merkez

Bitigçi Sözlük Maddesi

merkez

(isim, matematik, mecaz)
Arapça merkez · 10 anlam

Yönetim ve yoğunlaşma yeri; geometrik, düşünsel ve siyasal konum.

  1. 1.

    Yönetimin bulunduğu yer

    (isim) Kararların alındığı ve bağlı birimlerin işleyişinin koordine edildiği yönetim yeri; ilgili: → yönetim.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:35:43 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Öğretim kurumu

    (isim) Belirli bir alanda bilgi ve beceri kazandırmak üzere eğitim veren kurum veya tesis; ilgili: → öğretim.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:35:43 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    İşin yoğunlaştığı yer

    (isim) Uzmanlaşmış bir işin birçok kişi veya birim tarafından yoğun biçimde yürütüldüğü kurum ya da bölge; ilgili: → kuruluş.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:35:43 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Bir alanın ortası

    (isim) Çevredeki bölümlere göre içte ve ana hareketliliğin çevresinde toplandığı alan; ilgili: → orta (I).

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:35:43 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Polis birimi

    (isim) → polis karakolu.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:35:43 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    İşlerin gidişi

    (isim, mecaz) İşlerin içinde bulunduğu gidiş, durum veya uygulanış tarzı; ilgili: → durum.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:35:43 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Simetri eksenlerinin kesişimi

    (isim, matematik) Birden çok simetri eksenine sahip sınırlı şekillerde bu eksenlerin buluştuğu ortak nokta; ilgili: → nokta.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:35:43 · Türkiye saati (UTC+3)
  8. 8.

    Çember veya kürede eş uzaklık

    (isim, matematik) Çemberin veya küre kabuğunun bütün noktalarına eşit mesafede duran sabit referans noktası; ilgili: → nokta.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:35:43 · Türkiye saati (UTC+3)
  9. 9.
    Yeni

    Dikkatin odağı

    (isim, mecaz) Dikkatin veya gelişmelerin üzerinde yoğunlaştığı başlıca konu, kişi ya da olay; ilgili: → odak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:35:43 · Türkiye saati (UTC+3)
  10. 10.
    Yeni

    Siyasal orta konum

    (isim, mecaz) Siyasal düşünce yelpazesinde uç görüşlere uzak duran ılımlı konum; ilgili: → ılımlı.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 21:35:43 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

merkez etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Merkez, Arapçada ‘dikmek, saplamak’ anlamlı r-k-z kökünden kurulmuş markaz ‘dikilen yer, orta nokta’ adından alınmıştır. Kâmûs-ı Türkî sözün ilk anlamını, çevresinde dönen bir şeyin bağlandığı direğin saplandığı yer diye açıklar; daire ve kürenin ortası, yönetim yeri, genel idarehane ve karakol anlamları bu ‘orta nokta’ fikrinden dallanır. Söz XIV. yüzyılda Garib-nâme'de ve Süheyl ü Nev-bahâr'da ‘durak’ ve ‘dairenin ortası’ anlamlarıyla geçer; Tietze 1451 tarihli Ferec ba'de'ş-Şidde'den merkez-i hilâfet ‘halifelik merkezi’ tamlamasını aktarır. XX. yüzyılın başında söz ‘durum, tarz’ anlamında da kullanılıyordu: _işler bu merkezde_ ‘işler bu durumda’.

  1. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: merkez
  2. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: merkez
  3. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: merkez
  4. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: merkez
  5. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: merkez
  6. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: merkez
  7. 20. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: merkez
  8. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: merkez
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · merkez

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.