iktidar

Bitigçi Sözlük Maddesi

iktidar

(isim)
[iktida:rı] Arapça iḳtidār · 5 anlam

Bir işi yapabilme, karar gücü, devlet yönetimi ve cinsel yeterlik.

  1. 1.

    Etki veya direnme gücü

    (isim) Engeli aşarak belirli bir işi gerçekleştirmeye yetecek etki ve direnme kapasitesi; ilgili: → güç (I).

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:22:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Yeterlik ve yetki

    (isim) İşi sonuçlandırmaya yetecek beceri ve karar verme olanağı; ilgili: → beceri.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:22:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Devleti yönetme olanağı

    (isim) Ülkeyi yönetme ve bağlayıcı kamusal kararlar alma olanağını elinde tutma; ilgili: → egemenlik.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:22:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Devleti yöneten kadrolar

    (isim) Devlet yönetimine yön veren hükümet, parti veya siyasi kadro; ilgili: → hükûmet.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:22:57 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Cinsel birleşme yeterliği

    (isim) → cinsel güç.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 16.10.2026 23:22:57 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

iktidar etimolojisi ve tarihsel dönemleri

İktidar, Arapça iḳtidār ‘güç, bir işe gücü yetme’ sözcüğünden alınmıştır; Stachowski ve Karaağaç kökeni Arapçaya bağlar. Kâmûs-ı Türkî sözcüğü kudret ile aynı kökten bir masdar sayar ve ‘güç yetme, yapabilme’ anlamını öne çıkarır. Tarihsel Derlem'de XVII. yüzyılda Evliya Çelebi güçlü bir hükümdar için sâhib-i iktidâr, bir şairin ustalığını göstermesi için ızhâr-ı iktidâr der. Hindoğlu 1838'de sözün Fransızca karşılıkları arasında autorité ‘yetke’yi de verir; hükûmetle ilgili kullanımın incelenen sözlüklerdeki en eski kaydı ise Kestelli'nin XX. yüzyıl başında verdiği mevki-i iktidâr ‘hükûmet mevkii’dir; Türkiye Türkçesinde sözcük ‘yapabilme gücü’ yanında devlet yönetimini elde bulundurma yetkisini ve bu yetkiyi taşıyanları da anlatır.

  1. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: iktidâr
  2. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: iktidâr
  3. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: iktidar
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · iktidar

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.