çağırmak

Bitigçi Sözlük Maddesi

çağırmak

(-i, -e, nesnesiz, ağızlardan)
· 4 anlam
  1. 1.

    (-i) Birinin gelmesini kendisine yüksek sesle söylemek, seslenmek.

  2. 2.

    (-e, -i) Herhangi birinin bir yere gelmesini istemek; davet etmek, seslemek.

  3. 3.

    (nesnesiz) Binmek için bir araç istemek.

  4. 4.

    (nesnesiz, ağızlardan) Yüksek sesle şarkı, türkü söylemek; çığırmak.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

çağırmak etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Çağırmak, bir yansıma unsuruna ses taklidinden fiil yapan -kır- ekinin getirilmesiyle kurulmuş Türkçe bir fiildir (Tietze, Gülensoy, Räsänen); Gülensoy bağırmak ve haykırmak'ı da aynı yapıda sayar. Stachowski Ortak Türkçe *čākyr- < *čarkyr- biçimini kurar. Clauson'a göre fiil XIII. yüzyıldan önce kaydedilmez; tarihi kesin olmayan Karahanlı satır arası Kur'an tercümesinde de çaḳır- ‘bağırmak’ geçer. Harezm ve Çağatay tanıkları çaḳır-, Eski Anadolu ve Kıpçak tanıklarının çoğu çaġır- biçimindedir. Tietze ‘davet etmek’ anlamının ilk anlamdan geliştiğini gösterir ve ikisini de 1451'den tanıklar; XIX. yüzyıl sözlükçüleri ise bu anlamı çığırmak'a ayırır.

  1. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: çaḳır- ~ çaġır-
  2. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: çağır-
  3. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: çaḳır-
  4. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: çaġır-
  5. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: çağır-
  6. 17. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: çaḳır-
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: çağır-
  8. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: çağır-
  9. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: çağır-
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · çağırmak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

çağırma çağırılma el etmek mavi kod seslemek toplamak çığırmak celbetmek dosya adı haykırmak istemek seslenmek çağrıcı çağrışmak

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.