eksen

Bitigçi Sözlük Maddesi

eksen

(isim, matematik, mecaz)
· 6 anlam
  1. 1.

    (isim) Bir cismi iki eşit parçaya bölen çizgi; mihver.

  2. 2.

    (isim, matematik) Üzerinde bir pozitif yön varsayılan sonsuz doğru.

  3. 3.

    (isim) → dingil.

  4. 4.

    (isim, mecaz) → çizgi.

  5. 5.
    Yeni

    (isim) Ülkeler, siyasal oluşumlar veya güç odakları arasında ortak çıkar ve yönelim çevresinde kurulan ilişki ağı.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · Codex · 2026-09-15T18:11:41+03:00 · Europe/Istanbul
  6. 6.
    Yeni

    (isim, mecaz) Bir tartışma, çözümleme veya düşünceyi belirli bir yönde düzenleyen ana kavram ve çerçeve.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · Codex · 2026-09-15T18:11:41+03:00 · Europe/Istanbul

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

eksen etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Eksen, Rumcadaki aksóni ‘dingil’ sözcüğünün Türkçeye geçmiş biçimidir; Tietze, Eren ve Stachowski bu kökende birleşir. Kaynaklardaki temel anlamı ‘araba ya da kağnı dingili, değirmen çarkını döndüren mil’dir; söz Anadolu ağızlarında eksan, eğsen, eysen, igsen, ehsan gibi pek çok biçimle yaşamıştır. Türkiye Türkçesinde aks ve mihver ile eş anlamlı bir terim olmuş (Karaağaç), Tietze'nin tanığında mecazla ‘çevre, etraf’ anlamında da kullanılmıştır; bugün siyasette ve düşüncede ana yönelimi de anlatır.

  1. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: eksen ~ eksan ~ eğsen ~ eysen ~ igsen
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · eksen

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

eksenli eksendeş eksensel eksensiz eksencilik eksen takımı eksen kodlama eksen sistemi eksen eğikliği eksen kaçıklığı eksen değiştirmek eksen kayması yaşamak burma buruk

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.