aranmak

Bitigçi Sözlük Maddesi

aranmak

(nesnesiz, teklifsiz konuşmada)
· 7 anlam

Bulunmaya çalışılma, rağbet, eksiklik, gereklilik ve kendi kendine yoklama.

  1. 1.

    İşleme konu olma

    (nesnesiz) Kişiyi, nesneyi veya bilgiyi bulmaya, incelemeye ya da iletişim kurmaya yönelik girişimin hedefi olmak; ilgili: → aramak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 11:22:00 · Türkiye saati (UTC+3)
  2. 2.

    Rağbet görme

    (nesnesiz) Edinilmek veya kendisinden yararlanılmak isteyen çok sayıda kişinin ilgisini çekmek; ilgili: → talep.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 11:22:00 · Türkiye saati (UTC+3)
  3. 3.

    Eksikliği duyulma

    (nesnesiz) Yokluğu hissedilip yeniden bulunması istenir duruma gelmek; ilgili: → özlenmek.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 11:22:00 · Türkiye saati (UTC+3)
  4. 4.

    Çevresini yoklama

    (nesnesiz) İstediği şeyi bulabilmek için kendi çevresini veya üzerindekileri yoklayıp durmak; ilgili: → aramak.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 11:22:00 · Türkiye saati (UTC+3)
  5. 5.

    Gerekli sayılma

    (nesnesiz) Bir işin kabulü veya gerçekleşmesi için gerekli koşul sayılmak; ilgili: → koşul.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 11:22:00 · Türkiye saati (UTC+3)
  6. 6.

    Kötü sonucu üstüne çekme

    (nesnesiz, teklifsiz konuşmada) Sakıncalı davranışlarıyla başına gelebilecek kötü sonucu kendisi çağırır gibi davranmak; ilgili: → tehlike.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 11:22:00 · Türkiye saati (UTC+3)
  7. 7.

    Romantik ilişki isteme

    (nesnesiz) Romantik birliktelik kurabileceği kişiyi bulmaya yönelmek; ilgili: → sevgili.

    Tanım kaynağı: BİTİGÇİ özgün içerik üretimi · 17.10.2026 11:22:00 · Türkiye saati (UTC+3)

İLERİ ÇÖZÜMLEMELER

aranmak etimolojisi ve tarihsel dönemleri

Aranmak, ‘aramak’ fiilinin gövdesi ara- üzerine -n- ekinin getirilmesiyle kurulmuş bir fiildir. Bu ek hem edilgenlik hem dönüşlülük bildirdiği için sözcük iki ayrı işlev taşır: ‘arama işine konu olmak’ ve ‘kendi üstünde ya da çevresinde bir şey aramak’. Tietze bu iki kullanımı ayrı maddelerde verir. Kâmûs-ı Türkî taharri olunma ve üstünü başını yoklama anlamlarının yanında ‘değeri sonradan anlaşılmak’ anlamını da kaydeder; Türkiye Türkçesindeki ‘eksikliği duyulmak’ kullanımı bu çizgiyi sürdürür. Bilinen en eski tanığı XV. yüzyılda derlenen Saltuk-nâme'dedir (_aranmağa kâbil olmadı_); sözlüklerdeki en eski kaydı Meninski'nin 1687'de yayımlanan sözlüğündedir.

  1. 15. yüzyıl · Eski Anadolu Türkçesi: aranmak
  2. 17. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: aranmak
  3. 18. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: aranmak
  4. 19. yüzyıl · Osmanlı Türkçesi: aranmak
  5. 20. yüzyıl · Türkiye Türkçesi: aranmak
Etimoloji Atlası'nda köken yolculuğunu aç

BD Bağlam Gösterimi · aranmak

Not: Bu bölümde gösterilen cümleler, derlem cümle seçme algoritmasının otomatik seçimleridir. Cümlelerdeki görüş, ifade ve içerikler kaynak metinlere aittir; Bitigçi’yi bağlamaz ve Bitigçi’nin görüşünü ya da tutumunu yansıtmaz.

Sayfadaki özellikler henüz yüklenmedi. Lütfen kısa bir süre bekleyiniz.

Sonuçların yüklenmesi için hesaplama yapılıyor.

Bu maddeye atıf

Güncel madde için atıf biçimleri hazırlanıyor.

Dilsel parmak izi, terimlik, kullanım sicili, yerleşme ve veri kalitesi tek profilden yükleniyor…

İlgili Sözler

aranma aranılma aranılmak aranış acil aranabilme sığınılmak itibar görmek rast getirmek

Tanım, alan etiketi ve sözcük ailesi ortaklığına göre seçilen maddeler.

Yazım ve Varyantlar Doğrulanmış ilişkiler, dönemsel sıklık ve kullanım payı

Panel açıldığında BD varyant verileri yüklenir.

İlk Tanık ve Yayılım Kaynak yayın tarihleri, güven düzeyi ve yayılım aşamaları

Panel açıldığında BD tanık verileri yüklenir.