bu
(sıfat, zamir)
· 2 anlam
Yakını ya da hemen önce anılanı gösterme.
Seçili Derlem İstatistikleri
İLERİ ÇÖZÜMLEMELER
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
Aç / kapat Aç / kapat
Tarihsel söz varlığı
Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm
İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 26
yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13
Anlamsal gelişim çizgisi
İlk kayıttan günümüz Türkçesine
720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği
-
1
Tarihsel kaynak
720–735
Orhon Türkçesi
Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri
Biçim: bu · zamir
Dönem anlamı
Konuşana yakın olan veya o anda sözü edilen varlığı gösterir.
anlam ve biçim sürekliliğiCanlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Birincil metin tanıklarını aç (2)
Kül Tigin Güney Yüzü (KT Gl) t(e)nri t(e)g : t(e)nride : bolm(ı)ş : türük : bilge : k(a)g(a)n : bu ödke : ol(u)rt(u)m : s(a)b(ı)m(ı)n : tük(e)ti : (e)şidg(i)I : ul(a)yu :
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 26
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
bod(u)n(u)g : b(a)y kılt(ı)m : (a)z bod(u)n(u)g : üküş : kılt(ı)m : (a)zu bu s(a)b(ı)mda : ig(i)d b(a)rgu : türük: : b(e)gl(e)r : bod(u)n : bunı (e)şid(i)n : türük [bod(u)n ti]r(i)p : il tuts(ı)k(ı)n(ı)n : bunta : urt(u)m :
Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 28
Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.
Kaynak dayanağını aç (2)
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
-
2
Güncel sözlük
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Günümüz Türkçesi
Biçim: bu
1. güncel anlam
Konuşanın yakınına, içinde bulunulan ana veya metinde hemen anılana işaret ederek ardından gelen adı belirleyen gösterme sözü; ilgili: → şu.
2. güncel anlam
Yakındaki veya hemen önce anılan kişi, nesne ya da yargının yerine geçen ve çekim ekleri alabilen gösterme zamiri; ilgili: → şu.
Yöntem ve tarih sınırları
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Orhon Türkçesibuzamir
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Konuşana yakın olan veya o anda sözü edilen varlığı gösterir.
Çağdaş arama bağı: bu · biçim ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
- bu (yalın biçim)
Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, güney yüzü, 1., 2., 4., 10., 13. satırlar; Kül Tigin Yazıtı, güneybatı yüzü; Kül Tigin Yazıtı, güneydoğu yüzü; Tengri Kağan Yazıtı, güney yüzü, 14. satır; Bilge Kağan Yazıtı, kuzey yüzü, 3., 7., 13. satırlar; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 35., 36. satırlar
Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.
Tarihsel kaynaklardan derlem satırları
Her satır kendi kaynak birimini korur; farklı maddelerin metinleri birleştirilmez.
sül[(e)d(i)m] bu[nça yirke t(e)gi y]or(ı)td[(ı)m öt]ük(e)n : y[ış]da : yig : i[di yok (e)r]m(i)ş: il [tuts(u)k yir ö]tük[(e)n]: yış : (e)rm(i)ş [bu] y(e)rd[e ol](u)r(u)p [t(a)bg(a)ç bod](u)n : birle : tüz(ü)l[t(ü)m] (a)ltun :
Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 50 · çevriyazı güveni A
bod(u)n(u)g: b(a)y kılt(ı)m : (a)z bod(u)n(u)g : ük(ü)ş kılt(ı)m : (a)z[u bu] (BK K8) s(a)b(ı)mda : ig(i)d b(a)rgu : türük : b(e)gl(e)r : bod(u)n : bum :
Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 52 · çevriyazı güveni A
Kaynak yayınlar ve okuma notu
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
BD Bağlam Gösterimi · bu
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Bu maddeye atıf
Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.
Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.