neden

Bitigçi Sözlük Maddesi

neden

(zarf, isim, felsefe)
· 4 anlam
  1. 1.

    (zarf) Hangi koşul veya gerekçeyle bir şeyin ortaya çıktığını öğrenmek için sorulan soru sözü; konuşan kişi yalnız ne olduğunu değil, olaylar arasındaki bağı açıklayan yanıtı ister, karşılık olarak anlaşılır bir açıklama bekler; ne.

  2. 2.

    (isim) → sebep.

  3. 3.

    (isim) → niçin.

  4. 4.

    (isim, felsefe) Gözlenen bir değişimin ortaya çıkmasına katkıda bulunan koşul, etki veya olay; başka etkenlerle birlikte işleyebilir, sonuca nasıl ulaşıldığını anlamak için bunların sırası ve birbirleriyle bağı incelenir; sebep, illet.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

neden etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Neden, Türkçe ne soru zamirinin ayrılma durumu ekli biçimidir: ne + -den ‘neyden’. Kâmûs-ı Türkî sözü ne maddesine bağlar ve ‘ne sebepten, neden dolayı’ diye açıklar. XIII. yüzyıldan beri Anadolu metinlerinde ‘niçin’ ve ‘nereden, nasıl’ anlamlarıyla görülür; XIV. yüzyılda Codex Cumanicus'taki Kıpçakça bir metinde de geçer. XV. yüzyılda ‘nasıl olur ki’ anlamı da tanıklanır; Dede Korkut Kitabı'nda ‘neyden, ne yüzden’ anlamı açıktır. Evliya Çelebi'de neden bilirsiz ‘nereden, nasıl biliyorsunuz’ gibi kullanımlar vardır. Türkiye Türkçesinde soru sözü olmanın yanında ‘sebep’ anlamlı bir ad olarak da kullanılır.

  1. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: neden
  2. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: neden
  3. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: neden
  4. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: neden
  5. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: neden
  6. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: neden
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · neden

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

nedenli nedenlik nedensel nedensiz nedenleme neden etki nedenlilik neden olmak neden sonuç nedensizlik neden zinciri nedenlendirme nedenleştirme nedensel atıf

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.