Sorular ve Yanıtlar

Sözlük ve canlı derlem verisini birlikte açıklayan bilgi alanı

Bu bölüm sözlük maddeleri ve anlamları üzerine soruları; tanım, köken, çekimli biçim, bağlam, eş kullanım, değerlik, sözcük ağı ve yaşam eğrisi gibi konulardaki kaynaklı açıklama ve derlem çıkarımlarını bir araya getirir. Etimoloji Atlası, etimoloji kartları, tarihsel dönemler ve zaman kapsülünün nasıl kullanılacağını Özelliklerin Kullanımı bölümünde bulabilirsiniz. Her kartta sorunun eklenme tarihi, kayıt sonradan güncellendiyse ya da düzeltildiyse güncelleme tarihi de yer alır; liste en son eklenen ya da güncellenen kayıttan başlayarak yeniden eskiye sıralanır.

Toplam soru
826
Maddebaşı
414
Anlam / tanım
412
Yeni madde sorusu
136
İncelenen madde
685
Yanıtları nasıl okumalı?

Sözlük özelliklerinin birlikte okunması

Maddebaşı, anlam, tanım, gönderme, köken, çekimli biçim, bağlam, alan ve tür yayılımı, eş kullanım, değerlik, hibrit sözcük ağı ve yaşam eğrisi birlikte değerlendirilir. Yeni eklenen sözcükler de yayımlanmış tanımlanabilirlik kanıtlarıyla bu kapsama girer.

Derlem kanıtı ve çıkarımlar

Geçiş sayısı ve derlem büyüklüğü güncel ölçümlerden okunur; yayım sırasında incelenmiş kanıttan gelen sayı ayrıca etiketlenir. Bağlamlar soruyu açıklayan sınırlı örneklerle sunulur. Çıkarımları kapsam ve sınırlılık bilgileriyle birlikte okuyun: derlemde gözlenen eğilimler değişmez dil bilgisi kuralları değildir.

Tarihler ve sıralama

Eklendi tarihi sorunun ilk yayımlandığı anı, Güncellendi tarihi kaydın en son yeniden yazıldığı anı Türkiye saatiyle gösterir. Güncelleme bir bağlam tümcesinin yenilenmesi, bir yazım ya da içerik düzeltmesi veya kanıt sayılarının tamamlanması olabilir; yalnız eklenme tarihi görünen kayıt yayımlandığı gibi durmaktadır. En yeni sıralaması en son eklenen ya da güncellenen kaydı başa alır, Eklenme tarihine göre sıralama yalnız ilk yayım tarihine bakar.

Arama ve süzgeçler

Arama yapıldığında önce madde başı sorgunun kendisi olan kayıtlar, sonra sorguyla başlayan öbek madde başları, sonra sorguyu anahtar sözcük olarak taşıyan kayıtlar gelir; her kümenin içinde sıra yine yeniden eskiyedir. Türkçe ve ASCII yazımlar ile şapkalı ve şapkasız biçimler aynı sonucu verir. Sözlük özelliği süzgeci köken, ağız sözlüğü ya da eş yazım gibi tek bir inceleme türünü ayırır; yeni soru turları Bitigçi'de Yeni günlüğünde de duyurulur.

Yazım düzeni

Yanıtlarda ele alınan söz ile öteki dil örnekleri eğik ve renkli yazılır; anlamlar tek tırnak içinde verilir (‘akciğer’ gibi). Yanıtın en önemli bulguları vurgulu gösterilir. Bu işaretler yalnız okumayı kolaylaştırır; arama ve kopyalanan metin düz yazıyla çalışır.

1 soru ve yanıt

Süzgeçleri temizle
Maddebaşı Tanım sofa Sofa, geleneksel Türk evinde odaları nasıl birbirine bağlar? Eklendi:

Sofa, odalar arasında dolaşmayı sağlayan ortak mekândır. Bitigçi onu Arapça ṣuffe kaydıyla verir; dar bir geçit gibi de, oturulacak kadar geniş de yapılabilir. Odaların kapıları bu ortak alana açılır ve ev halkı gün içinde en çok burada karşılaşır.

Sofa, Bitigçi'de Arapça ṣuffe kaydıyla yer alan tek anlamlı bir maddedir. Sözlük onu konutun iç düzeninde odalar arasında dolaşmayı sağlayan ortak mekân olarak tanımlar ve iki biçimini ayırır: kapalı bir geçit gibi dar tutulan sofa ile oturulacak kadar geniş yapılan sofa. Tanımın son cümlesi mekânın toplumsal yanını da anlatır; ev halkının gündelik karşılaşmaları bu bölümde gerçekleşebilir. Sofanın eş anlamlıları olarak hanay ile hol verilir. Hanay maddesinin bir anlamı doğrudan sofaya gönderilir. Aynı madde ağızlarda üst üste kurulmuş birden fazla oturma düzeyi bulunan konutu ve yolun üstü örtülerek iki yapı arasına eklenen odayı da anlatır. İngilizce hall kaydıyla gelen hol ilk anlamında sofaya bağlanır; ikinci anlamında ise üretim ya da sergileme için ayrılmış geniş kapalı alanı karşılar. Derlemde sofa en çok mimarlık metinlerinde yaşar. Yapı incelemeleri ön sofalı, iç sofalı, dış sofalı ve orta sofalı plan tiplerinden söz eder. Odaların kapılarının sofaya açıldığını, merdivenin taşlıktan ya da avludan sofaya çıktığını anlatırlar. Romanlarda ve anılarda ise sofa bir karşılaşma yeridir: sokaktan dönen biri yeni arkadaşıyla sofada karşılaşır, evin hanımını görmek isteyen konuğa sofada beklemesi söylenir. Küçük ve dar evler için söylenen nohut oda, bakla sofa sözü de sofanın bir evin ölçüsü sayıldığını gösterir; derlemde evlerin bu ölçüden çıkıp genişlediğini anlatan tümceler de vardır.
Canlı geçiş
19288
Milyon başına
3.4261
Tanıklı cümle
16131
Belge yayılımı
3803

Bağlam

Odalar genellikle kareye yakın ya da dikdörtgen planlı olup, kapıları sofaya açılır.
Sokaktan döndüğüm zaman, yeni arkadaşımla sofada karşılaştım; soluk benizli, zayıf bir kızcağızdı.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt, sofa maddesinin tanımını, hanay ve hol maddeleriyle ilişkisini ve sözcüğün mimarlık metinlerindeki plan adlarını açıklar.

Sınırlılık: Yanıt geleneksel konut tiplerinin bölgesel ayrıntılarını ele almaz. Sıklık sayımı sofanın plan adı olarak geçtiği teknik metinleri ve anlatı metinlerini birlikte toplar.