kar

Bitigçi Sözlük Maddesi

kar

(isim, meteoroloji)
· 1 anlam

Buz kristalleri biçiminde düşen yağış ve bunun yerdeki birikimi.

  1. Buz kristalli yağış

    (isim, meteoroloji) Bulutlarda oluşan buz kristallerinin taneler hâlinde yere düşmesi ve bu tanelerin birikimi; ilgili: → yağış.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 01:54:46 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 40

yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam ve biçim sürekliliği

  1. 1

    720–735

    Orhon Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri

    Biçim: kar, karıg · ad

    Dönem anlamı

    Donmuş su kristallerinin yağış biçiminde yere düşmesiyle oluşan beyaz örtü.

    anlam ve biçim sürekliliği

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    (KT D35) y(a)şına : kıırk(ı)z t(a)pa : sül(e)d(i)m(i)z : sünüg : b(a)t(ı)mı : k(a)r(ı)g: sök(ü)p(e)n : kögm(e)n : yış(ı)g : toga : yonp : kıırk(ı)z : bod(u)n(u)g: uda : b(a)sd(ı)m(ı)z : k(a)g(a)nin : birle : sona yışda :

    Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 40

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    y(a)ş](ı)ma : kırk(ı)z : t(a)pa : sül(e)d(i)m : sün(ü)g b(a)t(ı)mı: (BK D27) k(a)r(ı)g : sök(ü)p(e)n : kögm(e)n : yış(ı)g : toga : yo[np]: kıırk(ı)z : bod(u)n(u)g : uda : b(a)sd(ı)m : k(a)g(a)nin : birle : sona : yışda :

    Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 66

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (2)

    Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

    Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.

    Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

    Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: kar

    1. güncel anlam

    Bulutlarda oluşan buz kristallerinin taneler hâlinde yere düşmesi ve bu tanelerin birikimi; ilgili: → yağış.

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Orhon Türkçesikarad

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Donmuş su kristallerinin yağış biçiminde yere düşmesiyle oluşan beyaz örtü.

Çağdaş arama bağı: kar · biçim ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • karıg (çekimli biçim)
    Tanıklık: Kül Tigin Yazıtı, doğu yüzü, 35. satır; Bilge Kağan Yazıtı, doğu yüzü, 27. satır
Kaynak yayınlar ve okuma notu

Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.

Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · kar

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Bu Madde Hakkında Sorular ve Yanıtlar

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç
Türk dilleri Maddebaşı

Bazı Türk dillerinde yaş neden kar ile sayılır?

Kar, geçen bir kışın, dolayısıyla bir yılın işareti sayılmıştır. Bitigçi'nin etimoloji kartına göre Tuvaca ve Yakutçada kar ‘yıl, yaş’ anlamını da taşır; Kırgızcadaki eki kar baskan, sözcüğü sözcüğüne ‘iki kar örtmüş’, yani ‘iki yaşında, pişkin’ demektir.
Derlem yaygınlığı Maddebaşı

Derlemde kar sözcüğü neden yağmurdan daha sık görünür?

Görünüş yanıltıcıdır. Kar sayımına şapkasız yazılan kâr ile aynı yazılan başka biçimler de karışır; yağış adı olan kar bu sayının yalnız bir bölümüdür. Ham sayıya bakarak kar yağmurdan çok yağar sonucuna varılamaz.

İlgili Sözler

kar tanesi bulut tohumlama presipitasyon yapay yağış kar sağanağı harmanlanış bulut tabanı katman bulut kırağılı bulut oluşumu dolu yağışı lapa lapa yağmak yıldırım düşmesi küme bulut

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.