turuncu

Bitigçi Sözlük Maddesi

turuncu

(isim, sıfat)
Farsça turunc + Arapça -ī · 2 anlam

Renk dizisinde sarı ile kırmızı arasındaki ton ve bu tonu taşıyan.

  1. 1.

    Renk adı

    (isim) Görünür renk dizisinde kırmızıdan sarıya geçişte yer alan, turunçgil kabuklarında sık görülen ton; ilgili: → renk.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 18.10.2026 12:50:08 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Renk niteliği

    (sıfat) Görünümü, renk dizisindeki sarı-kırmızı geçiş tonunda olan; ilgili: → renk.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 18.10.2026 12:50:08 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

turuncu etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Turuncu, Farsça turunc 'turunç, acı portakal' sözüne Arapça kökenli -î ilgi ekinin getirilmesiyle kurulmuş bir renk adıdır; Karaağaç sözü böyle çözümler. Türev önce turuncî biçiminde görülür: Bâkî Dîvânı'nda turunca benzetilen bir gerdan için, Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'nde ise turuncî ve bir kez turuncu biçimiyle sahtiyan ve pabuç rengi olarak geçer. Meninski de 1687'de türünḡi'yi (turuncî) 'turunç renginde' ve 'altın gibi parlak, kızıla çalan' karşılıkları arasında verir. Kâmûs-ı Türkî turuncu'yu 'turunç ve portakal renginde' diye açıklar. Meyve adı turunç, XIV. yüzyıldan beri renk benzetmelerinde ölçü olarak da anılır.

  1. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: turuncî
  2. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: turuncî ~ turuncu ~ türünci
  3. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: turuncu
  4. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: turuncu
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · turuncu

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Bu Madde Hakkında Sorular ve Yanıtlar

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç
Köken Anlam / Tanım

Turuncu adını portakaldan değil de neden turunçtan alır?

Renk benzetmelerinde ölçü önce turunçtu. Turuncu, Farsça turunc ‘turunç, acı portakal’ sözüne Arapça kökenli -î ekinin getirilmesiyle kurulmuştur; on dördüncü yüzyıl metinlerinde bir şey ‘turunc rengine’ benzetilir. Portakalın adı ise Bitigçi Osmanlı Türkçesi Sözlüğü'nde Portugal yer adına bağlanır.

İlgili Sözler

turunculu turunculuk turuncumsu turuncu ışık turunculaşma turuncu alarm turuncu olmak turuncu uyarı turunculaşmak turuncumtırak turuncu reçete turuncu ekonomi itburnu kabaklı

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.