Bu bölüm sözlük maddeleri ve anlamları üzerine soruları; tanım, köken, çekimli biçim, bağlam, eş kullanım, değerlik, sözcük ağı ve yaşam eğrisi gibi konulardaki kaynaklı açıklama ve derlem çıkarımlarını bir araya getirir. Etimoloji Atlası, etimoloji kartları, tarihsel dönemler ve zaman kapsülünün nasıl kullanılacağını Özelliklerin Kullanımı bölümünde bulabilirsiniz.
Yanıtları nasıl okumalı?
Sözlük özelliklerinin birlikte okunması
Maddebaşı, anlam, tanım, gönderme, köken, çekimli biçim, bağlam, alan ve tür yayılımı, eş kullanım, değerlik, hibrit sözcük ağı ve yaşam eğrisi birlikte değerlendirilir. Yeni eklenen sözcükler de yayımlanmış tanımlanabilirlik kanıtlarıyla bu kapsama girer.
Derlem kanıtı ve çıkarımlar
Geçiş sayısı ve derlem büyüklüğü güncel ölçümlerden okunur; yayım sırasında incelenmiş kanıttan gelen sayı ayrıca etiketlenir. Bağlamlar soruyu açıklayan sınırlı örneklerle sunulur. Çıkarımları kapsam ve sınırlılık bilgileriyle birlikte okuyun: derlemde gözlenen eğilimler değişmez dil bilgisi kuralları değildir.
288 soru ve yanıt
Anlam / Tanım Tanım Bitigçi'ye yeni eklenen ondalık gösterim Ondalık gösterim tanımında virgülün yanında basamak değerlerinin de açıklanması neden gereklidir?
Çünkü virgül yalnız tam ve kesir bölümlerini ayırır; sağdaki her rakamın onda bir, yüzde bir veya daha küçük hangi değeri taşıdığını konumu belirler.
Bağlam
Her rasyonel sayının bir ondalık gösterimi bulunmakta ve rasyonel sayıların virgül (,) ile ifade edilmesi basamak kavramı temeli ile açıklanmaktadır.
Ayrıca, ondalık gösterimli ve basamak sayısı fazla olan sayıları içeren çok adımlı işlemlerde dikkat ve işlem hataları yaptıkları belirlenmiştir.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt matematik tanımındaki ayırıcı işaret, on tabanı ve konumsal basamak değeri ilişkisini açıklar.
Sınırlılık: Farklı ülkeler ondalık ayırıcı olarak nokta kullanabilir; işaret değişse de basamak sisteminin matematiksel ilkesi değişmez.
Anlam / Tanım Tanım Bitigçi'ye yeni eklenen ortaç öbeği Ortaç öbeği tanımında sıfat-fiilin “yüklem çekirdeği” olarak adlandırılması neden önemlidir?
Çünkü sıfat-fiil yalnız bir adı doğrudan belirten ekli sözcük değildir; özne, nesne ve tümleçlerini çevresinde toplayarak öbeğin eylemsel ilişkilerini yönetir.
Bağlam
Ortaç öbeklerindeki ortaç, öbeğin sonunda bulunur ve adeta bir yüklem gibi işlem görür.
Ortaya çıkan yapı, aynı zamanda ortaç öbeğidir.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama dil bilimi tanımındaki çekirdek, yan öğeler ve cümle içi görev ilişkilerini örnek üzerinden ele alır.
Sınırlılık: Farklı dil bilgisi yaklaşımları yapıyı başka terimlerle çözümleyebilir; tanım tek bir ayrıntılı kuramın bütün etiketlerini vermez.
Anlam / Tanım Tanım Bitigçi'ye yeni eklenen otomatik konuşma tanıma Otomatik konuşma tanıma tanımında akustik ve dilsel örüntülerin birlikte belirtilmesi hangi ayrımı sağlar?
Bu birliktelik, işlemin yalnız sesi kaydetmediğini; ses dalgasındaki parçaları olası dil birimleriyle eşleştirerek metin veya makine komutu ürettiğini gösterir.
Bağlam
Bu tür bir ağ, değişken boyutlardaki girdilerin yanı sıra zaman serileri, yani otomatik konuşma tanıma ve otomatik kalıp tanıma gibi durumlarda çok kullanışlıdır.
Özellikle entegre devre tasarımının 1960'larda hızlı işlem yapma ve veri depolama imkanını sağlaması üzerine bu alanda hızlı gelişmeler kaydedilmiş ve artık otomatik konuşma tanıma sistemleri günlük hayatımızda kullanılmaya başlanmıştır.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt teknik tanımın akustik işleme, dil modeli ve çıktı türü bileşenlerini açıklayıcı biçimde çözümler.
Sınırlılık: Tanım belirli bir model mimarisini veya hata oranını şart koşmaz; teknik yöntemler zaman içinde değişebilir.
Anlam / Tanım Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen ozon deliği Ozon deliği tanımındaki “delik” sözü neden atmosferde bütünüyle boş bir alan bulunduğu biçiminde anlaşılmamalıdır?
Çünkü kavram gazın tamamen yok olduğu bir boşluğu değil, stratosferdeki koruyucu katmanın belirli bölgelerde ve dönemlerde olağan düzeyin çok altına inmesini anlatır.
Bağlam
Öyle ki, bugün bu zayıflama ozon deliği olarak adlandırılıyor.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama çevre bilimi terimindeki mecazlaşmış bileşen ile ölçülen atmosfer olgusu arasındaki farkı kapsar.
Sınırlılık: Tanım günlük ölçüm değerini veya deliğin belirli yıldaki büyüklüğünü vermez; bunlar gözlemsel verilerle güncellenir.
Anlam / Tanım Tanım Bitigçi'ye yeni eklenen orta yaş Orta yaş tanımında kesin bir sayı aralığı verilmemesi kavramı belirsiz mi bırakır?
Hayır; kavram farklı toplum ve araştırmalarda değişebilen sayısal sınırlardan çok, genç yetişkinlik ile yaşlılık arasındaki yaşam evresini ve bu evrede belirginleşen ortak deneyimleri adlandırır.
Bağlam
Genellikle orta yaş üzerindekiler için yüklenme vücudu yıpratıp bazen zarar bile getirebilir.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt yaşam dönemi tanımlarında işlevsel özelliklerle sayısal yaş sınırları arasındaki sözlükbilimsel tercihi açıklar.
Sınırlılık: Demografi, sağlık veya hukuk çalışmaları kendi amaçları için kesin yaş grupları kullanabilir; bunlar genel sözlük sınırı değildir.
Anlam / Tanım Tanım Bitigçi'ye yeni eklenen otomatik düşünce Otomatik düşünce tanımında “bilinçli çözümleme yapmadan belirme” özelliği neden yalnız düşüncenin hızlı olmasını anlatmaz?
Çünkü hızın yanında yorumun istemli bir akıl yürütme başlamadan ortaya çıkması, temel inançlardan beslenmesi ve duygu ile davranışı doğrudan etkilemesi söz konusudur.
Bağlam
En yüzeyde yer alan otomatik düşünceler ve çekirdeği oluşturan temel inançlar arasında ise ara inançlar yer alır.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama ruh bilimi tanımındaki kendiliğindenlik, temel inanç ve davranış etkisi bileşenlerini çözümler.
Sınırlılık: Sözlük tanımı kişisel bir düşüncenin doğru, yanlış veya klinik bakımdan önemli olup olmadığına karar vermez.
Anlam / Tanım Anlam ayrımı Bitigçi'ye yeni eklenen organik dayanışma Organik dayanışma tanımındaki bağlılık neden yalnız yakınlık veya yardımseverlik duygusuyla açıklanamaz?
Çünkü kavramın ayırıcı temeli duygusal benzerlik değil, uzmanlaşmış kişilerin farklı görevler üstlenmesi ve gereksinimlerini karşılamak için birbirlerine işlevsel olarak bağımlı hâle gelmesidir.
Bağlam
Organik dayanışma ise, işbölümünden ileri gelen dayanışmadır.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt terimin gündelik yardımlaşmadan ayrılan toplum bilimi anlamını, iş bölümü ve bağımlılık üzerinden açıklar.
Sınırlılık: Kısa tanım kuramın bütün tarihsel tartışmalarını kapsamaz ve her toplumsal bağlılığı yalnız tek tipe indirgemez.
Anlam / Tanım Tanım Bitigçi'ye yeni eklenen odak grubu Odak grubu tanımında katılımcı topluluğunun yanında yürütücünün ve görüşme amacının belirtilmesi hangi belirsizliği giderir?
Bu özellikler kavramı sıradan bir topluluktan ayırır; kişilerin belirli bir araştırma sorusu çevresinde yönlendirilmiş etkileşim yoluyla nitel veri üretmek üzere bir araya geldiğini gösterir.
Bağlam
Odak grubu oluşturan tüm katılımcıların deneyimleri ile oluşturdukları görüşleri birleştirilerek, 12 madde içeren bir taslak form oluşturulmuştur.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama yeni tanımın üst kavramını ve sıradan grup görüşmesinden ayıran yöntemsel özellikleri kapsar.
Sınırlılık: Tanım örneklem büyüklüğü veya soru sayısı için tek bir standart koymaz; uygulama ayrıntıları araştırma tasarımına göre değişir.
Maddebaşı Yeni eklenen sözcük Bitigçi'ye yeni eklenen otomatik konuşma tanıma Otomatik konuşma tanıma neden bileşenleri ayrı ayrı açıklanabilecek serbest bir tamlama değil, bütünü korunan yeni bir maddebaşıdır?
Öbek, insan sesini akustik ve dilsel modellerle çözerek metin veya komuta dönüştüren belirli bilgisayar işlemini kararlı biçimde adlandırır; bileşenlerden biri çıkarıldığında bu teknik kapsam bozulur.
Bağlam
Bu tür bir ağ, değişken boyutlardaki girdilerin yanı sıra zaman serileri, yani otomatik konuşma tanıma ve otomatik kalıp tanıma gibi durumlarda çok kullanışlıdır.
Özellikle entegre devre tasarımının 1960'larda hızlı işlem yapma ve veri depolama imkanını sağlaması üzerine bu alanda hızlı gelişmeler kaydedilmiş ve artık otomatik konuşma tanıma sistemleri günlük hayatımızda kullanılmaya başlanmıştır.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt yeni eklenen bilişim ve dil bilimi teriminin bileşen sınırını ve sözlükbirimleşme gerekçesini açıklar.
Sınırlılık: Kullanılan model ve çıktı biçimi sistemlere göre değişebilir; tanım belirli bir yazılım ürününü veya başarı oranını kapsamaz.
Maddebaşı Alan ve tür yayılımı Bitigçi'ye yeni eklenen ozon deliği Ozon deliği maddesinin çevre bilimi dışındaki haber ve eğitim metinlerinde de görünmesi alan etiketini zayıflatır mı?
Hayır; çevre bilimi etiketi kavramın uzmanlık merkezini belirtir, bilimsel bulgunun kamuya aktarılması sırasında haber ve eğitim türlerinde kullanılmasını doğal olarak dışlamaz.
Bağlam
Öyle ki, bugün bu zayıflama ozon deliği olarak adlandırılıyor.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama uzmanlık alanı ile kaynak türü arasındaki ayrımı çevre bilimi terimi üzerinden ele alır.
Sınırlılık: Alan etiketleri belge sınıflandırmasına bağlıdır; tek bir yüksek oran kavramın bütün kullanım bağlamlarını açıklamaz.
Maddebaşı Sözcük yaşam eğrisi Bitigçi'ye yeni eklenen orta yaş Orta yaş öbeğinin sözcük yaşam eğrisindeki yükseliş, bu yaşam döneminin toplumda yeni ortaya çıktığını gösterir mi?
Hayır; eğri kavramın varlık tarihini değil, tarihi belirlenebilen Bitigçi Derlemi (BD) kaynaklarında öbeğin dönemlere göre ne kadar görünür olduğunu gösterir.
Bağlam
Genellikle orta yaş üzerindekiler için yüklenme vücudu yıpratıp bazen zarar bile getirebilir.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt çok sözcüklü bir birimin dönemsel görünürlüğünü ve yaşam eğrisinin derlem içi yorumunu açıklar.
Sınırlılık: Kaynak tarihleri ve dönem dengesi eksik olabilir; grafik tarihsel sözlükteki ilk tanığın veya toplumsal değişimin kesin kanıtı değildir.
Maddebaşı Alan ve tür yayılımı Bitigçi'ye yeni eklenen otomatik düşünce Otomatik düşünce için ruh bilimi alanının baskın görünmesi, öbeğin eğitim veya gündelik yaşam metinlerindeki tanıklarını neden dışlamaz?
Alan baskınlığı kavramın en yoğun işlendiği kaynak kümesini gösterir; aynı zihinsel sürecin eğitim, öz yardım veya gündelik deneyim anlatılarında kullanılmasını engellemez.
Bağlam
En yüzeyde yer alan otomatik düşünceler ve çekirdeği oluşturan temel inançlar arasında ise ara inançlar yer alır.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama uzmanlık etiketi, baskın alan ve alanlar arası gerçek kullanım arasındaki ilişkiyi kapsar.
Sınırlılık: Kaynak sınıflandırması ve derlem dengesi oranları etkiler; alan grafiği klinik değerlendirme veya anlam ayrımı yapmaz.
Maddebaşı Köken Bitigçi'ye yeni eklenen organik dayanışma Organik dayanışma maddesindeki “Fransızca + Türkçe” köken bilgisi, toplum bilimi kavramının bütünüyle Fransızcadan değişmeden alındığını mı gösterir?
Hayır; kayıt öbeği kuran sözlerin Türkçeye geliş veya oluşum kaynaklarını belirtir, kavramın Türkçedeki tanımının ve kullanım tarihinin bütün ayrıntılarını tek başına açıklamaz.
Bağlam
Organik dayanışma ise, işbölümünden ileri gelen dayanışmadır.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt çok bileşenli bir maddede köken etiketiyle terimleşme ve güncel anlam arasındaki ayrımı açıklar.
Sınırlılık: Kısa köken kaydı ayrıntılı etimoloji değildir; ara diller, ilk tanık ve tarihsel anlam değişmeleri ayrıca araştırılmalıdır.
Maddebaşı Tanımlanabilirlik Bitigçi'ye yeni eklenen odak grubu Odak grubu neden herhangi bir konu hakkında konuşan rastlantısal bir topluluk değil, bağımsız tanımlanabilir bir araştırma birimidir?
Çünkü katılımcı sayısının sınırlılığı, görüşmenin bir yürütücü tarafından yönetilmesi ve etkileşimden nitel veri elde edilmesi farklı bağlamlarda korunan ortak yapıyı oluşturur.
Bağlam
Odak grubu oluşturan tüm katılımcıların deneyimleri ile oluşturdukları görüşleri birleştirilerek, 12 madde içeren bir taslak form oluşturulmuştur.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama yeni eklenen araştırma teriminin öbek sınırını, ortak anlam çekirdeğini ve tanımlanabilirlik kanıtını kapsar.
Sınırlılık: Her toplu görüşme aynı yöntemi karşılamaz; katılımcı seçimi ve yürütme biçimi araştırma tasarımına göre değişebilir.
Maddebaşı Eş kullanım anlam Anlam maddesi belirli sözcüklerle güçlü eş kullanım kurarken neden yalnız bu kalıplar üzerinden tanımlanamaz?
Eş kullanım puanları belirli komşulukların beklenenden sık olduğunu gösterir; sözcüğün farklı cümle yapıları ve kavramsal çevrelerdeki bütün kullanım alanını sınırlamaz.
Bağlam
Noktalama işaretleri sözlü olarak vurgu ve tonlama ile kazandırılan anlamların yazıya aktarımını sağlayan araçlardır.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt eş kullanım ölçülerini, serbestlik derecesini ve sözlük tanımıyla aralarındaki iş bölümünü açıklar.
Sınırlılık: Yakınlık puanları nedensellik veya eş anlamlılık kanıtı değildir; kaynak dengesi ve pencere genişliği sonucu etkileyebilir.
Maddebaşı Çekimli biçimler çocuk Çocuk maddesinin canlı yüzey biçimleri arasında çocuğun ve çocukları gibi değişmiş gövdelerin bulunması neden ayrı maddebaşları gerektirmez?
Bu biçimler çoğul, iyelik ve durum ekleriyle cümleye uyarlanmış kullanımlardır; bağlama duyarlı çözümleme ses değişimini geri alarak hepsini aynı sözlükbirime bağlar.
Bağlam
Ayrıca anneler etkileşimli okuma sayesinde çocuklarının sosyal alanda aktifleştiklerini, girişimciliklerinin arttığını ifade etmişlerdir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama ünsüz yumuşaması, çoğul, iyelik ve durum eklerinin lemma birliğini nasıl koruduğunu kapsar.
Sınırlılık: Eş yazımlı ek dizileri bağlama göre farklı çözümlenebilir; yüzey listesi tek başına kesin dil bilgisel çözümleme değildir.
Maddebaşı Bağlam sözlük Sözlük maddesi için gösterilen canlı bağlam, tanımın doğruluğunu tek başına kanıtlamak yerine hangi görevi üstlenir?
Bağlam, sözcüğün gerçek bir cümlede hangi öğelerle ve hangi anlam çevresinde kullanıldığını gösterir; sözlük tanımının yerini alan tekil bir kanıt oluşturmaz.
Bağlam
Hâlbuki kelime öğretimi sözü edilen programda yer almış ve kelime öğretiminin sözlüklere dayandırılması istenmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt madde sayfasındaki tanım ile canlı temsil edici bağlamın farklı işlevlerini karşılaştırır.
Sınırlılık: Gösterilen az sayıdaki cümle, sözcüğün bütün anlamlarını, türlerini ve tarihsel kullanımlarını tüketmez.
Maddebaşı Sözcük ağı dil Hibrit sözcük ağında dil maddesinin organ, iletişim sistemi ve anlatım aracı çevrelerine bağlanması neyi gösterir?
Bu dağılım, aynı yazılış çevresindeki farklı anlamların ve birlikte kullanım ilişkilerinin ağ görünümüne yansıyabildiğini gösterir; tarihsel kökeni tek başına kanıtlamaz.
Bağlam
Bu süreçte çeşitli dil bilgisi türleri de ortaya çıkmıştır.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama hibrit ağın sözlük ve derlem katmanlarını, çok anlamlı bir madde üzerinde birlikte yorumlar.
Sınırlılık: Ağ şu anda bütün anlamları ayrı düğümlere kusursuz biçimde ayırmaz; konu yakınlığı anlam ilişkisiyle karıştırılmamalıdır.
Maddebaşı Değerlik okumak Okumak fiilinin değerlik kartında belirtme durumlu nesne ile nesnesiz kullanımın birlikte görünmesi nasıl yorumlanır?
Fiil bir metni veya işareti doğrudan nesne olarak bağlayabildiği gibi, nesne söylenmeden öğrenim görme ya da okuma etkinliğini sürdürme anlamlarında da kullanılabilir.
Bağlam
Tarihi yerleri gezmek, ilginç keşiflere çıkmak ve kitap okumayı severim.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt belirtme durumlu nesne, nesnesiz kullanım ve çok anlamlılığın değerlik profiline etkisini açıklar.
Sınırlılık: Otomatik çözümleme anlamları kusursuz ayırmayabilir; düşük destekli yuvalar zorunlu tamlayıcı olarak okunmamalıdır.
Maddebaşı Derlem yaygınlığı derlem Derlem maddesinin canlı yaygınlık değeri, yeni metinler sisteme girdikçe neden sabit kalmaz?
Çünkü hem aynı lemaya bağlanan yeni kullanımların sayısı hem de milyon başına oranı hesaplamakta kullanılan toplam derlem büyüklüğü veri akışıyla birlikte değişir.
Bağlam
Bununla birlikte, derlem verisinde pozitif kullanımlar sosyal medya verisindeki pozitif kullanımlardan daha çok iken, negatif kullanımlar bunun tam tersidir.
Bu nedenle derlem verisiyle sosyal medya verisi karşılaştırıldı.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama canlı lemma sıklığını, çekimli biçimlerin toplanmasını ve milyon başına normalleştirmeyi kapsar.
Sınırlılık: Ölçüm derlem kapsamına bağlıdır; tek başına sözcüğün tarihsel yaygınlığını veya belirli bir anlamın sıklığını göstermez.