öküz

Bitigçi Sözlük Maddesi

öküz

(isim, mecaz, hakaret yollu)
· 2 anlam

Tarım ve yük işlerinde kullanılan kısırlaştırılmış erkek büyükbaş; incitici kişi adı.

  1. 1.

    Çekim hayvanı

    (isim) Üreme işlevi giderilmiş, yük çekmeye ve tarım işlerinde koşulmaya elverişli evcil erkek büyükbaş; ilgili: → sığır.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 18.10.2026 13:41:02 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Kişiyi küçümseyen söz

    (isim, mecaz, hakaret yollu) Davranışını kaba veya duyarsız bulan konuşanın karşısındakini aşağılamak için kullandığı söz; ilgili: → sığır.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 18.10.2026 13:41:02 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

öküz etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Öküz, Irk Bitig'den beri tanıklanan ortak Türkçe bir hayvan adıdır. Stachowski sözü Ortak Türkçe *öküz, Ana Türkçe *öküŕ biçimine götürür ve Çuvaşça văkăr'ı aynı kaynaktan sayar, ama daha öte kökenini belirsiz bulur; Eren kökenin karışık olduğunu, Tietze sorunun henüz çözülmediğini yazar. Clauson sözü hemen hemen kesin olarak Toharcadan alınmış sayar; Eren'in aktardığına göre Doerfer bu açıklamayı olasılıktan uzak bulur. Hint-Avrupa dilleriyle ve Altay kuramı çerçevesinde Moğolca, Tunguzca biçimlerle karşılaştırmalar da yapılmıştır. Eren ve Clauson'a göre söz Moğolcaya üker olarak geçmiştir; Starostin–Dybo–Mudrak bu yönü ses bilgisine aykırı bulur.

  1. 8. yüzyıl · Eski Uygur Türkçesi: öküz
  2. 11. yüzyıl · Karahanlı Türkçesi: öküz
  3. 13. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: öküz
  4. 13. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: öküz
  5. 14. yüzyıl · Harezm Türkçesi: öküz
  6. 14. yüzyıl · Kıpçak Türkçesi: öküz
  7. 14. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: öküz
  8. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: öküz
  9. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: öküz
  10. 18. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: öküz gözi
  11. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: öküz
  12. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: öküz
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · öküz

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.