dış

Bitigçi Sözlük Maddesi

dış

(isim, sıfat, sinema, televizyon)
· 8 anlam

Sınırın ötesi, çevreye açık yüzey, görünüm ve ülke ötesi bağlantı.

  1. 1.

    Alan sınırının ötesi

    (isim) Sınırla çevrilmiş bir alanın ötesinde kalan bölüm veya mekân; ilgili: → öte.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:37:19 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Tanımlanan bütünün haricinde

    (isim) Tanımlanan bütünle birlikte değerlendirilmeyen, ondan ayrı tutulan unsur; ilgili: → kapsam.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:37:19 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Çevreye bakan yüzey

    (isim) Nesnenin çevreyle temas eden, bakıldığında görülebilen en üst katmanı; ilgili: → yüzey.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:37:19 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    İnsanın yansıyan görünümü

    (isim) İnsanın başkalarına yansıyan görünümü, duruşu ve davranış biçimi; ilgili: → görünüş.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:37:19 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Özneden bağımsız olan

    (sıfat) Kişinin zihninden veya öznel yaşantısından bağımsız var olan; ilgili: → nesnel.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:37:19 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Ortak odağa daha uzak

    (sıfat) Karşılaştırılan parçalar içinde ortak odağa veya çekirdek alana daha uzak duran; ilgili: → merkez.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:37:19 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Ülke ötesi işler

    (sıfat) Ülkenin kendi sınırlarını aşan, başka ülkelerle yürütülen iş ve bağlantıları niteleyen; ilgili: → yabancı.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:37:19 · Türkiye saati (UTC+3)
  8. 8.

    Açık çevrede çekilmiş görüntü

    (isim, sinema, televizyon) Stüdyo yerine açık çevrede kaydedilen görüntülerin veya sahnelerin bütünü; ilgili: → çekim.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:37:19 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

dış etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Dış, Eski Türkçede taş biçiminde görülen ve ‘dış yüz, dışarı’ anlamına gelen yerli bir addır. Clauson, Kaşgarlı Mahmud'un ‘dış’ ile ‘taş’ı aynı biçimde yazmasına karşın iki sözün başlangıçta ünlü uzunluğuyla ayrıldığını; Yakutça, Türkmence, Özbekçe ve Çuvaşçadaki farklı biçimlerin bunu gösterdiğini belirtir. Stachowski sözü Ortak Türkçe *tış ~ *taş'a bağlar ve taşra ile dışarı sözlerinin de aynı tabandan türediğini gösterir; ÈSTJa taş ile tış'ı eski ağız koşutları sayar. Osmanlı Türkçesinde taş, tış ve dış yan yana kullanılmış, Kâmûs-ı Türkî eski biçimleri daş, taş, tış olarak anmıştır.

  1. 8. yüzyıl · Eski Türkçe (Orhon): taş
  2. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: taş
  3. 12. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: tış
  4. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: tış ~ taş
  5. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: taş ~ daş
  6. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: dış
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: dış ~ tış ~ taş
  8. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: dış
  9. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: dış
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · dış

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.