al

Bitigçi Sözlük Maddesi

al

I (isim, sıfat)
· 5 anlam
  1. 1.

    (isim) → kırmızı.

  2. 2.

    (sıfat) Bu renkte olan.

  3. 3.

    (sıfat) Dorunun açığı, kızıla çalan at donu.

  4. 4.

    (sıfat) Bu renkte olan (at).

  5. 5.

    (sıfat) → allık.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

al etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Al, 'parlak kırmızı' anlamında eski bir renk adıdır; Gülensoy Divanü Lugati't-Türk'e dayanan *āl'e, Stachowski Ortak Türkçe *āl'e bağlar, Clauson sözü VIII. yüzyıl ve sonrasına tarihlediği Uygurca metinlerden tanıklar. Kâşgarlı Mahmud al'ı hanların sancağı yapılan turuncu bir kumaşın ve turuncu rengin adı olarak verir; Kıpçakçada ve Anadolu'da söz kızıla çalan at donunu da anlatır. Daha eski kökeni tartışmalıdır: Tietze'nin aktardığına göre bir görüş sözü bir İran dilinden getirir (Stachowski de bunu soru işaretiyle anar), Doerfer ise Farsçadaki sözü Türkçeden alıntı sayar. Osmanlıcada Farsça sanılıp âl diye okunmuştur. 'Hile' anlamlı al ayrı bir sözdür.

  1. 8. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: al
  2. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: a:l ~ al
  3. 12. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: al
  4. 13. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: al
  5. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: al
  6. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: al
  7. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: al
  8. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: al
  9. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: al
  10. 16. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: al ~ âl
  11. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: al
  12. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: al
  13. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: al
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · al

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…
Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.