mavi

Bitigçi Sözlük Maddesi

mavi

(isim, sıfat)
[ma:vi] Arapça māʾī · 2 anlam
  1. 1.

    (isim) Yeşil ile mor arasında bir renk, bulutsuz gökyüzünün rengi; mai.

  2. 2.

    (sıfat) Bu renkte olan.

Tarihsel söz varlığı

Türkçenin tarihsel dönemlerindeki görünüm

Aç / kapat
Büyük Anlam Atlası'nda aç

İlk tarihsel tanık: 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · Dede Korkut Kitabı · PDF s. 116

hikâyelerin yazıya geçirilme dönemi. Kaynak, hikâyelerin tespitinin 15. yüzyılın ortalarında veya ikinci yarısında olduğunu; eldeki iki nüshanın ise 16. yüzyılda istinsah edildiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 76 ve 87

Anlamsal gelişim çizgisi

İlk kayıttan günümüz Türkçesine

2 denetlenmiş basamak

1400–1500 · Eski Anadolu Türkçesi kaydından canlı Bitigçi sözlük anlamlarına uzanan sıra. Aynı yazımlı ham tanıklar tek başına anlam değişimi sayılmaz.

Denetlenmiş ilişki türleri: anlam alanının sözlüksel ayrışması

  1. 1

    1400–1500

    Eski Anadolu Türkçesi

    Tarihsel kaynak

    Tarihleme dayanağı: eserin telif veya dil katmanı için yaklaşık dönem

    Biçim: gök · sıfat

    Dönem anlamı

    Mavi ile yeşil arasında, bağlama göre bu iki renkten birine yaklaşan renk.

    anlam alanının sözlüksel ayrışması

    Dede Korkut'ta at, çayır ve nesne betimlemelerinde gök renk sıfatı olarak kullanılır.

    Günümüze uzanan değişim

    Tarihsel geniş renk alanı çağdaş genel dilde mavi ve yeşil adları arasında ayrışmıştır.

    Canlı sözlükteki güncel anlam kimliğiyle denetlendi.

    Birincil metin tanıklarını aç (2)
    lum Uruz menüm ivüm üstine tursun didi. Konur atın 7 çekdürdi, butun bindi. Tepel kaşğa aygırına Tundar bindi. 8 Gök bidevisin tutdurdı, Kazan Bigüii karındaşı Kara Göne 9 bindi. Ağ bide

    Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 116

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    V12 kuşum öldi 1 gökden]!?13 gök yüzinden | ıldınm... üzerine]V13 ağban evüm üstine D43 yıldırım | düm] V’de yok || 2 ordumun... tökilür]l)2 o.... tökilüVw ordum

    Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 119

    Denetlenmiş tarihsel biçimin birincil metin tanığı; tek başına anlam değişimi kanıtı değildir.

    Kaynak dayanağını aç (1)

    Dede Korkut Kitabı II: İndeks–Gramer (1997). Hazırlayan Muharrem Ergin. Ankara: Türk Dil Kurumu.

    Madde, yan biçim, çekimli biçim ve metin sayfası-satır gönderimleri için ana dizin.

  2. 2

    Canlı Bitigçi sözlük kaydı

    Günümüz Türkçesi

    Güncel sözlük

    Biçim: mavi

    1. güncel anlam

    Yeşil ile mor arasında bir renk, bulutsuz gökyüzünün rengi; mai

    2. güncel anlam

    Bu renkte olan

Yöntem ve tarih sınırları

Tarihsel basamaklar yalnız editoryal olarak denetlenmiş tarihsel tanım ve çağdaş anlam bağlantılarından kurulur; aynı yazımlı ham derlem eşleşmeleri anlam değişimi iddiasına dönüştürülmez.

Tarihler eser veya yazıt tarihleridir; bir anlamın dilde ilk ya da son kez kullanıldığı tarihi göstermez. Günümüz basamağı canlı sözlük durumudur.

Eski Anadolu Türkçesigöksıfat
Kaynak çevriyazıları:Dede Korkut Kitabı: gök

Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Dede Korkut Kitabı: gök. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.

Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Mavi ile yeşil arasında, bağlama göre bu iki renkten birine yaklaşan renk.

Tarihsel bağlam: Dede Korkut'ta at, çayır ve nesne betimlemelerinde gök renk sıfatı olarak kullanılır.

Anlamsal gelişim notu: Tarihsel geniş renk alanı çağdaş genel dilde mavi ve yeşil adları arasında ayrışmıştır.

Çağdaş arama bağı: mavi, yeşil · anlam alanının sözlüksel ayrışması · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli

Kaynaklarda tanıklanan biçimler

  • gök (yalın biçim)
    Tanıklık: Dede Korkut Kitabı, 37-8, 76-4, 126-11, 144-11 (metin sayfası–satır)

Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.

Tarihsel derlem tanıkları

Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.

lum Uruz menüm ivüm üstine tursun didi. Konur atın 7 çekdürdi, butun bindi. Tepel kaşğa aygırına Tundar bindi. 8 Gök bidevisin tutdurdı, Kazan Bigüii karındaşı Kara Göne 9 bindi. Ağ bide

Eski Anadolu Türkçesi · Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 116 · çevriyazı güveni B

V12 kuşum öldi 1 gökden]!?13 gök yüzinden | ıldınm... üzerine]V13 ağban evüm üstine D43 yıldırım | düm] V’de yok || 2 ordumun... tökilür]l)2 o.... tökilüVw ordum

Eski Anadolu Türkçesi · Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 119 · çevriyazı güveni B

Kaynak yayınlar ve okuma notu

Dede Korkut Kitabı II: İndeks–Gramer (1997). Hazırlayan Muharrem Ergin. Ankara: Türk Dil Kurumu.

Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.

BD Bağlam Gösterimi · mavi

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Madde geçmişi ve atıf

Güncel içerik sürümü ve kayıtlı editoryal olaylar yükleniyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

mavice mavili mavilik mavimsi mavi kod mavi tik mavi gıda mavi çatı mavi ışık mavileşme mavi ekran mavi yeşil mavileşmek mavimtırak

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.