adaḳımnı, adaḳımġa, adaḳıŋ, adaḳıŋnı, adaḳıŋdaḳı, adaḳı, adaḳınıŋ, adaḳın, adaḳını, adaḳıġa, adaḳıŋġa, adaḳıŋa, adaḳında, adaḳındın, adaḳıŋıznı, adaḳlarıŋıznı, adaḳları, adaḳların, adaḳlarını, adaḳlarıġa, adaḳlarınġa, adaḳlar, adaḳlarnı, ayaḳ, ayaḳġa, ayaḳı, ayaḳınıŋ, ayaḳın, ayaḳını, ayaḳınġa, ayaḳıŋa, ayaḳında, ayaḳları, ayaḳlarınNehcü’l-Ferâdîs: adaḳ, adaḳım, adaḳımnı, adaḳımġa, adaḳımdın, adaḳıŋ, adaḳıŋnı, adaḳı, adaḳın, adaḳını, adaḳıŋġa, adaḳıḳa, adaḳında, adaḳındaḳı, adaḳları, adaḳlarını, adaḳlarıdın, adaḳlarıŋızMukaddimetü’l-Edeb: adaḳıMuʿînü’l-Mürîd: adaḳ, ayaḳ, ayaḳıOrta Asya Kur’an Tefsiri: ayaḳ, ayaḳın, aḍaḳHarezmli Hâfız Divanı: adak, adakıga, adakı, adakıng, adakıngaKısasü’l-Enbiyâ: adaḳ, ayaḳNehcü’l-Ferâdîs: adaḳ

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Kısasü’l-Enbiyâ: adaḳ, adaḳġa, adaḳımnı, adaḳımġa, adaḳıŋ, adaḳıŋnı, adaḳıŋdaḳı, adaḳı, adaḳınıŋ, adaḳın, adaḳını, adaḳıġa, adaḳıŋġa, adaḳıŋa, adaḳında, adaḳındın, adaḳıŋıznı, adaḳlarıŋıznı, adaḳları, adaḳların, adaḳlarını, adaḳlarıġa, adaḳlarınġa, adaḳlar, adaḳlarnı, ayaḳ, ayaḳġa, ayaḳı, ayaḳınıŋ, ayaḳın, ayaḳını, ayaḳınġa, ayaḳıŋa, ayaḳında, ayaḳları, ayaḳların; Nehcü’l-Ferâdîs: adaḳ, adaḳım, adaḳımnı, adaḳımġa, adaḳımdın, adaḳıŋ, adaḳıŋnı, adaḳı, adaḳın, adaḳını, adaḳıŋġa, adaḳıḳa, adaḳında, adaḳındaḳı, adaḳları, adaḳlarını, adaḳlarıdın, adaḳlarıŋız; Mukaddimetü’l-Edeb: adaḳı; Muʿînü’l-Mürîd: adaḳ, ayaḳ, ayaḳı; Orta Asya Kur’an Tefsiri: ayaḳ, ayaḳın, aḍaḳ; Harezmli Hâfız Divanı: adak, adakıga, adakı, adakıng, adakınga; Kısasü’l-Enbiyâ: adaḳ, ayaḳ; Nehcü’l-Ferâdîs: adaḳ. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Bacağın sonunda bulunan, yere basma, ayakta durma ve yürüme işlerini üstlenen beden bölümü; bağlama göre bir varlığın alt veya giriş tarafını da belirten organ adı.

Tarihsel bağlam: Kısasü’l-Enbiyâ’da Âdem’in ayağının Mekke yönünde oluşu ve namazda ayağın kıbleye uzatılması; Muʿînü’l-Mürîd’de abdestte ayağın topukla yıkanması; tefsirde ellerle birlikte anılan ve iple bağlanan ayak; Hâfız’da sevgilinin ayağı ve ayak toprağı bağlamları birlikte denetlendi.

Anlamsal gelişim notu: Harezm alanında adaḳ ile ayaḳ yan yana tanıklanır; d > y değişmesi sürerken temel beden anlamı korunur. Hâfız yayınının adak yazımı kendi işaretsiz çevriyazı sistemini gösterir.

Çağdaş arama bağı: ayak · yan biçimlerle ses değişimi ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • adaḳ (yalın biçim)
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 6r9, 12r6, 32r11, 36r2, 69v8, 141r12, 197v12, 197v13, 207v20, 229v19 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳġa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 44v3, 65v11, 124v3, 249v9 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳımnı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 51v1 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳımġa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 74r7 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳıŋ ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 159r13, 209r17 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳıŋnı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 240v16 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳıŋdaḳı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 18v12 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 6r8, 6r9, 27r3, 27r4, 27r5, 27r6, 54r14, 59v7, 65r1, 65r4, 69r13, 72r14, 89v16, 107v11, 111r14, 140r20, 141r12, 149v6, 150v3, 173v8, 224r20, 224v3, 240v13, 246v2, 248r18, 248v11, 248v17, 234v18 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳınıŋ ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 140r20, 238r18 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 17v5, 28v7, 28v8, 31r21, 37r6, 41r11, 47v15, 48r13, 49v6, 49v7, 51v4, 70r12, 71v8, 72v12, 86r5, 103v19, 144v2, 150r18, 150r19, 150v4, 194r21, 215r9, 220r15, 236v12 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳını ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 6r12, 135v1, 150r10, 150r15 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳıġa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 150v3, 156r10, 227v18 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳıŋġa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 46r14, 51r20, 69v19, 70r5, 73r18, 73v5, 73v9, 74r17, 75v18, 76v1, 89v16, 104r15, 105r9, 105v14, 143v21, 148v9, 155r2, 159r16, 162v20, 177r16, 197r4, 203v6 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳıŋa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 223v8, 229v21, 231v8 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳında ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 14v5, 20v9, 27r4, 146v19 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳındın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 74r19, 111r13 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳıŋıznı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 49v5 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳlarıŋıznı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 113r11 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳları ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 135r2, 143v1, 151v19, 172r2, 172r4, 180r19 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳların ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 29r16, 30v13, 140v6, 140v7, 143r8, 158r1 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳlarını ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 15v11 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳlarıġa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 146v19, 161r4, 224v4 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳlarınġa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 44r4, 154r5 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳlar ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 249r6 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳlarnı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 113r12 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳ (yalın biçim)
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 158r5, 169v8, 178r14, 185v2, 188r1, 197v14, 200v10, 200v11, 207v20, 238v4 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳġa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 31r17 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 24v12, 96v4, 177r11, 177r12 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳınıŋ ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 220r10 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 145r8, 159v19, 161v3, 187v16, 208v9, 220r14 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳını ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 157v14, 187v21 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳınġa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 92r8 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳıŋa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 203v7 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳında ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 134r5 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳları ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 178v3, 198v20, 198v21 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳların ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Kısasü’l-Enbiyâ, 220v10 (yaprak yüzü–satır)
  • adaḳ (yalın biçim)
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 60-10, 343-6, 374-3, 374-6 (metin sayfası–satır)
  • adaḳım ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 51-8, 137-4, 243-15 (metin sayfası–satır)
  • adaḳımnı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 137-3, 215-4, 400-8 (metin sayfası–satır)
  • adaḳımġa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 21-9, 325-10 (metin sayfası–satır)
  • adaḳımdın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 215-5 (metin sayfası–satır)
  • adaḳıŋ ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 40-14, 280-17 (metin sayfası–satır)
  • adaḳıŋnı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 21-10, 137-1, 315-2, 333-12, 343-14 (metin sayfası–satır)
  • adaḳı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 20-15, 20-17, 68-1, 136-12, 150-2, 280-9, 301-13, 346-7, 351-2, 360-12, 366-2, 400-9 (metin sayfası–satır)
  • adaḳın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 217-3, 360-11 (metin sayfası–satır)
  • adaḳını ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 10-11, 21-4, 21-7, 50-16, 96-15, 165-10, 215-6, 217-9, 264-10, 339-6, 343-4 (metin sayfası–satır)
  • adaḳıŋġa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 21-5, 21-7, 70-4, 167-17, 228-3, 237-12, 322-5, 325-10, 345-15, 358-5, 358-9, 418-5 (metin sayfası–satır)
  • adaḳıḳa ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 19-8 (metin sayfası–satır)
  • adaḳında ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 43-1, 288-10, 322-8 (metin sayfası–satır)
  • adaḳındaḳı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 43-7, 358-8 (metin sayfası–satır)
  • adaḳları ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 20-16, 63-10, 280-9, 314-14 (metin sayfası–satır)
  • adaḳlarını ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 162-10, 278-5 (metin sayfası–satır)
  • adaḳlarıdın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 12-14, 367-11 (metin sayfası–satır)
  • adaḳlarıŋız ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Nehcü’l-Ferâdîs, 250-16 (metin sayfası–satır)
  • adaḳı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Mukaddimetü’l-Edeb, 87-2, 122-5, 129-1 (metin sayfası–satır)
  • adaḳ (yalın biçim)
    Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 72/1, 88/3, 92/3, 240/1, 301/1, 309/2 (dörtlük/dize)
  • ayaḳ (yalın biçim)
    Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 198/2, 276/3 (dörtlük/dize)
  • ayaḳı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Muʿînü’l-Mürîd, 195/2 (dörtlük/dize)
  • ayaḳ (yalın biçim)
    Tanıklık: Orta Asya Kur’an Tefsiri, 106b,10 (yaprak yüzü–satır)
  • ayaḳın ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Orta Asya Kur’an Tefsiri, 64b,1, 139b,15 (yaprak yüzü–satır)
  • adak (yalın biçim)
    Tanıklık: Harezmli Hâfız Divanı, sözlükte adak maddesi
  • adakıga ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Harezmli Hâfız Divanı, 54. gazel, 4. beyit; 93. gazel, 2. beyit
  • adakı ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Harezmli Hâfız Divanı, 55. gazel, 2. beyit; 59. gazel, 5. beyit; 63. gazel, 2. beyit; 65. gazel, 4. beyit; 83. gazel, 3. beyit
  • adakıng ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Harezmli Hâfız Divanı, 72. gazel, 4. beyit; 72. gazel, 5. beyit
  • adakınga ((PHP 3, PHP 4))
    Tanıklık: Harezmli Hâfız Divanı, 91. gazel, 1. beyit

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

tişilerdin örtgü hem öz kızıdın 72 adak tizge tègrü bileki başı açar bolsa ma'zür karabaş kişi

Harezm Türkçesi · Muʿînü’l-Mürîd · 20 Aralık 1313–19 Ocak 1314 · PDF s. 101 · çevriyazı güveni A

tenahnuh bile öz arıt muttaki öhö teyü silkün adak yerge ur küdezmek t i leseıj yunuğnurj haki

Harezm Türkçesi · Muʿînü’l-Mürîd · 20 Aralık 1313–19 Ocak 1314 · PDF s. 103 · çevriyazı güveni A

(i i) hatırı hoş boldı. Andın [song] Cebre’il cas adaqini yerke urdı erse, yerdin çeşme peyda boldı. Ol çeşmedin yundı taqı ekki (12) rek'at namaz

Harezm Türkçesi · Nehcü’l-Ferâdîs · 1358’den önce · PDF s. 20 · çevriyazı güveni B

Bedr toquşında. Haq te'älä Peygämbarqa nuşrat (14) berdi, anlar sahräda şişip yatur erdiler. Adaqlaridin sü[d]rep bir eski qudugqa kemiştiler Çasığı kişilerke tegmesün (15) tep. Su’äl qilurlar: Uhud toquşında İslâm çeriginge

Harezm Türkçesi · Nehcü’l-Ferâdîs · 1358’den önce · PDF s. 21 · çevriyazı güveni B

Her kim muhabbetinde anıng rü-be-rah irür 5 Ta başnı gül habib adakıga salıp turur Bustannmg içre server Ü sahib-külah irür

Harezm Türkçesi · Harezmli Hâfız Divanı’ndan Seçmeler · 15. yüzyılın ilk yarısı (1435 veya öncesi) · PDF s. 119 · çevriyazı güveni A

Barça yakin birle gümandın latif 4 Salmaga men başnı adakıga kim Hasta bolur bar-ı girandın latif

Harezm Türkçesi · Harezmli Hâfız Divanı’ndan Seçmeler · 15. yüzyılın ilk yarısı (1435 veya öncesi) · PDF s. 183 · çevriyazı güveni A

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Rabgûzî, Nâsırü’d-dîn bin Burhânü’d-dîn (1997). Kısasü’l-Enbiyâ II: Dizin. Hazırlayan Aysu Ata. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Rabgûzî, Nâsırü’d-dîn bin Burhânü’d-dîn (1997). Kısasü’l-Enbiyâ I: Giriş–Metin–Tıpkıbasım. Hazırlayan Aysu Ata. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Ata, Aysu (1998). Nehcü’l-Ferâdîs III: Dizin–Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Borovkov, A. K. (2002). Orta Asya’da Bulunmuş Kur’an Tefsirinin Söz Varlığı (XII–XIII. Yüzyıllar). Çevirenler Halil İbrahim Usta ve Ebülfez Amanoğlu. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Toparlı, Recep (1994). Harezmli Hâfız Divanı’ndan Seçmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı.

Toparlı, Recep ve Mustafa Argunşah (2008). Muʿînü’l-Mürîd: İnceleme–Metin–Çeviri–Dizin–Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yüce, Nuri. Mukaddimetü’l-Edeb: Hvarizm Türkçesi ile Tercümeli Şuşter Nüshası — Giriş, Dil Özellikleri, Metin, İndeks. 2. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · giriş

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Cite this entry

Preparing citation formats for the current entry.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Related Entries

The definition, field tag and the word family partnership are selected in the dictionary entry.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, Trust level ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.