mektup

Bitigçi Sözlük Maddesi

mektup

(isim)
Arapça mektūb · 1 anlam

  1. (isim) Uzakta yaşayan birine soru, istek, duygu veya yaşanan olayı doğrudan iletmek üzere kaleme alınan kişisel ileti. Çoğu kez kâğıda geçirilip zarfa konur ve postayla ulaşır; alıcıya seslenen biçimi onu herkese açık duyurudan ayırır; name, varakpare.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

mektup etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Mektup, Arapça maktūb sözünden alınmıştır; söz ketebe ‘yazmak’ fiilinin edilgen ortacıdır ve asıl anlamı ‘yazılmış olan’dır (Tietze, Kâmûs-ı Türkî). Tietze'nin tanığı Ferec ba'de'ş-Şidde'nin 1451 tarihli nüshasındandır; orada bir ulağın mektubu Serendib şahına ulaştırdığı anlatılır. Tarihsel Derlem'de söz daha önce, XIV. yüzyıl sonunda Gülistan Tercümesi'nde ‘yazılı’, XIV.–XV. yüzyıllarda Ahmed-i Dâ'î'nin şiirinde ‘mektup’ anlamıyla görülür; Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'nde ‘gönderilen yazı’ anlamı yanında kitabeler için ‘yazılmış’ anlamını da taşır. Sondaki b'nin p'ye dönmesiyle (Bitigçi açıklaması) mektup biçimi Türkiye Türkçesinde yerleşmiştir.

  1. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: mektūb
  2. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: mektūb
  3. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: mektūb
  4. 15. yüzyıl · Çağatay Türkçesi: mektûb
  5. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: mektûb
  6. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: mektûb
  7. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: mektup
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · mektup

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

Bu Madde Hakkında Sorular ve Yanıtlar

Sözlük bilgisi ile canlı BD ölçümlerini birlikte açıklayan seçilmiş yanıtlar.

Tümünü aç
Tarihsel söz varlığı Maddebaşı

Mektubun eski Türkçedeki adı neydi ve bu sözlüğün adıyla nasıl bir bağı var?

Eski Türkçede mektuba da, yazıta da, kitaba da bitig denirdi; söz biti- ‘yazmak’ fiilinden türemiştir. Kutadgu Bilig'de bitigçi kâtip, yazıcı demektir ve bu sözlüğün adı da odur. Arapçadan alınan mektup da aynı düşünceyi taşır: asıl anlamı ‘yazılmış olan’dır.

İlgili Sözler

mektuplu mektupçu mektupluk mektupsal mektupsuz mektup dili mektup türü mektuplaşma mektupçuluk mektup almak mektup atmak mektup roman mektup yazma mektup zarfı

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.