(isim, anatomi) Bu organın, sesleri toplayıp içeriye almaya yarayan dış bölümü.
(isim) Saban kulağı.
(isim, mecaz) Seslerin uygunluğunu seçebilme ve değerlendirebilme yeteneği.
Tarihsel söz varlığı
İlk gösterilen aynı-biçimli tanık: 1069–1070 · Kutadgu Bilig · KB 436 · Tarihsel Derlem
eserin tamamlanma tarihi. Kaynak, şairin 18 ay çalıştığı eserini H. 462 (1069/1070) yılında tamamladığını belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 23
Anlamsal gelişim çizgisi
720–735 · Orhon Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.
Denetlenmiş ilişki türleri: kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı
720–735
Tarihleme dayanağı: yazıtların dikiliş tarihi aralığı · yazıtların yaklaşık dikiliş tarihleri
Biçim: kulkak, kulkakın, kulkakin · ad
Dönem anlamı
Başın iki yanında bulunan ve işitmeyi sağlayan organ.
kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığıCanlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kül Tigin ve Bilge Kağan metinleri, açıklamaları ve tam sözlük-dizin; tarihsel biçim ve satır konumlarının ana dizin kaynağı.
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Üç yazıtın Eski Türkçe yazı çevrimi ve karşılıklı metin yayını; biçim ve satır denetimi.
Canlı Bitigçi sözlük kaydı
Biçim: kulak
1. güncel anlam
Başın her iki yanında bulunan işitme organı
2. güncel anlam
Bu organın, sesleri toplayıp içeriye almaya yarayan dış bölümü
3. güncel anlam
Balıklarda başın iki yanında bulunan ve ağızdan alıp solungaçlardan geçirdiği suyu dışarıya vermeye yarayan yarıklardan her biri
4. güncel anlam
Saban kulağı
5. güncel anlam
Duvar, baca, şömine vb. yerlerde kulağa benzer çıkıntı
6. güncel anlam
Telli çalgılarda tel germeye yarayan burgu
7. güncel anlam
Akarsuların ve özellikle göllerin karaya giren ve durgunlaşan yerleri
8. güncel anlam
Seslerin uygunluğunu seçebilme ve değerlendirebilme yeteneği
Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.
Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Başın iki yanında bulunan ve işitmeyi sağlayan organ.
Çağdaş arama bağı: kulak · kaynak yayındaki çağdaş anlam karşılığı · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.
ilig köz ḳulaḳ tuttı ilde ḳamuġ açıldı aŋar barça beklig ḳapuġ
Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 436 · çevriyazı güveni B · Tarihsel Derlem’de aç
Sorguyla aynı sade arama biçimi; tek başına anlam veya köken sürekliliği kanıtı değildir
yaġı boynı yençmek tiler erse sen ḳulaḳ köz kerek saḳ ḳılıp tursa sen
Karahanlı Türkçesi · Kutadgu Bilig · 1069–1070 · KB 2025 · çevriyazı güveni B · Tarihsel Derlem’de aç
Sorguyla aynı sade arama biçimi; tek başına anlam veya köken sürekliliği kanıtı değildir
Kim ayıp iştür ḳulaḳ Ay ewi artuç butaḳ
Karahanlı Türkçesi · Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki Türkçe parçalar · 1072–1077 · Manzum parçalar · DLT I, 377 · çevriyazı güveni B · Tarihsel Derlem’de aç
Sorguyla aynı sade arama biçimi; tek başına anlam veya köken sürekliliği kanıtı değildir
Ḳulaḳ eşitse köŋül bilir Köz körse üḍig kelir
Karahanlı Türkçesi · Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki Türkçe parçalar · 1072–1077 · Manzum parçalar · DLT I, 211 · çevriyazı güveni B · Tarihsel Derlem’de aç
Sorguyla aynı sade arama biçimi; tek başına anlam veya köken sürekliliği kanıtı değildir
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Güncel içerik sürümü ve kayıtlı editoryal olaylar yükleniyor.
Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.
/karşılaştır umut ile ümit