karar

Bitigçi Sözlük Maddesi

karar

(isim, hukuk, müzik)
[kara:rı] Arapça ḳarār · 7 anlam
  1. 1.

    (isim) Seçenekleri tarttıktan sonra izlenecek yolu belirleyen irade ve yargı; kişi ya da topluluk bu aşamada hangi adımı atacağını seçer, sonraki davranışlarını da seçiminin doğuracağı sonuçlara göre düzenler.

  2. 2.

    (isim, hukuk) Yetkili kurulun veya yargı makamının önüne gelen konuda görüşme ve değerlendirme sonunda benimsediği bağlayıcı sonuç; uygulanacak işlemi belirler, ilgililer için hak veya yükümlülük doğurabilir; hüküm, mahkeme kararı.

  3. 3.

    (isim) Alınmış bir hükmün içeriğini, tarihini ve kimin tarafından verildiğini kayıt altına alan resmî metin; ilgili kişiler uygulanacak sonucu ve gerekçesini bu kayıttan öğrenir, gerektiğinde inceleme veya itiraz için ona başvurur.

  4. 4.

    (isim) Bir işleyişin ya da gidişin belirli aralıklarla aynı düzeni koruması; beklenmedik değişikliklerin az olduğu böyle bir akışta kişi neyle karşılaşacağını önceden öngörebilir ve planını buna göre sürdürebilir.

  5. 5.

    (isim) Var olan bir hâlin kısa sürede başka bir yöne dönmeden sürmesi niteliği; hava, tutum veya koşullar sık sık değiştiğinde bu sürekliliğin eksikliğinden söz edilir ve geleceğe ilişkin güvenilir bir beklenti kurmak güçleşir.

  6. 6.

    (isim) Bir şeyin miktar veya yoğunluğunda aşırılığa ya da eksikliğe kaçmadan tutturulan uygun ölçü; yemek tadında, ısıda veya bir işin hızında aranan dengeye ulaşıldığında ortaya çıkan sonuç yerinde ve yeterli bulunur.

  7. 7.

    (isim, müzik) Serbest ezgi doğaçlamasında farklı ses alanlarına uğradıktan sonra başlangıçtaki merkez perdeye ulaşılıp cümlenin bitirilmesi; dinleyici bu varışla müzikal hareketin geçici duraklarından ayrılan son noktasını duyar.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

karar etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Karar, Arapça ḳarār ‘durma, yerleşme, istikrar’ sözcüğünden alınmıştır. Söz Karahanlı dönemine ait bir Kur'an Tercümesi'nde ḳarar ḳıl- ‘yerinde durmak’ öbeğiyle geçer; Harezm, Kıpçak ve Çağatay metinlerinde de ‘durma, huzur, sebat’ anlamıyla yaygındır. Tietze'nin 1451 tarihli Ferec tanıklarında temel anlam ‘durup kalma, yerleşme’dir; ‘değişmeyen düzen, ölçü’ ve ‘değişmez hüküm’ anlamlarını Tietze bu anlamdan türetir. Meninski 1687'de *kærār wirmek* ‘karar vermek’ deyimini kaydeder; karar almak ise Tietze'ye göre Fransızcanın etkisiyle yayılmıştır. Türk musikisinde ‘taksimde ana perdeye dönüş’ anlamı da vardır.

  1. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: ḳarar
  2. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: karâr ~ qarār
  3. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: karār
  4. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: karâr
  5. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: karār ~ ḳarār
  6. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: ḳarār
  7. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: karâr
  8. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: karâr
  9. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: karar
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · karar

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç

İlgili Sözler

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.