Bu bölüm sözlük maddeleri ve anlamları üzerine soruları; tanım, köken, çekimli biçim, bağlam, eş kullanım, değerlik, sözcük ağı ve yaşam eğrisi gibi konulardaki kaynaklı açıklama ve derlem çıkarımlarını bir araya getirir. Etimoloji Atlası, etimoloji kartları, tarihsel dönemler ve zaman kapsülünün nasıl kullanılacağını Özelliklerin Kullanımı bölümünde bulabilirsiniz.
Yanıtları nasıl okumalı?
Sözlük özelliklerinin birlikte okunması
Maddebaşı, anlam, tanım, gönderme, köken, çekimli biçim, bağlam, alan ve tür yayılımı, eş kullanım, değerlik, hibrit sözcük ağı ve yaşam eğrisi birlikte değerlendirilir. Yeni eklenen sözcükler de yayımlanmış tanımlanabilirlik kanıtlarıyla bu kapsama girer.
Derlem kanıtı ve çıkarımlar
Geçiş sayısı ve derlem büyüklüğü güncel ölçümlerden okunur; yayım sırasında incelenmiş kanıttan gelen sayı ayrıca etiketlenir. Bağlamlar soruyu açıklayan sınırlı örneklerle sunulur. Çıkarımları kapsam ve sınırlılık bilgileriyle birlikte okuyun: derlemde gözlenen eğilimler değişmez dil bilgisi kuralları değildir.
144 soru ve yanıt
Maddebaşı Anlam ayrımı yöntem Bir çalışmanın amacı ile yöntemi neden ayrı açıklanır?
Amaç ulaşılmak isteneni, yöntem ise hangi aşama ve araçlarla ilerleneceğini belirtir; neye ulaşılacağı ile nasıl çalışılacağı ayrılır.
Bağlam
Literatür taraması ve medya metni çeviri analizinin yapıldığı çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, yöntem maddesinin hedefe uygun çalışma yolu kullanımını amaçtan ayırır.
Sınırlılık: Belirli bir amaç için yalnız tek doğru yöntem bulunduğu veya yöntem adı yazılmasının başarı güvencesi olduğu söylenmez.
Maddebaşı Alan ve tür yayılımı işlev İşlev sözcüğü yalnızca makinelerin parçaları için mi kullanılır?
Güncel sözlük parça, kişi, düzen ve toplumsal eylemlerin rollerini de kapsar; kullanım yalnız mekanik aygıtlarla sınırlı değildir.
Bağlam
Bürokrasi, mantığın irrasyonelliğinden etkilenmekte olup zaman zaman bireyleri sınırlayan bir yapı olarak işlev görmektedir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, işlev maddesinin mekanik aygıtlarla sınırlı olmayan rol ve katkı kullanımlarını açıklar.
Sınırlılık: Bir yapıya işlev atfedilmesi, o rolün her durumda aynı sonucu doğurduğu veya olumlu değerlendirildiği anlamına gelmez.
Maddebaşı Anlam ayrımı kavram Bir kavram ile onun adı neden aynı inceleme birimi değildir?
Ad dilsel biçime, kavram ise bu adla ilişkilendirilen soyut anlam veya düşünme birimine yönelir.
Bağlam
Şirketlerin değer açıklamalarında kullanılan kavramlar incelendiğinde benzer açıklamaların farklı kavramlar ile ifade edildiği görülmüştür.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, kavram maddesinin soyut anlam ve düşünme birimi kullanımlarıyla dilsel ad arasındaki ayrımı açıklar.
Sınırlılık: Belirli bir kavramın bütün dillerde aynı biçimde adlandırıldığı veya her sözcüğün yalnız tek kavrama karşılık geldiği ileri sürülmez.
Maddebaşı Çok anlamlılık terim Bir dizinin terimi ile bir bilim dalının terimi hangi bakımdan ayrılır?
Dizideki terim sıra numarasıyla belirlenen sayı veya ifadeyi, uzmanlık alanındaki terim ise belirli bir kavramın dilsel adını karşılar.
Bağlam
Bu simülasyon çalışmalarında sıfırdan farklı katsayı değerleri, ilk terimi 0.5 ve ortak farkı 0.5 olan bir aritmetik dizinin terimlerinden oluşmaktadır.
Kullanıcı fotoğrafta yapmak istediği değişikliği teknik terimlerle anlatmak zorunda kalmadan, gündelik ifadelerle tarif edebiliyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, terim maddesinin dizideki sayı veya ifade ile uzmanlık adlandırması kullanımlarını karşılaştırır.
Sınırlılık: Belirli bir dizinin hesaplanması veya teknik terimlerin tamamının listelenmesi burada yapılmaz.
Maddebaşı Çok anlamlılık imge İmge sözcüğü her kullanımında göz önündeki bir resmi mi adlandırır?
Zihindeki tasarım veya sanatsal anlatım ögesi de imge olarak adlandırılabilir; görünür bir resmin bulunması zorunlu değildir.
Bağlam
Köy ve özellikle kasaba yaşantısından da gerçekçi görünümler, yaşantı ve imgeler vardır şiirlerinde.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, imge maddesinin zihinsel tasarım ve sanatsal anlatım çevresindeki kullanımlarını açıklar.
Sınırlılık: Bu açıklama belirli bir zihinsel yaşantıyı değerlendirmez; her imgenin aynı yoldan veya aynı duyuyla oluştuğu ileri sürülmez.
Maddebaşı Alan ve tür yayılımı üslup Üslup sözcüğünün bir heykel için kullanılması, bir yazı türü tarif edildiğini mi gösterir?
Üslup, sanat yapıtındaki ifade özelliklerini de adlandırabilir; yalnız yazılı bir anlatım türüne bağlı değildir.
Bağlam
Perspektif gibi batı sanatının kavramları bu küçük heykelleri de etkilemiştir; yumuşak konturlar sertleşmiş ve realizm kabul gören bir üslup haline gelmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, üslup maddesinin sanat yapıtları ve ortak ifade özellikleri çevresindeki kullanımlarını açıklar.
Sınırlılık: Tanıktaki sanat tarihi değerlendirmesi bütün heykellere genellenmez; belirli bir yapıtın hangi üsluba ait olduğu burada saptanmaz.
Maddebaşı Anlam ayrımı anlatı Bir aktarıma anlatı denmesi, anlatılanların tamamının kurmaca olduğunu mu gösterir?
Anlatı, yaşantının başkalarına aktarılmasını da kapsar; bu adlandırma tek başına kurmaca veya gerçeklik kararı vermez.
Bağlam
Yakınlarının iyi olduğunu bilmek ve onların sağlıklarına ilişkin endişe taşımamak, yaşama sevincine ilişkin anlatılarda sıkça vurgulanan unsurlar arasında yer almıştır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, anlatı maddesinin yaşantı aktarımı ve olayları düzenleyerek sunma kullanımlarını açıklar.
Sınırlılık: Anlatı etiketi bir aktarımın bütün ayrıntılarının doğru olduğunu da kanıtlamaz; belirli bir olayın gerçekliği burada araştırılmaz.
Maddebaşı Anlam ayrımı metin Metin sözcüğü her kullanımında mutlaka bir kitabın tamamını mı anlatır?
Metin bir yazılı anlatım örgüsünü veya anlatım taşıyan bir belge parçasını da karşılayabilir; bütün bir kitap olma şartı yoktur.
Bağlam
Öğrencinin sesli yayındaki dinleme metnini daha sonra anlatması istendiğinde metinlerdeki parçalardan ziyade metnin bütününe odaklanması desteklenmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, metnin bütün veya parça olarak ele alınmasıyla ilgili kullanımları açıklar.
Sınırlılık: Belirli bir alıntının bağlam bakımından yeterli uzunlukta olup olmadığı burada değerlendirilmez.
Maddebaşı Bağlam bağdaşıklık Bir metnin bağdaşıklığını yalnız bağlaçları sayarak açıklayabilir miyiz?
Bağlaçlar bağlantı araçlarından biridir; metindeki gönderim, sözcük ilişkileri ve diğer dil bilgisel bağlar da incelenir.
Bağlam
Metinsel bağdaşıklık, metnin yüzey yapısındaki dilsel öğeler arasındaki bağıntıları ortaya koyarken gönderim ilişkileri metin içindeki varlıklar, olaylar ve kavramlar aracılığıyla anlam sürekliliğini sağlar.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, bağdaşıklık maddesinin metindeki dilsel bağlantılarla ilgili kullanımını açıklar.
Sınırlılık: Belirli bir metne puan verilmez; her bağlaç için tek bir ilişki veya bütün metinlere uygulanacak sabit bir sayı kuralı önerilmez.
Maddebaşı Alan ve tür yayılımı tonlama Tonlama sözcüğü yalnız konuşma sesini düzenlemek için mi kullanılır?
Güncel tanım sesin yanında rengin veya anlatımın belirli bir tonla düzenlenmesini de kapsar; alan bağlamdan belirlenir.
Bağlam
Derinin her iki yüzü arasına yerleştirilen örgü asimetrik kup detayı sahip olduğu renk tonlaması ile koyudan açığa geçişi sağlayan bir görsel sunmaktadır.
Tüm öğretmenler hikaye okurken en az bir kez çocuklarla göz kontağı kurmuş, ses tonlaması yapmış, jest ve mimik kullanmışlardır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, tonlama maddesinin ses ve renk çevresindeki kullanımlarını karşılaştırır.
Sınırlılık: Belirli bir görsel veya ses kaydı için teknik ayar önerilmez; farklı alanların ölçüleri birbirine aktarılmaz.
Maddebaşı Anlam ayrımı vurgu Konuşma vurgusu yalnızca daha gür söylemek midir?
Vurguda hece veya sözcüğün çevresindekilere göre belirginleşmesi önemlidir; güç yanında süre ve ezgi de bu belirginliğe katılabilir.
Bağlam
Aynı kelimelerden oluşan ve öge dizilişi aynı olan cümlelerde, cümle vurgularının yerini değiştirerek farklı anlamlar elde etmek mümkündür.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, vurgu maddesinin konuşmadaki hece veya sözcük belirginliği kullanımını açıklar.
Sınırlılık: Her dilde veya her konuşmada aynı akustik özelliğin aynı ölçüde belirleyici olduğu söylenmez; burada bir ses kaydı ölçülmez.
Maddebaşı Bağlam söylem Bir söylemde kavram seçimi hangi bakımdan önem taşır?
Seçilen kavramlar, olayların hangi bakış açısı ve kabullerle sunulduğunu görünür kılabilir.
Bağlam
Bu bağlamda sivil toplum kuruluşları üzerinden devlet ve yarı devlet faaliyetleri yoğunlaştırılmış, bir kimlik söylemi geliştirmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, söylem maddesinin bakış açısı ve kabullerin dilde görünmesiyle ilgili kullanımını açıklar.
Sınırlılık: Belirli bir kişinin gizli niyeti veya siyasal görüşü burada saptanmaz; değerlendirme incelenen dil kullanımının sınırında kalır.
Maddebaşı Anlam ayrımı kapsam Bir incelemenin kapsamını genişletmek, metnini yalnızca uzatmak mıdır?
Kapsam hangi konu, kişi veya nesnelerin ele alındığını gösterir; metnin uzunluğu bu sınırların genişlediğini tek başına göstermez.
Bağlam
Bu çalışma, çevrimiçi platformlarda paylaşılan kullanıcı anlatılarına dayanmaktadır ve bu nedenle dijital ortamlarda deneyimlerini paylaşmayan kullanıcı gruplarını kapsam dışı bırakmaktadır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, kapsam maddesinin değerlendirmeye alınan konu, kişi veya nesnelerin çerçevesi kullanımını açıklar.
Sınırlılık: Belirli bir incelemenin yeterli uzunlukta veya yeterince kapsamlı olup olmadığı burada değerlendirilmez.
Maddebaşı Anlam ayrımı tutarlılık Tutarlılık ile herkesin aynı görüşte olması aynı şey midir?
Tutarlılık söz, davranış veya düşünce parçaları arasındaki çelişmeme ilişkisine yönelir; herkesin aynı görüşü paylaşmasını gerektirmez.
Bağlam
Öğrencilere değer aşılanması konusuna değinilecek ve değerler eğitimiyle ahlâkî eğitimin amaçları arasındaki tutarlılık incelenecektir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, tutarlılık maddesinin sözler, davranışlar ve düşünce parçaları arasındaki uyum kullanımını açıklar.
Sınırlılık: Belirli kişilerin görüşleri burada incelenmez; bir görüşün tutarlı olması onun doğruluğunu ayrıca kanıtlamaz.
Maddebaşı Bağlam çok anlamlılık Bir sözcüğün çok anlamlı olması, her cümlede bütün anlamlarının birlikte kullanıldığını mı gösterir?
Sözlükte birden çok anlam bulunması ile belirli bir cümlede hangi anlamın etkin olduğu ayrı sorulardır.
Bağlam
Şiirdeki kelimelerin ihtiva ettiği çok anlamlılık ya da yine kelimelerin alışılmış oldukları çağrışımlarının dışında kullanılmaları, şiirdeki işçiliği gözler önüne sermekte ve estetik değerini arttırmaktadır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, çok anlamlılık maddesinin sözcüğün birden fazla anlam bildirmesiyle ilgili kullanımını açıklar.
Sınırlılık: Bazı metinler birden çok anlamı bilerek birlikte çağrıştırabilir; yanıt bu tür kullanımların varlığını dışlamaz.
Maddebaşı Anlam ayrımı eş sesli İki sözcüğün eş sesli olması, aynı kavramı karşıladıkları anlamına mı gelir?
Bu sözlükte başvurulan sesteş tanımı, söylenişte ayırt edilemeyen ancak farklı kavramları karşılayan sözcüklere yönelir.
Bağlam
Örneğin eş adlılık maddesi"homonymy"ile karşılanıp bizi bakınız ile eş seslilik maddesine, eş adlı maddesi ise eş sesli maddesine götürür.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, eş sesli maddesinin gönderdiği güncel sesteş tanımına dayanır.
Sınırlılık: Başka bir kaynağın terim ayrımları bu sözlüğün göndermesinden çıkarılamaz; belirli sözcüklerin tarihsel ilişkileri burada araştırılmaz.
Maddebaşı Tanım eş anlamlı Eş anlamlılıkta hangi bakımdan benzerlik, hangi bakımdan farklılık söz konusudur?
Belirli bağlamlarda karşılanan kavram ortak olabilir; bu kavramı karşılayan sözcüklerin ses ve yazı biçimleri farklıdır.
Bağlam
Yazma becerisi ile ilgili eş anlamlı kelimelerin varlığı bu becerinin dildeki önemini göstermesi açısından önemlidir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, eş anlamlı maddesinin tanımındaki biçim farklılığı ve anlam ortaklığını açıklar.
Sınırlılık: Burada bütün sözcük çiftleri için geçerli bir eş anlamlı listesi verilmez; sesçe benzeyen her çift eş anlamlı sayılmaz.
Maddebaşı Çekimli biçimler gönderme “Gönderme” yazılışı her cümlede bir işi veya ilişkiyi adlandıran ad mıdır?
Aynı yazılış, göndermek fiilinin olumsuz emir biçimi de olabilir; cümlenin kuruluşu hangi çözümlemenin uygun olduğunu gösterir.
Bağlam
Bilgilendirilen birimin temsilci göndermesi durumunda toplantı yapan birim temsilciye gündeme dair dokümanları tedarik eder.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, gönderme adlı sözlükbirim ile göndermek fiilinin olumsuz emir biçimini karşılaştırır.
Sınırlılık: İki karşılaştırma cümlesi açıklama için kurulmuştur; bütün gönderme geçişlerinin yalnız bu iki çözümlemeden birine zorunlu olarak uyduğu söylenmez.
Maddebaşı Çok anlamlılık yorum Yorum sözcüğü her kullanıldığında bir gönderinin altına yazılmış metni mi anlatır?
Yazılı kullanıcı tepkisinin yanında bir olayın açıklanması veya sanatçının bir eseri icra edişi de yorum olarak adlandırılabilir.
Bağlam
İzleyicinin dönemsel bir konuyu, zengin bir görsel şölen içerisinde dansın ve müziğin güçlü birlikteliği ile izleme fırsatı yakaladığı gecede bale sanatçılarının yanı sıra orkestra da güçlü yorumuyla beğeni topladı.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, yorum maddesinin yazılı tepki, anlamlandırma ve sanat icrası kullanımlarını ayırır.
Sınırlılık: Burada belirli bir yorumun doğruluğu veya bir icranın başarısı değerlendirilmez; bütün yorumlar aynı iletişim biçiminde sunulmaz.
Maddebaşı Bağlam kanıt Bir kanıtın birçok yerde paylaşılması, birçok bağımsız gözlem bulunduğunu mu gösterir?
Aynı kaydın kopyaları farklı yerlerde görünebilir; paylaşım sayısı ile bağımsız gözlem sayısı aynı bilgi değildir.
Bağlam
Öğretmen, nasıl fark eder kategorisinde sınıf ile ilgili genel izlenimlerini sunar, gözlemlediklerini değerlendirir ve analizlerini desteklemek için çok az kanıt sunar.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt, kanıt maddesinin gözlem, bulgu veya kayıt anlamını kaynakların bağımsızlığı bakımından açıklar.
Sınırlılık: Fotoğraf örneği açıklama için kurulmuştur; belirli bir kanıt kümesindeki kaynakların gerçekten bağımsız olup olmadığı burada araştırılmaz.