acıkmak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

1. 1

   720–735

   Orhon Türkçesi

   Tarihsel kaynak

   Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

   Biçim: âç-, âçsar · fiil

   Dönem anlamı

   Bedende yemek yeme isteği ve gereksinimi belirmek.

   kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı

   Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

   Birincil metin tanıklarını aç (1)

   bu[n(u)g yo]k : ö[tük(e)n y]iş : ol(u)rs(a)r : b(e)ngü [il tuta ol(u)rt(a)ç]ı s(e)n : türük : bod(u)n : tok (a)rk(u)k s(e)n : âçs(a)r : tos(ı)k : öm(e)z s(e)n : bir : tods(a)r : âçs(ı)k : öm(e)z s(e)n :

   Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52

   Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

   Kaynak dayanağını aç (2)

   Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

   Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

   Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

   Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

2. 2

   Canlı Bitigçi sözlük kaydı

   Günümüz Türkçesi

   Güncel sözlük

   Biçim: acıkmak

   1. güncel anlam

   Son öğünün üzerinden zaman geçtikçe midesinin boşaldığını, karnının kazındığını hissederek besine yönelmek; bir insan ya da hayvan, tükenen enerjisini yerine koymak için bir şeyler atıştırma, karnını doyurma isteğine kapılmak.

   2. güncel anlam

   Uzun süredir yoksun kaldığı bir şeye, sözgelimi gole, galibiyete, yeni bir sese ya da sevgiye karşı güçlü bir özlem beslemek; ona kavuşmak için sabırsızlanıp tıpkı karnı boş biri gibi hırsla, hevesle üzerine gitmek.