istemek

Bitigçi Sözlük Maddesi

istemek

(-i, -den, nesnesiz)
· 6 anlam

Arzu, talep, gereklilik ve evlilik girişimi.

  1. 1.

    Arzu duyma

    (-i) Elde etmeyi veya gerçekleştirmeyi çekici bularak buna içten yönelmek; ilgili: → dilemek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 20:58:22 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Verilmesini talep etme

    (-i, -den) Nesneyi, bilgiyi veya hizmeti kendisine sağlaması için bir başkasına talep bildirmek; ilgili: → talep.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 20:58:22 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Bir sonucu dileme

    (-i) Beklenen bir sonuca ulaşılmasını içten dileyip buna gönülden yönelmek; ilgili: → dilemek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 20:58:22 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Görüşmek üzere arama

    (-i) Bir kimseyle görüşme niyetini bildirip onun hazır bulunmasını veya kendisine ulaşılmasını talep etmek; ilgili: → çağırmak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 20:58:22 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Gereksinim duyurma

    (nesnesiz) Bir işin gerçekleşmesi veya sürmesi için belirli emek, araç yahut koşulu zorunlu kılmak; ilgili: → gerekmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 20:58:22 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Evlilik girişimi

    (-i) Bir kimseyle evlilik kurma niyetini kendisine veya ailesine bildirerek onay talep etmek; ilgili: → evlenmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 20:58:22 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

istemek etimolojisi ve tarihsel dönemleri

İstemek, Eski Türkçe iste- fiilinin devamıdır; aynı fiil kimi metinlerde izde- biçiminde yazılır. Eski metinlerde ağır basan anlam ‘aramak, soruşturmak’tır: Kâşgarlı Mahmud onu irte- ‘peşine düşmek, aramak’ ile eş anlamlı sayar. ‘Dilemek, talep etmek’ anlamı ise Harezm ve Kıpçak metinlerinde de vardır ve Anadolu'da XIII. yüzyıldan tanıklanır. Clauson'a göre ‘aramak’ anlamı Osmanlı metinlerinde XVI. yüzyıla dek yaygındır; XIX. yüzyıl sözlükleri bu anlamı yine de kaydeder. Fiilin iç yapısı tartışmalıdır: iz adına bağlayan açıklamayı Räsänen ve Gülensoy benimser, Clauson ve Stachowski ses bakımından sorunlu bulur.

  1. 10. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: iste-, izde-
  2. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: iste-
  3. 13. yüzyıl · Harezm Türkçesi: iste-, izde-
  4. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: iste-
  5. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: izde-, iste-
  6. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: iste-, isde-
  7. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: iste-
  8. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: iste-
  9. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: istemek
  10. 20. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: istemek
  11. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: istemek
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · istemek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

istenme isteme istenmek istemek değil vermemek ayıp istemek bir ayıp, vermemek iki ayıp dilekçe dilemek dürtmek ilenmek usanmak yetinme öksemek özenmek özlemek

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.