gerekmek

(nesnesiz)

· 2 anlam

Zorunluluk veya güçlü çıkarım bildirme

1.

Zorunluluk

(nesnesiz) Kurala uyulması ya da bir ihtiyacın karşılanması için zorunlu bulunmak; ilgili: → gerek.

Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 27.10.2026 15:14:08 · Türkiye saati (UTC+3)
Son güncelleme (Türkiye saati): 27.10.2026 15:14:09
2.
Yeni
Güçlü çıkarım

(nesnesiz) Belirtilerden hareketle doğruluğu kuvvetli bir ihtimal olarak öne çıkmak; ilgili: → olasılık.

Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 27.10.2026 15:14:08 · Türkiye saati (UTC+3)
Son güncelleme (Türkiye saati): 27.10.2026 15:14:11

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

gerekmek etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Gerekmek, ‘lazım’ anlamındaki gerek sözünden gelişmiş bir fiildir. Gerek, Eski Türkçe kergek ‘gereklilik, gerekli’ sözünün g'si çok erken düşmüş kerek biçiminden gelir; Clauson kergek'i kerge- fiiline bağlar ve sözün Köktürk yazıtlarında yalnız kergek bul- ‘ölmek’ deyiminde geçtiğini belirtir. Olumsuz kerekmez Karahanlı ve Harezm metinlerinde, gerekmez XIII.–XIV. yüzyıldan başlayarak Anadolu'da görülür. Tietze'ye göre Eski Anadolu Türkçesinde fiil yalnız olumsuz geniş zamanda kullanılır ve gerek'ten türemiştir; Clauson ise gerekmez'i gerek imez öbeğinin kaynaşması sayar. Stachowski fiili *kerē- ‘gerekli olmak’ tabanının yoğunlaştırılmış biçimine bağlar.

11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: kerekmez
13. yüzyıl · Harezm Türkçesi: kerekmez ~ kerekmes
13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: gerekmez
14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: gerek ~ gerekmez
15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: gerekmez
15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: kėrekmes
16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: gerekmez ~ gerekse
17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: gerekmek
19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: gerekmek
20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: gerekmek

Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · gerekmek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

gerekme istemek iş düşmek icap etmek işi çıkmak şart olmak

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.

Seçili Derlem İstatistikleri