çözmek

Bitigçi Sözlük Maddesi

çözmek

(-i, kimya, matematik, ağızlardan)
· 7 anlam
  1. 1.

    (-i) Düğümlü, bağlı veya sarılı bir şeyi açmak.

  2. 2.

    Düğmeyi iliğinden açmak.

  3. 3.

    Saçı açmak.

  4. 4.

    Bulmaca, sorun vb.nin bilinmeyen, gizli noktasını bulup açıklamak, sonuca bağlamak.

  5. 5.

    (kimya) Bir maddeyi çözücüyle çözündürmek, onun çözeltisini yapmak.

  6. 6.

    (matematik) Bir problemde aranan sonucu, belli ögeler yardımıyla ortaya çıkarmak; halletmek.

  7. 7.

    (ağızlardan) Çözgü ipini tezgâha yerleştirmek.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

çözmek etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Çözmek, Clauson ve Tietze'ye göre Kaşgarlı Mahmud'un kaydettiği çöj- ‘ipi çekip germek’ fiilinin devamıdır; Clauson -j- sesinin ikincil olduğunu, asıl biçimin *çö:c- olabileceğini düşünür. Fiil XIII.–XIV. yüzyıllardan başlayarak Eski Anadolu, Harezm ve Kıpçak metinlerinde çöz- biçimiyle ‘bağı açmak, gevşetmek, ipliği bükümünden çözmek’ anlamlarında görülür. Gülensoy sözcüğü Eski Türkçe şeş- ~ seş- ‘çözmek’ fiiliyle de birlikte ele alır; Clauson da iki fiilin sonraki biçimlerinin ayrılmasının güç olduğunu belirtir. Anadolu'da çöz- biçimi Yûnus Emre'den bu yana kesintisizdir.

  1. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: çöj-
  2. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: çöz-
  3. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: çöz-
  4. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: çöz-
  5. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: çöz-
  6. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: çöz-
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: çöz-
  8. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: çöz-
  9. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: çöz-
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · çözmek

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç

İlgili Sözler

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.