at arabası, at bakıcısı, at balığı, atbaşı, at cambazı, at donu, at gözlüğü, at gözlüklü, at hırsızı, at kenesi, at kestanesi, atkuyruğu, at meydanı, at sineği, banko at, çıplak at, Arap atı, binek atı, denizatı, Flaman atı, İngiliz atı, koşu atı, koşum atı, menzil atı, Truva atı, yarış atı
Tarihsel söz varlığı
İlk tarihsel tanık: 21 Ağustos 732 · Kül Tigin Yazıtı · PDF s. 32
yazıtın dikiliş ve Türkçe metninin tamamlanma tarihi. Kaynak, Türkçe yazıtın 21 Ağustos 732'de tamamlandığını ve anıtın dikiliş tarihinin de bu gün olması gerektiğini belirtir. Tarih dayanağı: Giriş, PDF s. 13
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Binme, yük taşıma ve ulaşım için kullanılan evcil tek tırnaklı hayvan.
Çağdaş arama bağı: at · biçim ve anlam sürekliliği · kaynak biçimi ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Muʿînü’l-Mürîd: aṭ. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Binme, yük taşıma ve çekme işlerinde kullanılan tek tırnaklı evcil hayvan.
Tarihsel bağlam: Muʿînü’l-Mürîd’in zekât ve mal varlığı anlatımında aṭ sürü içindeki binek ve yük hayvanı olarak geçer.
Anlamsal gelişim notu: Kaynağın aṭ çevriyazısı günümüz at biçimine karşılık gelir; hayvan adı anlamı sürer.
Çağdaş arama bağı: at · kaynak yazımıyla anlam sürekliliği · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
Bu kaynak kapsamındaki tanıklarda ayrıca çekimli bir biçim kaydedilmemiştir.
Transkripsiyon notu: Yayınların çevriyazıları kaynak başına korunmuştur. Dede Korkut Kitabı: at, at-ile, atdur, atun, atı, ata, atdan, atum, atuma, atlar, atlu. Sade karşılıklar yalnız arama anahtarıdır.
Bağlama dayalı özgün Bitigçi tanımı: Binme, taşıma ve savaşta kullanılan tek tırnaklı evcil hayvan.
Tarihsel bağlam: Dede Korkut anlatılarında av, sefer ve çatışmanın temel binek hayvanı olarak yalın, iyelikli, durum ekli ve çokluk biçimleriyle kullanılır.
Anlamsal gelişim notu: Hayvan adı ve temel anlamı değişmeden sürmüştür.
Çağdaş arama bağı: at · anlam ve biçim sürekliliği · kaynak biçimi, bağlam, anlam bağı ve özgün tanım denetimli
Kaynaklarda tanıklanan biçimler
Yalnız birincil metin bölümünden alınan kaynak çevriyazıları gösterilir; arama için kullanılan sade anahtar metnin yerine geçmez.
bod(u)nka: b(e)gl(i)k : un oglin : kul boltı : (e)şil(i)k : kuz oglin : kün boltı : türük : b(e)gl(e)r : türük : âtin : ıt(t)ı : t(a)bg(a)çgı : b(e)gl(e)r : t(a)bg(a)ç : âtin : tut(u)p(a)n : t(a)bg(a)ç : k(a)g(a)nka :
Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 32 · çevriyazı güveni A
tiy(i)n : (a)z bod(u)n(u)g : it(i)p : y(a)r[(a)t(ı)p. ] (KT D20) b(a)rs b(e)g : (e)rti : k(a)g(a)n (a)t : bunta : biz : birt(i)m(i)z : sin(i)l(i)m : kuunç(u)yug : birt(i)m(i)z : özi y(a)n(ı)ltı : k(a)g(a)nı :
Orhon Türkçesi · Kül Tigin Yazıtı · 21 Ağustos 732 · PDF s. 34 · çevriyazı güveni A
t(e)gi koont(u)rt(u)m s(a)r(ı)g (a)ltu]nin : ür(ü)n : küm(ü)şin : kıırg(a)gl(ı)g : kuut(a)yin : kinl(i)g : (e)şg[(i)tis]in : özl(i)k (a)tin : (a)dg(ı)rin: k(a)ra k[işin]
Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 54 · çevriyazı güveni A
bod(u)nka : b(e)gl(i)k : un og(ı)lin : kuul kıltı : (e)ş(i)l(i)k kuz og(ı)lin : kün kıltı : türük : b(e)gl(e)r : türük : (a)tin : ıt(t)ı : t(a)bg[(a)çgı] : b(e)gl(e)r : t(a)bg[(a)ç (a)tin : tut(u)p(a)n : t(a)bg(a)ç :
Orhon Türkçesi · Bilge Kağan Yazıtı · 20 Eylül 735 · PDF s. 58 · çevriyazı güveni A
25 yakin bil bu ihsân eğer sorsa-sen körer teg idige ta‘at kılsa-sen eğer körmes erseıj seni ol körer
Harezm Türkçesi · Muʿînü’l-Mürîd · 20 Aralık 1313–19 Ocak 1314 · PDF s. 94 · çevriyazı güveni A
harişlık erür ig veli dâru yok kanâ'at bile er ulaşu "aziz eşitgil bu sözni aya "âkil uk
Harezm Türkçesi · Muʿînü’l-Mürîd · 20 Aralık 1313–19 Ocak 1314 · PDF s. 99 · çevriyazı güveni A
1 Resul 'aleyhi’s-selâm zamanına yakın Bayat boyından Korkut Ata 2 dirler bir er kopdı. Oğuzun ol kişi tamam biliçisi-y-idi. Ne dir-ise 3 olur-idi. Ğayıbdan diirlü haber söyler-idi. Hak Ta'âla
Eski Anadolu Türkçesi · Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 93 · çevriyazı güveni B
3 süz şerrinden Allah şaklasun hanum sizi. Dede Korkut 4 bir dahi şoylamış: Sarp yorır-iken kazdık ata nâmerd yiğit 5 bine bilmez, bininçe binmese yig. Çalııp keser öz
Eski Anadolu Türkçesi · Dede Korkut Kitabı · 15. yüzyılın ortaları veya ikinci yarısı · PDF s. 94 · çevriyazı güveni B
Tekin, Talât (1998). Orhon Yazıtları: Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. 2. baskı. İstanbul: Simurg.
Tekin, Talât (2020). Orhon Yazıtları. 6. baskı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
Toparlı, Recep ve Mustafa Argunşah (2008). Muʿînü’l-Mürîd: İnceleme–Metin–Çeviri–Dizin–Tıpkıbasım. Ankara: Türk Dil Kurumu.
Dede Korkut Kitabı II: İndeks–Gramer (1997). Hazırlayan Muharrem Ergin. Ankara: Türk Dil Kurumu.
Yayın yılı, sözcüğün ilk kullanım tarihi değildir. Çağdaş madde bağlantıları kaynak yayındaki anlam karşılığı ve biçim denetimiyle kurulmuştur; tek başına ses benzerliği tarihsel akrabalık kanıtı sayılmaz.
Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.
Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.
Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.
Güncel içerik sürümü ve kayıtlı editoryal olaylar yükleniyor.
Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.
Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.
/karşılaştır umut ile ümit