hayat

Bitigçi Sözlük Maddesi

hayat

I (isim, din bilimi)
[haya:tı] Arapça ḥayāt · 9 anlam
  1. 1.

    (isim) Canlı, sağ olma durumu.

  2. 2.

    (isim) → yaşam.

  3. 3.

    (isim) → yaşantı.

  4. 4.

    (isim) Toplumsal, ekonomik, kültürel, tarihsel vb. koşulların belirlediği bir döneme, bir topluma veya bir işe özgü yaşama biçimi.

  5. 5.

    (isim) Geçim şartlarının bütünü.

  6. 6.

    (isim) Canlılığı gösteren hareket, kaynaşma.

  7. 7.

    (isim, din bilimi) → yazgı.

  8. 8.

    (isim) Yaşamayı sağlayan şartların bütünü.

  9. 9.

    (isim) Bir kimsenin tarihsel biyografisi, hayat öyküsü, hayat hikâyesi.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

hayat etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Hayat ‘yaşam’, Arapça ḥayāt ‘yaşayış, dirilik’ sözünden alınmıştır; Tietze, Stachowski, Räsänen, Karaağaç ve Kâmûs-ı Türkî bu kökende birleşir. Türkçedeki ilk tanığı XI. yüzyılda Kutadgu Bilig'dedir. Eski Anadolu Türkçesinde ‘yaşayış, ömür’ anlamıyla yerleşmiş; Osmanlıcada âb-ı hayât, hayat ve memat gibi kalıplarla yaygınlaşmış, Meninski 1687'de sözü dirlik, ömür ve yaşamak ile yan yana kaydetmiştir. Aynı yazılışlı hayat ‘sofa, avlu’ ise bambaşka bir sözdür: Arapça ḥāʾiṭ ‘duvar’dan gelir.

  1. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: hayat
  2. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: hayât
  3. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: hayat
  4. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: hayāt
  5. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: ḥayāt
  6. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: ḥayāt
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: hayât
  8. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: hayât
  9. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: hayat
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · hayat

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

hayatlı hayatsal hayatsız hayat tadı hayat yolu hayat hakkı hayat planı hayat ritmi hayatlanmak hayatlaşmak hayatsızlık hayat biçimi hayat bulmak hayat dokusu

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.