takdirde

Bitigçi Sözlük Maddesi

takdirde

(zarf)
· 1 anlam

  1. (zarf) Önceki yargıda belirtilen koşul gerçekleşirse sonraki sonucun ortaya çıkacağını bildiren söz. Olası bir durumu sonucu için ön koşul yapar; gerçeklik iddiasından çok iki olay arasındaki şart ilişkisini cümlede görünür kılar.

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

takdirde etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Takdirde, Arapça taḳdīr sözüne Türkçe bulunma durumu eki -de'nin getirilmesiyle kalıplaşmış bir şart bağlacıdır. Kâmûs-ı Türkî takdir sözünün ‘farz, ihtimal, durum’ anlamını o takdirde ve bunu yaptığı takdirde ben de karşılık veririm türünden örneklerle verir; Karaağaç da takdir'in ‘o durumda, böyle olunca’ anlamıyla şart bildirdiğini kaydeder. Stachowski takdir'i Arapça taḳdīr ‘değerlendirme’ sözüne bağlar; Kâmûs-ı Türkî sözün kader kökünden türeyen bir mastar olduğunu belirtir. Tarihsel Derlem'deki en eski tanık XIV.–XV. yüzyıl Müntahab-ı Şifâ'daki iki taḳdirde ‘her iki durumda’ söyleyişidir; Evliya Çelebi Seyahatnâmesi'nde olduğu takdîrde kalıbı görülür.

  1. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: takdîrde
  2. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: takdîrde
  3. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: takdîrde
  4. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: takdirde
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · takdirde

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

meşruten aksi hâlde felek yâr olursa ele uyan eşini boşar el ağzı ile çorba içilmez kel kızın kör alıcısı olur yetim malı ateşten gömlektir miras helal, hele al demişler elinle ettiğin hayrı dilinle bozma öksüze vurmuşlar, "vay anam" demiş öksüzü dövmüşler, "vay arkam" demiş iş bitinceye değin keşişe baba denir civcivde gözün, et yemeye yüzün olsun koyuna çoban, tarlaya saban /gerekir/

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.