boğaz

Bitigçi Sözlük Maddesi

boğaz

(isim, coğrafya, mecaz)
· 8 anlam
  1. 1.

    (isim) Boynun ön bölümü ve bu bölümü oluşturan organlar; ümük, kursak.

  2. 2.

    (isim) Şişe, güğüm vb. kaplarda ağza yakın dar bölüm.

  3. 3.

    (isim, coğrafya) İki dağ arasında dar geçit.

  4. 4.

    (isim, coğrafya) Dar ve derin akarsu vadisi.

  5. 5.

    (isim, coğrafya) İki kara arasındaki dar deniz; kısık.

  6. 6.

    (isim) Yedirip içirme yükümü.

  7. 7.

    (isim, mecaz) Yiyeceği içeceği sağlanan kimse.

  8. 8.

    (isim, mecaz) Yeme içme.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1200–1400 · Harezm Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: ses değişimiyle anlam sürekliliği

  1. 1

    1200–1400

    Harezm Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: eserin telif veya dil katmanı için yaklaşık dönem

    Biçim: boġaz, boġazı, boġazınça · ad

    Dönem anlamı

    Ağız boşluğundan yemek ve soluk borusuna uzanan geçit; boynun ön iç bölümü.

    ses değişimiyle anlam sürekliliği

    Mukaddimetü’l-Edeb’de boġazı üze ve boġazınça yapıları organın üstü ve erişilen sınırı üzerinden somut beden konumu kurar.

    Günümüze uzanan değişim

    boġaz > boğaz gelişiminde ġ çağdaş ğ ile karşılanmış; beden geçidi anlamı korunmuştur.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Kaynak dayanağını aç (1)

    Yüce, Nuri. Mukaddimetü’l-Edeb: Hvarizm Türkçesi ile Tercümeli Şuşter Nüshası — Giriş, Dil Özellikleri, Metin, İndeks. 2. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu.

    Kaynak çevriyazısı, kısa metin bağlamları ve metin sayfası-satır gönderimleri.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: boğaz

    1. güncel anlam

    Boynun ön bölümü ve bu bölümü oluşturan organlar; ümük, kursak

    2. güncel anlam

    Şişe, güğüm vb. kaplarda ağza yakın dar bölüm

    3. güncel anlam

    İki dağ arasında dar geçit

    4. güncel anlam

    Dar ve derin akarsu vadisi

    5. güncel anlam

    İki kara arasındaki dar deniz; kısık

    6. güncel anlam

    Yedirip içirme yükümü

    7. güncel anlam

    Yiyeceği içeceği sağlanan kimse

    8. güncel anlam

    Yeme içme

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Harezm Türkçesiboġazad
Kaynak çevriyazıları:Mukaddimetü’l-Edeb: boġazı, boġazınça

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Mukaddimetü’l-Edeb: boġazı, boġazınça. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Ağız boşluğundan yemek ve soluk borusuna uzanan geçit; boynun ön iç bölümü.

Tarihsel bağlam: Mukaddimetü’l-Edeb’de boġazı üze ve boġazınça yapıları organın üstü ve erişilen sınırı üzerinden somut beden konumu kurar.

Anlamsal gelişim notu: boġaz > boğaz gelişiminde ġ çağdaş ğ ile karşılanmış; beden geçidi anlamı korunmuştur.

Çağdaş arama bağı: boğaz · ses değişimiyle anlam sürekliliği · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • boġazı (çekimli biçim)
    Tanıklık: Mukaddimetü’l-Edeb, 37-4 (metin sayfası–satır)
  • boġazınça (çekimli biçim)
    Tanıklık: Mukaddimetü’l-Edeb, 136-7, 136-8 (metin sayfası–satır)
Kaynak yayınlar ve okuma notu

Yüce, Nuri. Mukaddimetü’l-Edeb: Hvarizm Türkçesi ile Tercümeli Şuşter Nüshası — Giriş, Dil Özellikleri, Metin, İndeks. 2. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · boğaz

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

boğazlı boğazlık boğazsız boğaz ola boğazlama boğaz vadi boğazlamak boğazlanma boğazlaşma boğaz açmak boğaz olmak boğazlanmak boğazlaşmak boğazsızlık

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.